Doorka milatari ee Turkiga ee Soomaaliya ayaa sanadkan sii kordhay, iyadoo diyaaradaha dagaalka ee F-16 ee dalka Turkiga lagu soo warramay inay ka qeyb qaateen duqeymo ka dhan ah Al-Shabaab, xilli ciidamada dowladda Soomaaliya ay howlgallo ka wadaan qaybo ka mid ah dalka.
Mid ka mid ah duqeymihii si weyn loo soo sheegay ayaa dhacay 30-kii Juun 2026, markii Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ay sheegtay in Ciidanka Xoogga Dalka iyo ciidamada Turkiga ay si wadajir ah u duqeeyeen fariisimo Al-Shabaab ku lahayd deegaanka Godey ee gobolka Shabeellaha Hoose.
Warbixinnada laga qoray howlgalka ayaa sheegay in duqeymaha lagu bartilmaameedsaday goobo ay ku sugnaayeen dagaalyahanno, godad iyo kayd hub, iyadoo dowladda Soomaaliya ay sheegtay in tiro badan oo dagaalyahanno ah lagu dilay howlgalka. Qaar ka mid ah warbixinnada ayaa tirada dhimashada ku sheegay ku dhowaad 35 dagaalyahan.
Arrintan ayaa muhiimad gaar ah yeelatay, maadaama ay ka mid ahayd markii ugu caddeyd ee si rasmi ah ama warbaahineed loo xiriiriyo diyaaradaha F-16 ee Turkiga iyo howlgallo dagaal oo ka dhan ah Al-Shabaab gudaha Soomaaliya. Warbaahinta Al-Monitor ayaa sheegtay in qoraal hore oo ka soo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya uu si toos ah u xusay diyaaradaha Turkish F-16, balse qoraal dambe uu adeegsaday erayga “saaxiibbada caalamiga ah”, taasoo keentay su’aalo ku saabsan sida loo qeexayo doorka Turkiga.
31-kii Agoosto 2026 waxaa sidoo kale la soo sheegay duqeymo ay F-16 Turkish ah ka fuliyeen agagaarka deegaanka Basra ee gobolka Shabeellaha Dhexe. Deegaankaas waxaa xilligaas ka socday dagaallo u dhexeeyay ciidamada dowladda iyo Al-Shabaab. Warbixintaas waxay ku saleysneyd ilo deegaanka ah.
Tani waxay muujineysaa in diyaaradaha dagaalka ee Turkiga aysan ku ekaan oo keliya joogitaan ama tababar ciidan, balse ay warbixinno kala duwan ku xireen hawlgallada cirka ee ka dhanka ah Al-Shabaab.
Turkiga ayaa muddo dheer ahaa mid ka mid ah waddamada sida weyn u taageera Soomaaliya. Ankara waxay Soomaaliya ka fulisay tababarro militari, taageero dhinaca amniga ah iyo mashaariic kale, iyadoo sidoo kale Turkigu leeyahay saldhig weyn oo tababar militari ku yaalla Muqdisho.
Warbixin Bloomberg ay daabacday Janaayo 2026 ayaa sheegtay in Turkigu Soomaaliya keenay diyaarado F-16 iyo helikobtarro weerar, iyadoo tallaabadaas lagu xiriiriyay kordhinta weerarrada ka dhanka ah Al-Shabaab iyo ilaalinta danaha Turkiga ee Soomaaliya.
Isticmaalka F-16 wuxuu Soomaaliya siinayaa awood cirka ah oo ka duwan weerarrada ay fuliyaan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. F-16 waa diyaarad dagaal oo awood u leh inay si xawaare sare leh u gaarto goobaha bartilmaameedka ah, taasoo siin karta ciidamada dowladda awood dheeraad ah marka ay qorsheynayaan howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab.
Duqeymaha cirka keligood ma soo afjari karaan dagaalka. Howlgallada dhulka, sirdoonka, xasilinta deegaanada iyo awoodda ciidamada dowladda ee ay ku sii hayaan goobaha laga qabsado Al-Shabaab ayaa sidoo kale muhiim u ah natiijada dagaalka.
Warbixinno falanqeyn ah oo sanadkan soo baxay ayaa sidoo kale ka hadlay sida taageerada caalamiga ah ee ciidamada Soomaaliya iyo AUSSOM ay wajahayaan isbeddello, gaar ahaan qorshaha Mareykanka ee dhimista taageerada UNSOS.
Dhanka kale, magaca F-16 Turkish ah ayaa dhowaan ka soo muuqday eedeymo la xiriira weerarro aan si rasmi ah loogu xaqiijin inay ahaayeen duqeymo ka dhan ah Al-Shabaab.
Tusaale ahaan, dhinacyo xiriir la leh siyaasiga Koonfur Galbeed Cabdicasiis Laftagareen ayaa sheegay in diyaarado Turkish F-16 ah ay ku lug lahaayeen weerarro ka dhacay Baydhabo. Eedeymahaas lama xaqiijin si madax-bannaan, waxaana warbixinnada la helay lagu sheegay in aan la soo bandhigin caddeyn rasmi ah oo lagu aqoonsanayo diyaaradda.
Sidoo kale, weerarkii 3-dii Sebtembar ka dhacay Doolow ee lagu dhaawacay Taliye Shub ayaa sababay eedeymo la xiriirinaya diyaarad F-16 Turkish ah. Taliye Shub ayaa sheegay inuu arkay diyaarad, halka dowladda Federaalka ay soo bandhigtay sharaxaad ka duwan oo sheegaysa in qaraxyadu ka dhaceen gudaha dhismaha. Eedeymaha ku saabsan diyaaradda Turkish-ka weli si madax-bannaan looma xaqiijin.
Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in aan la isku darin labada arrimood: duqeymaha lagu sheegay inay si wadajir ah uga dhan ahaayeen Al-Shabaab oo ay ka mid yihiin kuwa Shabeellaha Hoose, iyo eedeymaha sheegaya in F-16 Turkish ah ay ku lug lahaayeen weerarro siyaasadeed oo ka dhacay Baydhabo ama Doolow.
Horumarradan ayaa muujinaya in xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga uu galay marxalad cusub oo dhinaca amniga ah. Turkiga wuxuu horey u ahaa dal Soomaaliya ka taageera tababarka ciidamada, laakiin isticmaalka diyaaradaha dagaalka ee F-16 wuxuu muujinayaa heer ka duwan oo ku saabsan taageerada militari.
Dhanka Soomaaliya, dowladda Federaalka waxay u baahan tahay taageerada ciidamo iyo dalal caalami ah si ay ula dagaallanto Al-Shabaab, xilli taageerada qaar ee caalamka ee howlgalka Midowga Afrika ay mustaqbalka wajahayso isbeddello.
Dhanka kale, kordhinta doorka ciidan ee Turkiga waxay keentay in si dhow loo fiiriyo sida Ankara uga qeyb qaadanayso siyaasadda iyo amniga Soomaaliya, gaar ahaan xilli dalka ay ka jiraan khilaafaadyo siyaasadeed oo u dhexeeya dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah maamul goboleedyada.
