Ku-simaha Ergeyga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, James Swan, ayaa warbixin faah faahsan siiyay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, waxa uu tilmaamay horumarrada la taaban karo iyo caqabadaha ka jira dalka Geeska Afrika.
Swan oo uu wehliyo danjire Souef Mohamed El-Amine oo ah ergeyga gaarka ah ee Midowga Afrika ayaa bogaadiyay dadaalka ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika ay ugu jiraan xasilinta dalka. Wuxuu bogaadiyay doorashadii dhawaan Soomaaliya ka dhacday ee Golaha Ammaanka ee 2025-2026, isagoo ku tilmaamay “caddayn horumarka qaranku ka gaaray tobannaan sano oo colaado ah oo ku aaddan soo kabashada.”
Horumarka Siyaasadeed iyo Dastuurka
Swan wuxuu carrabka ku adkeeyay sida ay Dowladda Federaalka Soomaaliya uga go’an tahay mudnaanta qaranka, oo ay ku jiraan dib-u-habeynta dastuurka iyo tayeynta qaab-dhismeedka doorashada. Wuxuu xusay in intii u dhaxeysay Febraayo iyo May, Baarlamaanka Federaalka uu ansixiyay wax ka bedelka Dastuurka KMG ah ee 2012, taasoo xoojineysa in dalka uu u wareego qaab doorasho oo hal qof iyo hal cod ah.
Shirkii golaha wadatashiga qaran ee bishii May oo uu shir guddoominayay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa lagu ansixiyay qodobbadaas inkastoo ay jiraan dhaliilo uga imaanayay dhinacyada mucaaradka iyo Puntland oo ka baxday nidaamka federaalka iyadoo la sugayo wada xaajoodyo kale.
Kalfadhiga xagaaga ee baarlamaanka ayaa ka hadli doona sharciga muhiimka ah ee doorashooyinka codbixinta caalamiga ah iyo cutubyada dastuuriga ah ee xiga, gaar ahaan quseeya awoodda iyo qaybsiga kheyraadka ee hoos imaanaya qaabka federaalka. Swan waxa uu ku booriyay ka-qaybgalka loo dhan yahay ee dhammaan daneeyayaasha Soomaalida si loo helo is-afgarad ku saabsan arrimaha dawlad-dhisidda.
Arrimaha Gobolka iyo Amniga
Isagoo muujinaya walaaca ku aaddan heshiiska is-afgaradka ee Itoobiya iyo “Somaliland”, Swan wuxuu ku booriyay in si nabad ah lagu xalliyo si waafaqsan madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Wuxuu hoosta ka xarriiqay qaababka kala duwan ee Dowladda Federaalka ay u wajaheyso la dagaallanka Al-Shabaab, isagoo cambaareeyay weerarada argagixisada ee joogtada ah ee kooxda.
Hawlgalka Midowga Afrika ee Ku-meel-gaarka ah ee Soomaaliya (ATMIS) ayaa sii wada hoos u dhaca, iyadoo 5,000 oo askari horay looga saaray tan iyo Juun 2023. Swan wuxuu codsaday maalgelin waara oo loogu talagalay labadaba ATMIS iyo qabanqaabada mustaqbalka ee amniga wixii ka dambeeya 2024.
Haweenka, Nabadda, iyo Amniga
Swan wuxuu iftiimiyay ballanqaadyada sharci-dejinta ee lagu hubinayo ka-qaybgalka siyaasadda haweenka, isagoo bogaadiyay dhammaystirka sharciga xuquuqaha oo ay ku jiraan dammaanad-qaadyada muhiimka ah ee xuquuqda carruurta iyo mamnuucidda gudniinka fircooniga ah. Wuxuu ku ammaanay dowlad goboleedka Galmudug oo uu sheegay inay soo saareen sharci mamnuucaya gudniinka fircooniga ah.
Xaalada Bani’aadantinimo
In kasta oo ay hoos u dhacday tirada dadka u baahan gargaarka 8.3 milyan ee 2023 ilaa 6.9 milyan 2024, baahiyaha bini’aadantinimo ee Soomaaliya ayaa weli ah kuwo daran. Swan wuxuu xusay in dhacdooyinka cimilada, amni-darrada, iyo cudurrada dillaaca ay uga sii darayaan xaaladda, iyadoo in ka badan 3.8 milyan oo qof ay ku barokaceen. Baahiyaha Bani’aadamnimada iyo Qorshaha Jawaabta 2024, oo u baahan $1.6 bilyan, kaliya 24% ayaa la maalgeliyay laga bilaabo Juun 23. Swan wuxuu ku baaqay in la kordhiyo taageerada caalamiga ah si wax looga qabto baahiyahaas.
Isbeddelka Cimilada iyo Adkeysiga
Swan waxa uu carrabka ku adkeeyay degdegga ah ee maalgelinta adkeysiga bulshada iyo kaabayaasha si loola dagaallamo isbeddelka cimilada, taas oo sii xumaynaysa xiisadaha bulshada iyo iskahorimaadyada, gaar ahaan meelaha miyiga ah ee ku tiirsan kheyraadka dabiiciga ah.
Kala-guurka UNSOM
Swan ayaa ku soo gabagabeeyay warbixin ku saabsan codsigii Dowladda Federaalka ee ahaa in laga guuro Xafiiska Qaramada Midoobay ee Kaalmada Soomaaliya (UNSOM) loona wareejiyo Kooxda Qaramada Midoobay. Wadahadaladii ugu horeeyay ayaa ahaa kuwo wanaagsan, iyadoo la sameeyay Guddi Farsamo oo Wadajir ah si ay u qorsheeyaan xilliga kala guurka.
Golaha Ammaanku waxa uu heli doonaa warbixin ku saabsan wada-hadalladan dhamaadka bisha Agoosto.
