Ganacsatada Suuqyada Soomaaliya ayaa bannaanbax ka dhigay dhaqan gelinta canshuuraha boqolkiiba shanta ah ee lagu soo rogay lacagaha elektaroonigga ah.
Qaar ka mid ah dukaamada ganacsiga ee ku yaala suuqa weyn ee Bakaaraha ee magaalada Muqdisho ayaa albaabada loo laabay, iyadoo tobaneeyo qof ay dhigayaan dibadbax ay kaga cabanayaan canshuurta, iyagoo sheegay in canshuuro badan ay horay ugu soo rogeen badeecadaha dalka iyo daafaheeda.
Isbeddelku wuxuu arki doonaa dhammaan baayacmushtarka – iyada oo aan loo eegin baaxadda ganacsigooda — ku daraan guri dabaq ah boqolkiiba shan dheeraad ah wax kala iibsiga elektaroonigga ah, oo ay dawladdu sheegtay in loo baahan yahay si loo maalgeliyo kaabayaasha iyo amniga.
Soomaaliya ayaa kamid ah wadamada ugu faqiirsan uguna musuq maasuqa badan caalamka, waxaana sidoo kale la daalaa dhacaya dagaalo daba dheeraaday oo dhiig badan ku daatay oo ay wadaan kooxda mujaahidiinta ah ee Al-Shabaab.
“Ma diidanin canshuurta, laakiin waxaan u baahanahay nidaam sax ah iyo in la joojiyo lacagaha sida sharci darrada ah looga qaado ganacsatada ka hor inta aan la aqbalin awaamiirta dowladda,” ganacsade Suleyman Aadan ayaa u sheegay AFP.
Faadumo Aadan oo ka mid ah dadka ku nool magaalada Muqdisho ayaa sheegtay in inkastoo ay furmeen dhowr goobood oo ganacsi isla markaana ay horay u hirgeliyeen is bedelka, haddana ay aragtay tobanaan ganacsato ah oo socod ku marayey “si ay u muujiyaan inaysan ku qanacsanayn” canshuurta qiimaha lagu daray (VAT).
Xildhibaanada ayaa sidoo kale dhaliilay canshuurtan oo dhaqan gashay maalintii Axadda.
“Ganacsatada horay canshuur badan ayaa looga qaadi jiray, canshuur badan oo shacabka lagu soo rogo iyadoon la helin shuruuc lagu hagayo, cadaalad ma ahan,” ayuu yiri siyaasi Yuusuf Gamadiid oo baarlamaanka ka hadlayay dood ku saabsan arrintan.
“Waxaan codsaneynaa in sharci sax ah loo sameeyo canshuuraha si cabashada shacabka wax looga qabto,” ayuu yiri.
Xildhibaanad Faiza Jeyte ayaa sheegtay in dibadbaxyada ay sidoo kale ka dhasheen adeegyo la’aan.
“Ganacsatadu waxay bixiyaan cashuur, marka uu dab qabsado suuqana ma jiraan wax dab-damis ah oo diyaar u ah inay wax ka qabtaan xaaladaha degdega ah, markaa su’aashu waxay tahay cashuurtii ay bixiyeen maxaa lagu isticmaalay? ayay tidhi.
Wasiirka Maaliyadda Biixi Iimaan Cige waxa uu difaacay VAT-kaas oo uu sheegay in lagu saleeyay xeer 1984-kii la soo saaray, isla markaana ay hore u soo ansixiyeen Baarlamaanku.
“Tani waa canshuur hufan oo si toos ah ugu dhacda akoonnada wasaaradda ee ka imaanaya lacag-bixiyaha,” ayuu yiri.
Waxa uu sheegay in la xaliyay arrimihii ganacsatada, islamarkaana cabashadaasi ay salka ku heyso is faham la’aan soo kala dhex gashay iyaga iyo dowladda, isagoo aan faah faahin dheeri ah ka bixin.
Horaantii bishaan darawalada tuk-tuk ayaa isku dhacay ciidamada booliska xili ay banaanbax ka dhigayeen caasimada iyagoo ka cabanayay in la kordhiyo lacagta shatiga.
