Magaalada Beledweyne waxaa maanta ka dhacay bannaanbax ballaaran oo ay dhigayaan boqolaal qof, kaas oo looga soo horjeedo hannaanka loo wado doorashada maamulka Hirshabeelle iyo musharraxnimada Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe.
Dadkii bannaanbaxa ka qayb galay ayaa isugu soo baxay qeybo ka mid ah magaalada, waxaana khudbadaha iyo hadallada laga jeediyay lagu muujiyay diidmo ku aaddan doorashada la qorsheeyay. Qabanqaabiyeyaasha ayaa ku baaqay in xaaladda lagu xalliyo wada-hadal iyo hannaan siyaasadeed oo ay qayb ka yihiin dhinacyada ay khusayso.
Bannaanbaxa ayaa kusoo beegmaya xilli magaalada Beledweyne ay ka taagan tahay dood siyaasadeed oo xooggan oo ku saabsan doorashada maamulka Hirshabeelle, iyadoo qayb ka mid ah siyaasiyiinta, odayaasha dhaqanka iyo waxgaradka gobolka Hiiraan ay ku adkeysanayaan in aan doorasho laga qaban gobolka ilaa laga gaaro heshiis siyaasadeed iyo is-afgarad ay dhinacyadu wada oggol yihiin.
Khilaafka ka taagan Hiiraan wuxuu si weyn ugu xiran yahay qaabka loo dhisayo hoggaanka cusub ee Hirshabeelle iyo cidda noqonaysa madaxweynaha maamulka.
Xisbiga Cadaaladda iyo Wadajirka, oo loo yaqaan JSP, ayaa Madaxweyne Cali Guudlaawe u doortay musharraxa xisbiga ee hoggaanka Hirshabeelle. Go’aankaas ayaa waxaa si weyn uga horyimid siyaasiyiin iyo waxgarad badan oo kasoo jeeda Hiiraan, kuwaas oo doonaya in marka hore laga heshiiyo awood-qaybsiga iyo qaabka loo dhisayo maamulka soo socda.
Dhinaca kale, hoggaamiyeyaal iyo odayaal kasoo jeeda Xawaadle ayaa sheegay in bulshada Hiiraan aysan aqbali doonin hannaan doorasho oo aan lagu salayn heshiis siyaasadeed iyo wadatashi.
Doodda siyaasadeed waxaa sidoo kale qayb ka noqday xiriirka siyaasadeed ee u dhexeeya Xasan Sheekh Maxamuud iyo Madaxweyne Cali Guudlaawe.
Labada masuul ayaa isku dhinac siyaasadeed ah marka laga eego taageerada uu xisbiga JSP siiyay Guudlaawe, iyadoo xisbiga uu hoggaamiyo Xasan Sheekh uu mar kale u magacaabay Guudlaawe musharraxa u tartamaya hoggaanka Hirshabeelle.
Tabashada ugu weyn ee siyaasiyiinta iyo waxgaradka Hiiraan ayaa ah in gobolka laga doonayo in lagu qabto doorasho aysan dhammaan dhinacyada siyaasadeed iyo bulshada deegaanku isku raacsanayn.
Hoggaamiyeyaal Xawaadle ah ayaa sheegay in dhismaha maamulka cusub loo baahan yahay inuu ku salaysnaado wada-tashi, caddaalad, matalaad iyo awood-qaybsi ay dhinacyadu hore ugu heshiiyaan.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta Hiiraan ayaa sidoo kale ku doodaya in gobolka uu mudan yahay in la helo hoggaan ka tarjumaya rabitaanka bulshada deegaanka, halka dhinaca kale ay jiraan masuuliyiin taageersan in doorashada la sii wado.
Khilaafkan ayaa ka dhigay arrinta doorashada mid aan ku koobnayn tartan musharraxiin, balse sidoo kale taabanaysa sida bulshada Hiiraan u aragto saamigeeda iyo doorkeeda siyaasadeed ee Hirshabeelle.
Madaxweyne Cali Guudlaawe ayaa wajahaya mucaaradad siyaasadeed oo ka jirta qaybo ka mid ah Hiiraan, gaar ahaan Beledweyne oo ah xarunta gobolka.
Dadka kasoo horjeeda musharraxnimadiisa ayaa ku doodaya in haddii madaxweynaha hadda talada haya uu mar kale u tartamo xilka, ay muhiim tahay in marka hore la helo heshiis siyaasadeed oo meesha ka saaraya tabashooyinka bulshada.
Waxaa sidoo kale la hadal hayaa in Guudlaawe uusan si caadi ah ugu safri karin qaybo ka mid ah gobolka Hiiraan sababo la xiriira xaaladda siyaasadeed iyo amni ee taagan. Hase yeeshee, sheegashada ah in “uusan tagi karin gobolka Hiiraan”.
Arrintu waxay muujinaysaa heerka uu gaarsiisan yahay khilaafka siyaasadeed, balse safar kasta ama dhacdo kasta oo gaar ah waxay u baahan tahay xaqiijin dheeraad ah.
Bannaanbaxa maanta ayaa noqday mid ka mid ah dhacdooyinka ugu waaweyn ee muujinaya diidmada ka jirta magaalada Beledweyne ee ku aaddan doorashada Hirshabeelle.
Boqolaal qof ayaa isugu soo baxay magaalada, waxaana dadka qaar ay sheegeen in bannaanbaxu yahay mid nabadeed oo looga gol leeyahay in lagu muujiyo mowqifka bulshada. Qaar ka mid ah dibadbaxayaasha ayaa sheegay inay taageersan yihiin baaqyada odayaasha iyo siyaasiyiinta doonaya in marka hore heshiis siyaasadeed la gaaro.
Bannaanbaxa ayaa sidoo kale yimid kadib maalmo ay siyaasiyiin iyo odayaal dhaqameed ku sugnaayeen Beledweyne, iyagoo waday kulamo iyo wada-tashiyo ku saabsan xaaladda siyaasadeed ee Hiiraan.
Muranka ayaa sii xoogeysanaya iyadoo doorashada Hirshabeelle loo qorsheeyay inay dhacdo 30-ka Sebtembar.
Qorshaha doorashada ayaa la xiriira hannaan qof iyo cod ah oo laga qabanayo labada gobol ee Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, iyadoo sidoo kale lala xiriirinayo doorashada kuraasta baarlamaanka iyo goleyaasha deegaanka.
Dhinaca ka soo horjeeda doorashada ayaa doonaya in hannaanka la hakiyo ilaa laga gaaro heshiis siyaasadeed, halka dhinacyada taageersan doorashada ay doonayaan in geeddi-socodku sii socdo.
Kala duwanaanshahan ayaa abuurtay xaalad siyaasadeed oo adag, iyadoo waqtiga doorashadu soo dhow yahay.
Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan Ugaas Khaliif ayaa ka mid ah madaxda dhaqanka ee ku sugan Beledweyne, halkaas oo uu waday wadatashi ku saabsan xaaladda gobolka iyo doorashada Hirshabeelle.
Kulamo ay yeesheen odayaasha, siyaasiyiinta iyo waxgaradka ayaa looga hadlay tabashooyinka bulshada iyo qaabka loo wajahayo dhismaha maamulka cusub. Waxaa la sheegay in bulshada Hiiraan ay doonayso in go’aannada waaweyn ee mustaqbalka maamulka lagu saleeyo wada-tashi iyo heshiis.
Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Yuusuf Axmed Hagar Dabageed, oo isaguna kasoo jeeda Hiiraan, ayaa hore u sheegay in gobolka ay ka jiraan tabashooyin siyaasadeed oo loo baahan yahay in laga wada hadlo.
Inkasta oo musharraxnimada Cali Guudlaawe ay tahay mid ka mid ah qodobada ugu waaweyn ee hadda muranka dhaliyay, haddana khilaafka ka jira Hiiraan wuxuu taabanayaa arrimo ka ballaaran qofka madaxweynaha noqonaya.
Waxaa ka mid ah awood-qaybsiga bulshada, cidda hoggaanka Hirshabeelle yeelanaysa, sida doorashada loo qabanayo, kaalinta dowladda federaalka iyo sida bulshada Hiiraan loogu darayo go’aannada siyaasadeed.
Haddii aan heshiis laga gaarin arrimahaas, doorashada ayaa weli wajahaysa caqabado siyaasadeed iyo bulsho, gaar ahaan maadaama qayb ka mid ah hoggaanka dhaqanka iyo siyaasiyiinta Hiiraan ay si cad uga hor yimaadeen hannaanka hadda socda.
Bannaanbaxa maanta ka dhacay Beledweyne wuxuu xaaladda siyaasadeed ee Hirshabeelle gelinayaa marxalad kale, iyadoo ay harsan yihiin maalmo kooban ka hor waqtiga loo qorsheeyay doorashada.
