Al-Shabaab ayaa weli ah caqabadda ugu weyn ee amniga Soomaaliya, iyadoo kooxda ay sii waddo awooddeeda weerarro, abaabul iyo dhaqdhaqaaqyo ka dhan ah dowladda Federaalka, ciidamada Soomaaliyeed iyo kuwa Midowga Afrika ee taageera Soomaaliya.
Inkasta oo dowladda Soomaaliya ay sannadihii u dambeeyay qaaday howlgallo milatari oo ka dhan ah Al-Shabaab, haddana kooxda ayaa weli awood u leh inay ka hawlgasho qaybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha dalka, isla markaana ay fuliso weerarro ka dhan ah ciidamada iyo shacabka. Qiimeyn la sameeyay bishii Agoosto 2026 ayaa sheegtay in Al-Shabaab ay ka faa’iideysan karto farqiga amni ee ka dhasha isbeddelka mas’uuliyadda amniga ee ciidamada caalamiga ah loogu wareejinayo ciidamada Soomaaliyeed.
Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa Soomaaliya uga socday muddo ku dhow labaatan sano, waxaana kooxda ay weli leedahay awood ay ku abaabusho weerarro, ku qorto dagaalyahanno iyo ku maamusho dhaqaale ay ka hesho ilo kala duwan. Xarunta Afrika ee Daraasaadka Istiraatiijiyadda ayaa dhawaan tilmaantay in awoodda dhaqaale ee kooxaha xagjirka ah ay tahay arrin muhiim u ah sii jiritaankooda, taasoo ka dhigaysa la dagaallanka ilaha dhaqaale qayb muhiim ah oo ka mid ah dadaallada amniga.
Dhinaca dowladda, ciidamada Soomaaliya ayaa sanadihii lasoo dhaafay kordhiyay howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab , iyadoo ay taageerayaan ciidamada AUSSOM iyo saaxiibada caalamiga ah. Ujeeddada ugu weyn ayaa ah in ciidamada Soomaaliyeed ay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.
Arrintan ayaa hadda noqotay mid xasaasi ah, maadaama AUSSOM ay ku jirto marxalad ay si tartiib ah mas’uuliyadda ugu wareejinayso ciidamada Soomaaliya. Waxaa jira walaac laga qabo in haddii kala-guurka aan si wanaagsan loo maareyn, Al-Shabaab ay ka faa’iideysan karto meel kasta oo amni ka banaanaata.
Xaaladda ayaa sii muhiimad badan yeelatay kaddib markii Uganda ay shaacisay in ciidamadeeda Soomaaliya ay dhammaantood kala bixi doonaan marka la gaaro 1-da Agoosto 2027. Uganda waxay Soomaaliya ku leedahay joogitaan ciidan oo dheer, waxaana ciidamadeedu kamid yihiin kuwa ugu muhiimsan ee howlgalka Midowga Afrika.
Ka bixitaanka ciidamada Uganda wuxuu dowladda Soomaaliya saarayaa mas’uuliyad dheeraad ah oo ku saabsan sidii loo xaqiijin lahaa in meelaha ay ciidamada shisheeye ka baxayaan aysan noqon goobo ay Al-Shabaab dib ugu soo laabato.
Dhibaatada amni kuma koobna oo keliya weerarrada waaweyn. Al-Shabaab waxay sidoo kale isticmaashaa qaraxyo, dilal qorsheysan, weerarro lagu qaado saldhigyada ciidamada iyo afduubyo. Maanta oo Sabti ah, waxaa sidoo kale la soo sheegay in shan xoolo-dhaqato ah oo ku nool deegaanka Mandera lagu afduubtay, kaddibna la sii daayay markii odayaal ay dhex-dhexaadiyeen.
Kooxdu waxay sidoo kale isku daydaa inay saameyn ku yeelato dadka ku nool deegaannada ay awoodda ku leedahay ama ay si joogto ah uga hawlgasho. Arrintan ayaa ka dhigaysa dagaalka mid aan ku koobnayn howlgallo militari oo keliya, balse u baahan in lala tacaalo dhinacyada dhaqaale, siyaasadeed iyo bulsho.
Dowladda Soomaaliya waxay u baahan tahay in xoojinta ciidamada qaranka ay la socoto horumarinta sirdoonka, booliska, maamulka degmooyinka iyo adeegyada shacabka. Haddii shacabka ay helaan amni iyo adeegyo dowladeed oo joogto ah, waxaa adkaan karta in kooxaha hubeysan ay ka faa’iideystaan tabashooyinka bulshada.
Dhanka kale, khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya ayaa iyaguna noqon kara caqabad ku timaadda dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. Warbixinno dhowaan soo baxay ayaa ka digaya in khilaafaadka siyaasadeed iyo kala aragti duwanaanshaha madaxda Soomaaliyeed ay dhaawici karaan dadaallada amni xilli ciidamada caalamiga ah ay bilaabayaan inay yareeyaan ama beddelaan joogitaankooda.
Sidaas darteed, dagaalka Al-Shabaab wuxuu u baahan yahay isku-duubni siyaasadeed iyo mid ciidan. Dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada, ciidamada qaranka, AUSSOM iyo bulshada deegaanka ayaa dhammaantood door ku leh sidii loo yareyn lahaa awoodda kooxda.
Soomaaliya waxay hadda ku jirtaa marxalad muhiim ah. Dhinac waxaa socda qorshaha lagu xoojinayo ciidamada Soomaaliyeed, halka dhinaca kale ay soo dhowaanayaan isbeddello waaweyn oo ku yimaada joogitaanka ciidamada caalamiga ah. Haddii ciidamada Soomaaliya ay awoodaan inay si wanaagsan ula wareegaan mas’uuliyadda amniga, waxaa suuragal ah in la yareeyo fursadaha Al-Shabaab. Haddii uu dhaco farqi amni, kooxda ayaa isku dayi karta inay ka faa’iideysato.
Ugu dambeyn, Al-Shabaab weli waxay tahay caqabadda ugu weyn ee hortaagan amniga Soomaaliya. La dagaallankeeda wuxuu u baahan yahay qorshe muddo dheer ah oo isku dara awood ciidan, sirdoon, dhaqaale, maamul wanaagsan iyo taageerada shacabka.
