Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay u gudbiyay qoraal uu kaga hadlay xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya, gaar ahaan wada-hadallada lagu doonayay in dhinacyada Soomaalidu ay heshiis uga gaaraan khilaafka ku saabsan qaabka doorashada iyo arrimaha dastuurka.
Golaha ayaa sheegay in dhowr dadaal oo lagu doonayay in dowladda federaalka iyo dhinacyada mucaaradka ay ku gaaraan heshiis siyaasadeed ay natiijo la’aan ku dhammaadeen, iyadoo khilaafka ugu weyn uu weli yahay qaabka loo maamulayo doorashada dalka iyo habka loo wajahayo marxaladda siyaasadeed ee Soomaaliya.
Golaha Mustaqbalka, oo ay ku mideysan yihiin siyaasiyiin mucaarad ah iyo hoggaamiyeyaasha Puntland iyo Jubaland, ayaa muddooyinkii u dambeeyay si weyn uga horyimid habka dowladda federaalka u waddo dib-u-eegista dastuurka iyo diyaarinta doorashada. Warbixinno caalami ah ayaa sidoo kale tilmaamay in khilaafka siyaasadeed uu ka dhashay kala aragti duwanaanshaha ku saabsan qaabka doorashada, muddada hay’adaha dowladda iyo arrimaha dastuurka.
Golaha Mustaqbalka ayaa sheegay in uu ka qayb qaatay dadaallo kala duwan oo lagu raadinayay heshiis siyaasadeed oo ay dhinacyadu ku mideysan yihiin.
Sida uu Golaha ku sheegay qoraalkiisa, geeddi-socodkii ugu dambeeyay ee wada-hadallada ayaa billowday bishii Juun, iyadoo Turkiga iyo dhinacyo kale oo caalami ah ay qayb ka ahaayeen dadaallada lagu doonayay in lagu soo dhoweeyo dowladda federaalka iyo mucaaradka.
Warbixinno la soo saaray xilligaas ayaa xaqiijiyay in Turkigu waday dadaallo dhexdhexaadin ah, iyadoo Golaha Mustaqbalka uu ku baaqay in geeddi-socodka wada-hadallada lagu ballaariyo ka qaybgalka beesha caalamka, halkii hal dhinac oo keliya uu hoggaamin lahaa dhexdhexaadinta.
Golaha ayaa sidoo kale bishii Juun sheegay inuu taageeray qaab uu ugu yeeray “Transitional Direct Elections Model”, kaas oo uu ku tilmaamay hannaan ku-meel-gaar ah oo isku dayaya inuu isku daro doorasho toos ah iyo nidaamka awood-qaybsiga 4.5.
Khilaafka doorashada ayaa noqday mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee kala qaybiyay dowladda federaalka iyo Golaha Mustaqbalka.
Dowladda federaalka ayaa wadday hannaan doorasho oo ku saleysan codbixin toos ah, halka mucaaradku ay dalbanayeen in qaabka doorashada lagu gaaro heshiis siyaasadeed oo ay dhinacyada Soomaalidu si wadajir ah u ansixiyaan.
Warbixin ay soo saartay Security Council Report ayaa sheegtay in wada-hadallo heer sare ah oo u dhexeeyay dowladda federaalka iyo Golaha Mustaqbalka lagu qabtay Muqdisho bishii May, balse ay ku dhammaadeen is-afgaranwaa ku saabsan qaabka doorashada iyo arrimaha dastuurka.
Khilaafka ayaa sidoo kale ku fiday xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, iyadoo Puntland iyo Jubaland ay si weyn uga soo horjeesteen qaar ka mid ah tallaabooyinka dowladda dhexe.
Golaha Mustaqbalka ayaa qoraalkiisa ku sheegay in Puntland iyo Jubaland aysan hadda xiriir siyaasadeed oo wanaagsan la lahayn dowladda federaalka.
Labada dowlad-goboleed ayaa muddooyinkii dambe si adag uga horyimid siyaasadaha dowladda dhexe, gaar ahaan arrimaha dastuurka iyo doorashada.
Warbixinno la xiriira xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa xaqiijiyay in Puntland iyo Jubaland ay ka mid yihiin dhinacyada ugu waaweyn ee mucaaradka ku ah qorshayaasha dowladda federaalka, iyadoo labada dhinac ay muddooyinkii dambe xiriirkoodu aad u xumaaday.
Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale Golaha Ammaanka u sheegay in xaaladda Koonfur Galbeed ay gashay marxalad adag, iyadoo khilaafka siyaasadeed uu isu beddelay iska horimaadyo hubeysan.
Warbixin ay soo saartay Security Council Report ayaa sheegtay in khilaafka u dhexeeyay dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed uu sababay dagaallo u dhexeeyay ciidamo kala taabacsan dhinacyada, iyadoo xaaladda Baydhabo iyo maamulka gobolka ay noqotay mid ka mid ah meelaha ugu waaweyn ee xiisadda siyaasadeed iyo amni ka taagan tahay.
Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale ku eedeeyay dowladda federaalka inay adeegsato awood ciidan marka ay wajahdo khilaafaad siyaasadeed. Eedeymahan ayaa ah mowqifka Golaha, waxaana muhiim ah in loo kala saaro sheegashada siyaasadeed iyo xaqiiqooyinka si madax-bannaan loo xaqiijiyay.
Qoraalka Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale lagu xusay xaaladda waqooyiga Gaalkacyo, iyadoo Golaha uu sheegay in ciidamo iyo hub loo daadgureeyay deegaankaasi bishii Agoosto.
Golaha ayaa ku dooday in tallaabadaasi ay horseeday iska horimaad hubeysan, khasaare soo gaaray dad rayid ah iyo barakac.
Qodobkan ayaa ka mid ah eedeymaha uu Golaha u gudbiyay Golaha Ammaanka, waxaana Golaha Mustaqbalka uu doonayaa in bulshada caalamku ay si gaar ah ula socoto xaaladda amni iyo siyaasadeed ee Soomaaliya.
Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale Golaha Ammaanka ka dalbaday in baaritaan madax-bannaan lagu sameeyo weerar uu sheegay inuu ka dhacay magaalada Doolow 3-dii Sebtembar.
Golaha ayaa sheegay in dhacdadaasi ay u baahan tahay baaritaan madax-bannaan si loo ogaado waxa dhacay iyo cidda mas’uulka ka ahayd.
Warbixin la daabacay maalmo kadib dhacdada ayaa iyaduna sheegtay in Golaha Mustaqbalka uu cambaareeyay weerar ka dhacay Doolow, isla markaana uu walaac ka muujiyay eedeymo la xiriiray isticmaalka diyaarado aan duuliye lahayn.
Qoraalka loo gudbiyay Golaha Ammaanka ayaa muujinaya isku dayga Golaha Mustaqbalka uu ku doonayo in khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya uu noqdo arrin si dhow ay ula socdaan hay’adaha caalamiga ah.
Golaha ayaa horey ugu baaqay dhinacyada caalamka inay taageeraan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, waxaana bishii Luulyo uu dalalka ciidamada iyo booliska ku biiriya howlgalka AUSSOM ugu baaqay inay taageeraan heshiis siyaasadeed oo Soomaaliya ka caawiya inay ka gudubto khilaafka dastuurka iyo doorashada.
Golaha ayaa xilligaas soo jeediyay in la sameeyo gole ku-meel-gaar ah oo loo dhan yahay, kaas oo dusha kala socon kara marxaladda dastuurka iyo doorashada ilaa la helo hay’ado qaran oo cusub oo lagu dhiso heshiis siyaasadeed.
Khilaafka hadda jira ayaa ku soo beegmaya xilli Soomaaliya ay ku jirto marxalad siyaasadeed oo xasaasi ah, iyadoo dowladda federaalka iyo mucaaradku ay isku khilaafsan yihiin qaabka doorashada, wax-ka-beddelka dastuurka iyo sida loo maareynayo marxaladda siyaasadeed ee dalka.
Warbixinno caalami ah ayaa tilmaamay in khilaafkaasi uu sii adkeeyay xiriirka dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada qaarkood, isla markaana uu abuuray walaac ku saabsan in doorashada iyo geeddi-socodka dastuurka lagu gaari karo heshiis ay dhinacyada siyaasadeed si wadajir ah u aqbalaan.
Golaha Mustaqbalka ayaa hadda doonaya in Golaha Ammaanka iyo hay’adaha kale ee caalamiga ah ay door ka qaataan dhiirrigelinta wada-hadal loo dhan yahay, iyadoo ujeeddadu tahay in dhinacyada Soomaalidu ay gaaraan heshiis siyaasadeed oo ku saabsan doorashada, dastuurka iyo mustaqbalka hay’adaha dowladda.
Arrintan ayaa kusoo beegmaysa iyadoo dadaalladii hore ee wada-hadallada ay natiijo la’aan noqdeen, halka khilaafka siyaasadeed uu weli saameyn ku leeyahay xiriirka dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada iyo mucaaradka.
