Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa lagu soo warramayaa inuu xilka ka qaaday guddoomiyihii degmada Boondheere, Cabdullaahi Xasan Sheekh Cabdi, isaga oo xilkaas u magacaabay Maxamed Cabdullaahi Cumar oo loo yaqaano Deeyow.
Magacaabistan ayaa timid xilli ay weli taagan tahay su’aasha ku saabsan goorta la qabanayo doorashada guddoomiyeyaasha degmooyinka Gobolka Banaadir, kuwaas oo la qorsheeyay in lagu soo xulo xubnaha goleyaasha deegaanka ee shacabka doorteen.
Tallaabadan ayaa sidoo kale dib u soo celinaysa doodda ku saabsan awoodda maamulka Gobolka Banaadir ee magacaabista iyo xil-ka-qaadista guddoomiyeyaasha degmooyinka, maadaama Guddiga Madaxa Bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha uu hore uga horyimid magacaabisyo uu sameeyay maamulka gobolka.
Sida ku cad xogta laga helay magacaabista cusub, Maxamed Cabdullaahi Cumar (Deeyow) ayaa dib loogu celiyey xilka guddoomiyaha degmada Boondheere, isaga oo xilka kala wareegaya Cabdullaahi Xasan Sheekh Cabdi.
Deeyow ayaa markii ugu horreysay xilkan loo magacaabay xilligii uu maamulka Gobolka Banaadir hayay Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale). Hase yeeshee, bishii Maarso 2024 ayaa xilka laga qaaday, kaddib khilaaf la sheegay inuu dhexmaray isaga iyo maamulka gobolka.
Xilligaas ayuu xilka ku wareejiyey Cabdullaahi Xasan Sheekh Cabdi, kaas oo haatan isaguna xilka laga qaaday, sida ku cad magacaabista cusub.
Dib ugu soo laabashada Deeyow ee hoggaanka Boondheere ayaa ka dhigan inuu mar kale maamuli doono degmada, kaddib muddo uu xilkaas ka maqnaa.
Muungaab ayaa la sheegay inuu guddoomiyaha cusub kula dardaarmay inuu xoogga saaro horumarinta degmada, bilicda magaalada iyo baahinta adeegyada aasaasiga ah.
25-kii Diseembar 2025 waxaa Gobolka Banaadir ka dhacday doorasho goleyaasha deegaanka ah oo ay shacabka Muqdisho si toos ah ugu doorteen xubnaha matalaya degmooyinkooda.
Doorashadaas ayaa ahayd tallaabo muhiim ah oo lagu doonayay in maamulka degmooyinka lagu saleeyo matalaad dadweyne, halkii hoggaanka lagu sii wadi lahaa nidaamkii hore ee magacaabista.
Natiijooyinka doorashada ayaa markii dambe la ansixiyey, waxaana xubnaha goleyaasha deegaanka la dhaariyey 2-dii Abriil 2026.
Hannaanka laga filayay doorashadaas waxaa ka mid ahaa in xubnaha goleyaasha deegaanka ay doortaan guddoomiyeyaasha degmooyinka iyo ku-xigeennadooda, si hoggaanka degmooyinka uu uga yimaado goleyaasha ay shacabka soo doorteen.
Taasi waxay ahayd sababta ay dad badani u sugayeen in maamulka degmooyinka si rasmi ah loogu wareejiyo hoggaan ka dhashay doorashada goleyaasha deegaanka.
Bishii May 2026, Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta ayaa sheegtay in doorashada guddoomiyeyaasha degmooyinka iyo ku-xigeennadooda ay bilaaban doonto kaddib fasaxa Ciidda.
Wasiirka Arrimaha Gudaha ayaa xilligaas sheegay in xubnaha goleyaasha deegaanka, kaddib tababar loo qabanayo, ay dooran doonaan hoggaanka degmooyinka.
Hadalkaas wuxuu abuuray filasho ah in la guda geli doono marxaladda xigta ee dhismaha maamullada degmooyinka, maadaama doorashadii goleyaasha deegaanka ay hore u qabsoontay.
Si kastaba ha ahaatee, xogta hadda la hayo ma caddeyneyso in doorashada guddoomiyeyaasha dhammaan degmooyinka ay qabsoontay, ama in jadwalkii hore wax laga beddelay. Taasi waxay dhalinaysaa su’aalo ku saabsan sababta magacaabisyo cusub ay u sii socdaan iyadoo aan si cad loo shaacin halka uu marayo hannaankii doorashada hoggaanka degmooyinka.
Khilaafka awoodda magacaabista guddoomiyeyaasha degmooyinka ayaa hore u soo shaac baxay bishii Abriil 2026, markii Muungaab uu magacaabis iyo xil-ka-qaadis ka sameeyay qaar ka mid ah degmooyinka Gobolka Banaadir.
Guddiga Madaxa Bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha ayaa 30-kii Abriil soo saaray war-saxaafadeed uu kaga soo horjeestay tallaabooyinkaasi.
Guddigu wuxuu ku dooday in degmooyinka ay leeyihiin goleyaal deegaan oo si sharci ah loo doortay, isla markaana aan la beddeli karin maamulka degmooyinka iyadoo aan la tixgelin nidaamka doorashooyinka iyo awoodaha goleyaasha deegaanka.
Wuxuu sidoo kale sheegay in guddoomiyeyaasha degmooyinku ay ku jiraan waajibaad la xiriira hannaanka doorashada, isla markaana tallaabooyinka lagu beddelayo maamulka degmooyinka ay saameyn ku yeelan karaan hufnaanta doorashada.
Arrintaasi waxay muujisay in weli loo baahan yahay in si cad loo qeexo awoodaha maamulka Gobolka Banaadir iyo kuwa goleyaasha deegaanka ee la doortay.
Magacaabista Deeyow waxay soo cusbooneysiin kartaa doodda ku saabsan sida loo dhaqan-gelinayo nidaamka cusub ee maamulka degmooyinka.
Dhinac waxaa jira goleyaal deegaan oo shacabka soo doorteen, kuwaas oo laga filayay inay doortaan guddoomiyeyaasha degmooyinka. Dhinaca kale, maamulka Gobolka Banaadir ayaa weli sameynaya magacaabisyo iyo xil-ka-qaadisyo maamul.
Su’aasha muhiimka ahi waxay tahay: haddii goleyaasha deegaanka loo doortay inay door ku yeeshaan hoggaaminta degmooyinka, goorma ayay bilaabanayaan doorashooyinkii lagu soo xuli lahaa guddoomiyeyaasha, maxaase sharci ahaan saldhig u ah magacaabisyada hadda socda?
Jawaabta su’aalahan waxay u baahan tahay faahfaahin rasmi ah oo ka timaadda maamulka Gobolka Banaadir, Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Guddiga Doorashooyinka.
Shacabka Muqdisho waxay doorashooyinka goleyaasha deegaanka ka filayeen in codkoodu saameyn ku yeesho maamulka degmooyinka, isla markaana ay helaan maamullo si toos ah ula xisaabtami kara bulshada.
Doorashada guddoomiyeyaasha degmooyinka ayaa noqon lahayd tallaabada xigta ee lagu dhammaystirayo nidaamkaas. Haddii hannaankaasi dib u dhaco, waxaa sii jiri kara su’aalo ku saabsan sida goleyaasha deegaanka iyo maamullada degmooyinku u wada shaqeynayaan, iyo cidda leh awoodda ugu dambeysa ee magacaabista hoggaanka.
Dhanka kale, waxaa muhiim ah in maamulka degmooyinku sii wadaan adeegyada bulshada, nadaafadda, amniga iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha, iyadoo aan muranka siyaasadeed iyo kan sharciyeed uu hakad gelin shaqada maalinlaha ah ee degmooyinka.
