Turkiga waxa uu martigelin doonaa wada xaajoodyo xasaasi ah oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Itoobiya, iyadoo ay soo baxayso xiisadda ka dhalatay is afgaradka (MoU) ee muranka dhaliyay ee labada dal ee Bariga Afrika. Talaabadan ayaa ka dhigan talaabo muhiim ah oo wax looga qabanayo khilaafka sii xoogeysanaya ee dhaliyay walaaca laga qabo xasiloonida gobolka.
Wasiirka arrimaha dibadda ee Itoobiya, Taylor Atske Selassie, ayaa goor hore oo maanta ah gaaray magaalada Ankara, taasoo muujineysa sida ay Itoobiya diyaar ugu tahay wada-hadallada. Dhanka kale Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya Axmed Macalin Fiqina ayaa lagu wadaa in gelinka dambe ee maanta uu gaaro caasimadda dalka Turkiga, sida lagu sheegay war ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya.
“Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo wafdiga la socda ayaa maanta u ambabaxay magaalada Ankara ee dalka Turkiga, halkaasoo ay kaga qeyb geli doonaan wada-hadallada u dhaxeeya Soomaaliya iyo Itoobiya oo ay dhexdhexaadineyso dowladda Turkiga,” ayaa lagu yiri qoraalka rasmiga ah ee ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya. Waxaa kaloo ay carrabka ku adkeysay sida hagar la’aanta ah ee Soomaaliya ay uga go’an tahay ilaalinta madax-bannaanideeda iyadoo ay socdaan doodaha socda.
Wadahadalladan oo ay fududeysay dowladda Turkiga ayaa ku soo beegmaya xilli dhaq dhaqaaq diblomaasiyadeed uu sare u kacay. Mawqifka adag ee Soomaaliya ee ilaalinta madax-banaanideeda, madax-bannaanideeda, madaxbannaanida dhuleed, iyo midnimadeeda qaranku waa qodob muhiim ah oo xoogga la saarayo marka ay dooddu socoto.
Dowladda Soomaaliya ayaa ku celisay sida ay uga go’an tahay mabaadi’daasi, iyadoo muujisay sida ay uga go’an tahay wada-hadallada Itoobiya iyada oo hubinaysa in la ilaaliyo qiyamka asaasiga ah ee qaranka. “Muqdisho waxaa ka go’an in ay ilaaliso madax banaanideeda,” ayay tiri Wasaaradda Arrimaha Dibadda.
Is-afgaradkii muranka dhaliyay (oo ay Soomaaliya si adag uga soo horjeesatay kuna tilmaantay mid xad-gudub ku ah madaxbannaanida dhuleed) ee u dhexeeya maamul-goboleedka Somaliland iyo Itoobiya ayaa sii kordhiyey xiisadda diblomaasiyadeed ee u dhaxaysa Soomaaliya iyo Itoobiya . Ku lug lahaanshaha Turkiga, oo ah waddan saameyn sii kordhaya ku leh dhexdhexaadinta gobolka, ayaa hoosta ka xariiqaysa muhiimadda ay leedahay in xal nabadeed lagu dhammeeyo khilaafka.
Marka ay wada xaajoodku bilaabmaan, beesha caalamka waxay si dhow ula socon doontaa natiijada ka soo baxda, iyadoo rajeynaysa in la gaaro go’aan xoojinaya nabadda iyo iskaashiga u dhexeeya Soomaaliya iyo Itoobiya. Dhex dhexaadinta guusha leh ee Turkigu waxa ay tusaale u noqon kartaa xalinta khilaafaadka la midka ah ee gobolka, taas oo xoojinaysa doorka dublamaasiyadda ee ilaalinta xasiloonida gobolka.
