Xiisadda siyaasadeed iyo amni ee ka taagan magaalada Beledweyne ayaa yeelatay weji cusub, kaddib markii ay soo baxeen warar sheegaya in ciidamo ka tirsan Hay’adda Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA) ay ka baxeen dhinaca dowladda federaalka, kuna biireen Ciidamada Jabhadda Hiiraan ee taageersan Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan Ugaas Khaliif.
Askartan ayaa wata gaari dagaal, waxayna tageen hoyga Ugaaska ee magaalada Beledweyne. Waxaa la sheegay inay halkaas ka muujiyeen taageeradooda, iyagoo sheegay inaysan aqbali karin tallaabooyinka ay ku tilmaameen duullaan lagu soo qaaday Ugaaska iyo bulshada uu matalo.
waxay noqon kartaa arrin culus oo saameyn ku yeelata xiriirka ciidamada amniga, dowladda federaalka iyo hoggaanka dhaqanka ee gobolka Hiiraan. Si kastaba, weli waxaa muhiim ah in la caddeeyo tirada askarta, hay’adda ay rasmiyan ka tirsan yihiin iyo xaaladdooda shaqo.
Arrintan ayaa timid kaddib markii Ugaas Yuusuf uu shir jaraa’id ku qabtay hoygiisa Beledweyne, kaas oo uu kaga hadlay xaaladda amni iyo siyaasadeed ee gobolka Hiiraan.
Ugaasku wuxuu sheegay in dad uu ku eedeeyay inay ku soo wajahan yihiin gobolka iyagoo adeegsanaya magaca dowladda ay khatar ku yihiin bulshada Hiiraan. Wuxuu sidoo kale ugu baaqay ciidamada dowladda ee ka soo jeeda beesha Xawaadle inay garab istaagaan shacabka, kana fogaadaan in loo adeegsado dagaal ka dhan ah dadka deegaanka.
Ugaas Yuusuf ayaa hadalkiisa ku sheegay in ciidamadaas looga baahan yahay inay ilaaliyaan bulshada iyo deegaankooda. Baaqan ayaa si weyn u soo jiitay dareenka siyaasiyiinta, ciidamada iyo dadka ku nool Beledweyne.
Warar ay baahiyeen warbaahinta gudaha ayaa sheegay in ciidamo hubeysan oo ka tirsan ciidamada dowladda, kana soo jeeda beesha Xawaadle, ay gaareen hoyga Ugaaska iyagoo wata gaari dagaal. Hase yeeshee, warbixinnada la helay qaarkood waxay askarta ku tilmaameen ciidamo ka tirsan Xoogga Dalka, halka xogta aad soo gudbisay ay sheegtay inay yihiin xubno ka tirsan NISA. Sidaas darteed, hay’adda ay askartu rasmiyan ka tirsanaayeen weli waxay u baahan tahay xaqiijin madax-bannaan.
NISA waa hay’ad amni oo qaran, waxaana shaqaalaheeda iyo ciidamadeeda saaran waajibaadyo la xiriira ilaalinta amniga qaranka, fulinta howlaha sirdoonka iyo raacista nidaamka taliska.
Haddii la xaqiijiyo in xubno NISA ka tirsan ay si rasmi ah uga baxeen shaqadoodii, kadibna ay ku biireen xoogag hubeysan oo aan ka amar qaadan hay’adda, waxaa dhalan kara su’aalo sharci iyo kuwo amni oo waaweyn.
Waxaa la isweydiin karaa in askartu fasax haysteen, inay iscasileen, in amar ay ka horyimaadeen ama ay si sharci-darro ah uga baxeen shaqadooda. Haddii ay hub iyo gaadiid dowladeed wateen, waxaa sidoo kale loo baahan karaa in la baaro cidda siisay, cidda leh iyo sida loo isticmaalay.
Laakiin taageeridda mowqif siyaasadeed ama booqashada hoggaamiye dhaqameed keliya laguma go’aamin karo in askari galay dembi. Waxaa loo baahan yahay in la helo xog cad oo ku saabsan xaaladdiisa shaqo iyo ficillada uu sameeyay.
Arrinta ugu weyn ee laga walaacsan yahay ayaa ah in khilaafka siyaasadeed ee Beledweyne uu gaaro gudaha hay’adaha amniga.
Haddii askarta dowladda ay ku kala safanayaan dhinacyo siyaasadeed ama beeleed, waxaa dhaawacmi kara nidaamka taliska iyo kalsoonida lagu qabo ciidamada qaranka. Waxaa sidoo kale adkaan karta in la helo ciidan mideysan oo ka shaqeeya amniga guud ee gobolka.
Dhinaca kale, dowladda federaalka waxaa laga filayaa inay caddeyso xaaladda askarta lagu sheegay inay ka baxeen hay’adaha amniga, iyadoo aan tallaabo lagu qaadin warar aan la xaqiijin ama qof lagu bartilmaameedsan mowqifkiisa beeleed.
Xoogagga lagu magacaabo Jabhadda Hiiraan ayaa taageero ka helaya qaybo ka mid ah bulshada iyo siyaasiyiinta diiddan hannaanka siyaasadeed ee Hirshabeelle. Ugaas Yuusuf ayaa noqday mid ka mid ah codadka ugu muuqda ee ku baaqaya in bulshada Hiiraan ay isu timaaddo, ayna ka hortagto waxa uu ku tilmaamay duullaan lagu soo qaaday gobolka.
Haddii ciidamo hore uga tirsanaa hay’adaha dowladda ay si dhab ah ugu biiraan xoogaggaas, waxay arrinta siin kartaa miisaan amni oo ka duwan kii hore. Hase yeeshee, lama oga tirada ciidamada, awooddooda ama in tallaabadoodu tahay mid ay si wadajir ah u qaateen.
Wararka kale ayaa sheegaya in ciidamo dowladda ka tirsan oo ka soo baxay deegaanka Xananbuure ee gobolka Galgaduud ay ku wajahnaayeen Beledweyne, taas oo muujinaysa in dhinacyada kala duwan ay ka jiraan dhaqdhaqaaqyo ciidan. Xogta ku saabsan ujeeddada iyo amarada ciidamadaas weli si buuxda looma xaqiijin.
Dowladda federaalka iyo talisyada ciidamada waxaa horyaalla su’aalo dhowr ah oo u baahan jawaab rasmi ah:
Ma jiraan xubno NISA ka tirsan oo si rasmi ah uga baxay shaqadooda kuna biiray xoogagga Beledweyne?Haddii ay jiraan, tiradoodu waa imisa, maxaase sababay tallaabadooda?Ma wataan hub iyo gaadiid ay dowladda leedahay? Dowladda ma bilaabaysaa baaritaan, mise waxay dooranaysaa wada-hadal iyo xal siyaasadeed?Sidee looga hortagi karaa in khilaafka siyaasadeed uu gudaha u galo ciidamada qaranka?
Xiisadda Beledweyne kuma koobna oo keliya khilaafka siyaasadeed ee Hirshabeelle. Gobolka Hiiraan wuxuu ka mid yahay meelaha muhiimka u ah howlgalada ka dhanka ah Al-Shabaab, waxaana ciidamada deegaanka ee Macawiisleyda ay door weyn ku lahaayeen dagaalladii sannadihii la soo dhaafay.
