Madaxweyne Samia Suluhu Hassan ayaa magacawday madaxii sirdoonka ee seddexaad in ka yar laba sano, taas oo muujinaysa kacdoon wayn oo lala beegsanayo goobteeda hoose ee isku xidhka doorashada Tanzania.
Suleiman Abubakar Mombo ayaa fiidnimadii Khamiista loo dhaariyay inuu noqdo Agaasimaha Guud ee Sirdoonka iyo Adeegga Amniga Tansaaniya (TISS) isagoo bedelay Ali Idi Siwa, oo xilkan hayay 11 bilood oo keliya.
Siwa kii ka horreeyay, Saidi Massoro, wuxuu ahaa madaxa sirdoonka muddo xitaa ka yar – siddeed bilood – isagoo la wareegay doorka Janaayo 2023.
Mr Mombo wuxuu ku sugnaa safaaradda Tansaaniya ee Brazil ilaa bishii la soo dhaafay, intii uu xilka hayay danjire Emmanuel Nchimbi, oo noqday Xoghayaha Guud ee CCM bishii Janaayo ee sanadkan. Isla markii uu soo laabtay, waxaa loo magacaabay ku xigeenka Mr Siwa ee TISS, toddobaadyo ka dib, hadda wuu la wareegay.
Sida ku dhawaaqistii hore, madaxtooyadu ma sheegin sababaha uu Mr Siwa uga baxay si lama filaan ah bayaan kooban oo uu soo saaray saacad ka hor inta aanu dhaarin oo uu goob joog ka ahaa Madaxweynaha oo ku sugan Aqalka Madaxtooyada ee Dares Salaam.
Mr Siwa waa 47 sano jir ah ruug-cadaa ka mid ah shaqaalaha rayidka ah, horeyna u ahaan jiray ergeyga Tansaaniya ee Rwanda 2015 ilaa 2018. Waxaa loo diray Kigali xilli uu xumaaday xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal. Madaxweyne Paul Kagame ayaa muddo bilo ah dib u dhigay ansixinta magacaabistiisa iyadoo la isla dhexmarayay in uu diiday doorashada madaxweyne Jakaya Kikwete ee xilka loo magacaabay.
Sida laga soo xigtay Aqalka Madaxtooyada, Mr Siwa hadda wuu ka fariistay shaqada.
Ruxashadani waxay daba socotaa beddelaado taxane ah oo ay ku lug lahaayeen xubno ka tirsan Xafiiska Gaarka ah ee Madaxweynaha (PPO) bishii la soo dhaafay, kuwaas oo kiciyay gunuunac ku aaddan soo noqnoqoshahooda sii kordhaya.
Horraantii bishii Juun, Madaxweyne Samia waxa uu u raray afar kaaliye oo u dhowaa PPO, oo uu ku jiro madaxa Qaybta Isgaarsiinta ee Madaxweynaha Zuhura Yunus, jagooyin kale oo adeegga rayidka ah.
Ms Yunus iyo Felister Mdemu ayaa loo magacaabay ku-xigeennada xoghayeyaasha joogtada ah ee Wasaaradda Shaqada, Dhallinyarada, Shaqada iyo Dadka Naafada ah ee Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha iyo Wasaaradda Horumarinta Bulshada, Jinsiga, Haweenka iyo Kooxaha Gaarka ah, siday u kala horreeyaan.
Kaaliyaha kale ee gaarka ah ee Madaxweynaha, Nehemia Mandia, ayaa laga dhigay garsooraha Maxkamadda Sare, waxaana Petro Magoti Itozya loo magacaabay guddoomiyaha degmada Kisarawe.
Isla bishaas dabayaaqadiisa, saddex kale oo sarsare oo ka tirsan Aqalka Dawladda ayaa sidoo kale loo beddelay shaqooyin kale.
John Simbachawene, oo hore u ahaa safiirkii Tanzania ee Kenya iyo Uganda, iyo Nkoba Mabula ayaa loo magacaabay ku xigeennada xoghayeyaasha joogtada ah ee wasaaradaha warshadaha iyo ganacsiga iyo dalxiiska, halka Habib Kambanga loo dalacsiiyay safiir.
Saraakiisha kale ee Aqalka Dowladda ee xilka laga qaaday bishii June ayaa kala ahaa Hassan Juma Mnyika iyo Addo Massana, kuwaas oo noqday agaasimayaasha fulinta degmooyinka Kilolo iyo Misungwi siday u kala horreeyaan.
Ilaa hadda si cad looma shaacin cid lagu bedelayo masuuliyiinta xilalka ka qaaday.
Isku xigxiga dib-u-habaynta waxa laga yaabaa inay tilmaamto isbeddelka dhaqdhaqaaqa Aqalka Dawladda iyo Madaxtooyada marka ay doorashadu soo dhawaato, laga bilaabo doorashooyinka dawladaha hoose ee dalka oo dhan bilaha Oktoobar ama horraanta Noofembar.
Doorashada madaniga ah ee sanadkan ayaa la filayaa inay imtixaan adag u noqoto xisbiga talada haya ee CCM ee ay hogaanka u hayso Samia isagoo isku diyaarinaya doorashada guud ee sanadka soo socda, halkaasoo markii ugu horeysay, masuulka xilka haya uu ku raadin doono amarka codbixiyayaasha isagoo maraya sanduuqa codbixinta.
Waxaa xilka madaxweyne ku xigeenka loogaga dhigay digreeto dastuuri ah kadib dhimashadii John Magufuli bishii Maarso 2021 waxayna xaq u leedahay ugu yaraan muddo xileed sida uu qabo dastuurka hadda jira.
Sahan ra’yi aan la xaqiijin ayaa soo jeedinaya in fursadaha mucaaradka ee ah in ay soo saaraan musharax xooggan oo ku filan inuu ka takhaluso Samia 2025 ay go’aansan yihiin xilligan xaadirka ah, marka loo eego caannimadeeda hadda iyo nidaamka doorashada oo weli u muuqda inuu u xaglinayo CCM, inkastoo dhowaan la sameeyay.
Duruufaha jira, waxa ay u badan tahay in caqabad kasta oo dhab ahi ka iman karto xisbiga talada haya laftiisa oo aan weligii ka hor imanayn xeerarkii iyo dhaqankii aan qornayn ee ahaa in mar walba la taageero masuulka xilka haya ee dib loo doorto.

