Washington waxay toddobaadkan saartay cunaqabatayn Isbahaysiga Congo River Alliance, oo loo yaqaan magaca Faransiiska Alliance Fleuve Congo (AFC), oo ah isbahaysi ay leeyihiin kooxo hubaysan oo lagu eedeeyay inay huriyeen iskahorimaadyo rabshado wata iyo barakaca rayidka ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo (DRC).
Maraykanku wuxuu magacaabay shakhsiyaadka iyo hay’adaha xidhiidhka la leh AFC, oo uu ku jiro madaxii hore ee guddiga doorashada Congo Corneille Nangaa, waqti maxkamad milatari oo ku taal Kinshasa ay ka bilaabatay isaga, qaraabadiisa iyo asxaabtiisa oo lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen fallaagada, bishii Luulyo. 25.
Nangaa iyo 24 qof oo kale, oo ay ku jiraan xaaskiisa iyo walaalkii, ayaa lagu dacweeyay maqnaanshaha (Nangaa iyo 19 ka mid ah saaxiibbadiis) “dambiyo dagaal, ka qaybqaadasho dhaqdhaqaaq kacdoon iyo khiyaano” qaybta bari ee DRC. Waxa ay wajihi doonaan xukuno culus oo ay ku jirto ciqaab dil ah, hadii lagu helo dambiga.
AFC iyo xulafadeeda – oo ay ku jiraan US- iyo UN-ku magacawday, kooxda fallaagada ee M23 – waxay ku baaqeen in la afgambiyo dowladda DRC “waxay isticmaaleen rabshado si ay u gaaraan yoolkan siyaasadeed, taasoo keentay xadgudubyo halis ah oo sharciga caalamiga ah oo sii xumeeyey dhibaato bini’aadantinimo oo ka taagan bariga DRC,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay Waaxda Maaliyadda Mareykanka ee Xafiiska Xakamaynta Hantida Dibadda (Ofac).
Warku wuxuu intaa ku daray in Washington ay cambaaraysay barakaca joogtada ah ee lagu hayo dadka rayidka ah ee Waqooyiga Kivu iyo hareeraynta caasimaddeeda gobolka Goma, iyo xadgudubyada ka dhanka ah xuquuqda aadanaha ee M23 ay ka geysatay dhulalka Masisi, Rutshuru, iyo Nyiragongo.
“Mareykanku wuxuu muddo dheer raadinayay inuu la xisaabtamo jilayaashaas dhibaateynaya dadka rayidka ah iyo abuurista xasillooni darro bariga DRC. Tallaabooyinka maanta waxaa loogu talagalay in lagu taageero DRC oo nabad ah, barwaaqo ah, oo madaxbannaan. Waxaa naga go’an inaan taageerno geeddi-socodka nabadda ee gobolka, oo ay ku jiraan geeddi-socodka Luanda ee Angola ay hoggaamiso iyo geeddi-socodka ay bulshada Bariga Afrika hoggaamiso ee Nairobi, kuwaas oo doonaya in ay abuuraan shuruudo lagu soo afjarayo colaadda,” ayaa lagu yiri.
Qasnadda Mareykanka ayaa sidoo kale cunaqabateyn saartay Bertrand Bisimwa, oo ah hoggaamiyaha garabka siyaasadeed ee M23, iyo Charles Sematama, oo ahaa kornayl hore oo ka tirsanaa ciidamada Kongo kaasoo bishii Janaayo 2020 ka goostay dhulka Walikale ee Waqooyiga Kivu ka hor inta uusan u dhaqaaqin Koonfurta Kivu halkaas oo uu ka yahay taliye ku xigeenka. Maleeshiyada Twirwaneho, oo ah koox hubaysan oo taabacsan AFC.
Ku-xigeenka Xoghayaha Maaliyadda ee Argagaxisada iyo Sirdoonka Maaliyadeed ee Maraykanka Brian E. Nelson ayaa sheegay in tallaabadani “ay xoojinayso ballan-qaadkayaga inaanu la xisaabtano kuwa doonaya inay sii wadaan xasillooni-darrada, rabshadaha, iyo waxyeelada rayidka si ay u gaadhaan hadafkooda siyaasadeed.”
“Waxaan cambaareyneynaa AFC iyo kuwa la shaqeeya, oo ay ku jiraan M23, inay sii huriyeen arrintan.
taasoo uga sii daraysa dhibaatada bini’aadantinimo ee bariga DRC,” Ofac ayaa qortay.
Nangaa ayaa isbahaysiga Fleuve Congo ka bilaabay magaalada Nairobi bishii Diseembar 2023, wuxuuna la midoobay M23, kuwaas oo dagaal kula jiray ciidamada Congo, waxayna ku guulaysteen inay qabsadaan qaar ka mid ah dhulalka bariga Congo.
Ofac waxa ay sheegtay in M23 iyo kooxaha ay xulafada yihiin ay leeyihiin “taariikh dheer oo khalkhal galinaya xasiloonida gobolka Waqooyiga Kivu ee DRC iyo xadgudubyada xuquuqda aadanaha.
Isagoo ah guddoomiyaha guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka qaranka, Nangaa waxaa sidoo kale lagu soo rogay cunaqabateyn Mareykanka uu ku soo rogay eedeymaha musuqmaasuqa ee 2019, ee la xiriirta doorkii uu ku lahaa doorashooyinkii Diseembar 2018, oo Kinshasa ay sheegtay in ay ahaayeen “dimuqraadiyad” ayna “sahlisay DRC inay la kulanto isbedel nabadeed. … waa markii ugu horreysay taariikhda dalka.”
Dhowr hoggaamiye oo kale oo siyaasadeed iyo kuwa militariga M23 ayaa waxaa saaran cunaqabateyn ay soo rogeen Mareykanka, UN iyo Midowga Yurub. Kuwaas waxaa ka mid ah afhayeenka milatariga M23 Willy Ngoma iyo Sulltani Makenga, hogaamiyaha militariga ee M23/AFC.
Dadka la xannibay
“Xubinta koowaad ee AFC waa M23, koox fallaago ah oo ay Rwanda taageerto oo qabsaday dhul ballaaran oo bariga DRC ah 2012 waxayna muddo kooban gacanta ku haysay magaalada xudduudda ah ee Goma, ka hor intaysan u cararin dalalka deriska ah ee Rwanda iyo Uganda 2013. Ofac wuxuu u magacaabay M23 Janaayo 3, 2013, iyadoo la raacayo E.O. 13413, ku xadgudubka sharciga caalamiga ah ee ku lug leh beegsiga carruurta ee xaaladaha iskahorimaadyada hubaysan ee DRC, oo ay ku jiraan dilka iyo naafaynta, xadgudubka galmada, afduubka, iyo barakicin qasab ah, iyo helitaanka hub iyo agabka la xidhiidha, oo ay ku jiraan diyaaradaha iyo qalabka military. ama talo, tababar, ama kaalmo, oo ay ku jiraan maalgelinta iyo kaalmada maaliyadeed, ee la xidhiidha dhaqdhaqaaqyada milatari ee DRC,” Ofac ayaa yiri.
Cunaqabatayntan ayaa ku soo beegantay xilli goobta dagaalka ay dhinacyada iska soo horjeeda ku wadeen xabbad joojin bini’aadantinimo muddo ku dhow bil kadib codsi ka yimid Mareykanka.
UOFAC waxay xayirtaa dhammaan hantida iyo danaha hantida dadka la qoondeeyey ee la cunaqabateeyey ee ku jira Maraykanka ama ay haystaan ama gacanta ku hayaan Maraykanka. Intaa waxaa dheer, dhammaan hay’adaha ay leeyihiin, si toos ah ama si dadban, si gaar ah ama wadar ahaan, 50 boqolkiiba ama ka badan mid ama in ka badan oo dadka la xannibay ayaa sidoo kale la xannibay.
Ilaa uu ogolaado shati guud ama mid gaar ah oo ay bixiso Ofac, ama laga dhaafo mooyaane, xeerarka Ofac guud ahaan waxa ay mamnuucayaan dhammaan wax kala iibsiga dadka Maraykanka ah ama gudaha (ama sii dhex mara) Maraykanka ee ku lug leh hantida ama danaha hantida dadka la magacaabay ama haddii kale la xannibay.
Isagoo ka falcelinaya cunaqabataynta, Nangaa wuxuu yidhi: “Midna cunaqabatayn sharci darro ah ama tijaabooyin Kafkaesque midna naguma ruxayo halgankayaga sharafta leh ee soo kabashada qaranka! Haddaanu nahay muwaadiniinta Kongo, waxba, ka dibna waxba, naga joojin doona halgankan loogu jiro xoraynta dadka Kongo
