Kenya ayaa bisha Agoosto martigelin doonta shirkii labaad ee nukliyeerka ee u dhexeeya Mareykanka iyo Afrika iyadoo waddanku isku diyaarinayo inuu ka mid noqdo ururka quruumaha oo qayb ka mid ah korontadooda ka soo saara quwadda nukliyeerka.
Madashu waxay soo jiidan doontaa saraakiisha ugu sareysa waaxda tamarta nukliyeerka ee Mareykanka si ay u bixiyaan fikrado badan oo ku saabsan tignoolajiyada ka sokow raadinta heshiisyada suurtagalka ah ee suurtagalka ah iyadoo waddamo badan oo Afrikaan ah ay raadinayaan inay raadiyaan koronto ka soo saarista warshadaha nukliyeerka.
Kenya ayaa qorsheyneysa inay dhisto warshad tamarta nukliyeerka ah, waxayna horey u soo dooratay Kilifi, oo ku taal Xeebta, iyada oo la doorbidayo martigelinta warshadda tamarta nukliyeerka ee bilowga ah iyada oo beddelka uu yahay Kwale ee deriska ah.
Wakaalada Korontada iyo Korontada ee Nupea — oo ah hay’adda gacanta ku haysa teknolojiyadda — ayaa hadda ka qeyb qaadaneysa dadka ku nool ismaamulka Kilifi si ay u abuuraan wacyigelin si loogu gogol xaaro dhismaha warshad koronto oo laga dhisayo kowntiga.
“Kenya waxay u isticmaali doontaa golahan si ay ugu dhawaaqdo waxa aan doonayno inaan ku samayno barnaamijka tamarta nukliyeerka,” Justus Wabuyabo, madaxa fulinta ee Nupea ayaa u sheegay daabacaadan Isniintii.
“Sababtoo ah tani waxay ku dhacdaa shay aan ugu yeerno ballanqaad siyaasadeed halkaasoo hoggaanka sare uu siin doono raaxada bixiyeyaasha tignoolajiyada ee la tacaalaya tignoolajiyada nukliyeerka.”
Koonfur Afrika waa dalka kaliya ee Afrikaan ah oo hadda koronto ka dhaliya warshad Nukliyeer ah. Masar waxa ay sidoo kale samaynaysaa dhir leh awood dhan 4,400 mega watt energy (MWe). Kenya iyo Ghana ayaa ku tartamaya sidii ay u dhisi lahaayeen warshado tamarta nukliyeerka ah.
Kenya waxa ay dejisay hammi hammi ah oo ah in la bilaabo dhismaha warshadda tamarta Nukliyeerka sanadka 2027 iyo hawlgelinta 2034ka.
Laakin caqabado badan ayaa soo wajaha qorshaha Kenya ee warshadda gaar ahaan, wacyigelinta iyo aqbalaada mashruuca Kenyaanka ee Kilifi iyo isha dhaqaalaha warshadda.
Shir-madaxeedku wuxuu siinayaa Maraykanka fursad uu ku sii qoto dheereeyo ku lug lahaanshaha dalalka Afrika ee doonaya inay abuuraan warshado tamarta nukliyeerka ah.
Qiyaastii 18 boqolkiiba korontada laga isticmaalo Maraykanka ayaa laga soo saaraa warshadaha tamarta nukliyeerka, taas oo ka dhigaysa mid ka mid ah kuwa ugu horreeya ee isticmaala tiknoolajiyada si ay u maamulaan dhaqaalaha.
Andrew Worral, oo ah agaasimaha barnaamijyada tamarta Nukliyeerka ee Shaybaadhka Qaranka ee Oak Ridge, iyo DeLeah Lockridge, oo ah hogaamiyaha Kooxda ee Hawlgallada Nukliyeerka iyo Shatiyeynta ee shirkadda, ayaa ah qaar ka mid ah kuwa ugu muhiimsan ee lagu dejiyay inay wax ka qabtaan madasha.
Shaybaadhka Qaranka ee Oak Ridge waa wakaalad ka tirsan Waaxda Tamarta ee Sayniska Tamarta iyo Shaybaadhka Tamarta waxaana loo xilsaaray, iyo kuwo kale, samaynta cilmi baaris iyo bixinta aragtiyo siyaasadeed oo ku saabsan tamarta nukliyeerka.
