Ciidamada militeriga Mareykanka ayaa dhammaadkii bishii Oktoobar 2026 isaga baxay saldhigga diyaaradaha ee Baledoogle, oo ku yaalla gobolka Shabeellaha Hoose, kaddib in ka badan 14 sano oo ay saldhigga u adeegsanayeen hawlgallada militeri ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.
Bixitaankan ayaa ah isbeddel muhiim ah oo ku yimid qaabkii uu Mareykanku uga hawlgeli jiray Soomaaliya, gaar ahaan gobolka Shabeellaha Hoose oo muddo dheer ahaa goob muhiim u ah hawlgallada cirka, tababarrada iyo taageerada ciidamada dowladda Soomaaliya.
Ciidamada Mareykanka ayaa laga raray saldhigga dhammaadkii Oktoobar, halka saraakiil Mareykan ah ay arrintan u xaqiijiyeen wargeyska Task & Purpose. Ciidamo kooban oo markii hore saldhigga u joogay tababarrada ayaa iyaguna la sheegay inay ka baxeen dhammaadkii bishii hore.
Saldhigga Baledoogle wuxuu ku yaallaa qiyaastii 96 kiiloomitir waqooyi-galbeed magaalada Muqdisho. Mareykanka ayaa halkaas ka bilaabay joogitaan militeri sannadkii 2012, waxaana saldhigga loo adeegsaday hawlgallada la-dagaallanka Al-Shabaab, xog-ururinta amniga iyo tababarka ciidamada gaarka ah ee Soomaaliya, gaar ahaan kumaandooska Danab.
Muddooyinkii uu Mareykanku saldhigga joogay, Baledoogle wuxuu noqday xarun muhiim u ah iskaashiga militeri ee Soomaaliya iyo Mareykanka. Ciidamada Soomaaliyeed ayaa halkaas ku qaadan jiray tababaro la xiriira dagaalka, xeeladaha militeri iyo hawlgallada gaarka ah.
Saldhigga ayaa sidoo kale dhowr jeer bartilmaameed u noqday weerarro ay Al-Shabaab fulisay. Weerarkii ugu weynaa ee si weyn loo xusuusto wuxuu dhacay 30-kii Sebtembar 2019, markaas oo kooxda ay adeegsatay gaari walxaha qarxa laga soo buuxiyay iyo hub fudud. Ciidamada Mareykanka iyo kuwa Soomaaliya ayaa iska caabiyay weerarkaasi, sida ay warbixinnada militeriga Mareykanku sheegeen.
Ilaa hadda ma jiro faahfaahin rasmi ah oo si buuxda u sharraxaysa sababta Mareykanku uga raray ciidamadiisa Baledoogle. Saraakiil Mareykan ah oo la hadlay wargeyska Task & Purpose ayaa sheegay in ciidamada loo raray goobo kale oo Soomaaliya ka tirsan, isla markaana ay suuragal tahay inay mustaqbalka dib ugu laabtaan saldhigga.
Dhanka kale, taliska Mareykanka ee Afrika, AFRICOM, si toos ah uma xaqiijin bixitaanka, balse wuxuu sheegay in ciidamada Mareykanku yihiin kuwo dhaq-dhaqaaq iyo dib-u-meeleyn sameeya si loo wanaajiyo hawlgallada ka dhanka ah kooxaha argagixisada. Taliska ayaa sidoo kale ka gaabsaday faahfaahinta hawlgallada socda sababo la xiriira amniga.
Waxaa xusid mudan in bishii May 2025 Mareykanku shaaciyay qorshe lagu horumarinayo saldhigga, kaas oo ka koobnaa dhismaha xarun caafimaad, hoyga ciidamada iyo xoojinta ammaanka. Mashruucaasi waxaa lagu tilmaamay mid saldhigga ka dhigaya goob muddo dheer la adeegsan karo. Sidaas darteed, bixitaanka hadda la soo wariyay wuxuu dhaliyay su’aalo ku saabsan isbeddelka qorshihii hore ee Mareykanka.
Warbixinnada la helay waxay tilmaamayaan in ciidamada Mareykanka laga raray Baledoogle, balse ay weli ku sugan yihiin goobo kale oo Soomaaliya ka tirsan. Saraakiisha Mareykanka waxay sheegeen in ciidamada loo wareejiyay meelo kale oo dalka ah, halka AFRICOM ay sheegtay inay dib u habeyn ku sameyso goobaha ay ciidamadeedu ka hawlgalaan.
Sidoo kale, bixitaanka saldhigga kama dhigna in la joojiyay duqeymaha Mareykanka ee ka dhanka ah Al-Shabaab. AFRICOM ayaa sheegtay in bishii Oktoobar 2026 ay fulisay afar duqeyn oo ka dhan ah kooxda, taas oo muujinaysa in hawlgallada Mareykanka ee Soomaaliya ay sii socdeen inkastoo ciidamada laga raray Baledoogle.
Ciidamada Soomaaliya ma la wareegi karaan mas’uuliyadda amniga Baledoogle?Bixitaanka ciidamada Mareykanka ayaa imaanaya xilli dowladda Soomaaliya ay ku celcelinayso qorshaha ah in ciidamada qaranku si tartiib tartiib ah ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka, isla markaana ay yareeyaan ku-tiirsanaanta taageerada ciidamada shisheeye.
Baledoogle wuxuu ka mid yahay goobaha muhiimka u ah dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, maadaama uu saldhig u ahaa tababarka Danab iyo taageerada hawlgallada militeri. Haddii ciidamada Soomaaliyeed ay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda saldhigga, waxaa la hor imaan doona waajibaadyo ay ka mid yihiin ilaalinta ammaanka, dayactirka kaabayaasha, maamulka garoonka iyo joogteynta hawlgallada.
Warbixin uu daabacay wargeyska Horn Observer 28-kii Oktoobar ayaa sheegtay in ciidamada Uganda iyo kuwa Soomaaliya ay la wareegeen gacan ku haynta saldhigga kaddib bixitaanka Mareykanka. Hase yeeshee, faahfaahinta rasmiga ah ee maamulka cusub iyo heshiiska lagu kala wareegay mas’uuliyadda saldhigga weli si buuxda looma shaacin.
Arrinta ugu weyn ayaa ah in la ogaado haddii ciidamada Soomaaliyeed ay awood u yeelan doonaan inay sii wadaan shaqooyinkii saldhigga, iyagoo aan lumin taageeradii tababarka, xog-ururinta iyo iskaashiga militeri ee Mareykanka.
Bixitaanka Mareykanka ee Baledoogle wuxuu dhaliyay su’aalo ku saabsan mustaqbalka dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, gaar ahaan gobolka Shabeellaha Hoose oo ay kooxdu weli ka fuliso weerarro iyo dhaqdhaqaaqyo amni-darro.
