Ergeyga Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya ayaa ku eedeeyay ciidamada Itoobiya isniintii in ay si sharci darro ah uga soo gudbeen xuduudka ay wadaagaan dalalka Soomaaliya iyo Itoobiya.
“Soomaaliya waxay xaqiijinaysaa sida ay uga go’an tahay inay ixtiraamto mabaadi’da ku xusan Axdiga Qaramada Midoobay iyo deris wanaagga,” ayuu Abuukar Cismaan u sheegay 15-ka xubnood ee Golaha Ammaanka.
“Waxaana ka filaynaa Itoobiya inay sidaas oo kale sameyso iyadoo dib u eegis ku sameyn doonto qoraalkeeda ku aaddan wax-is-daba-marin iyadoon dib u dhac kale ku imaan.”
Sababtoo ah “ficillada qallafsan ee Itoobiya” ee gobolka ballaaran, Mr Osman wuxuu sheegay in Muqdisho ay ku qasban tahay inay dib u dhigto bisha Luulyo ilaa Sebtembar ka bixitaanka ciidamada howlgalka Midowga Afrika ee Ku-meel-gaarka ah ee Soomaaliya.
Atmis ayaa la filayaa in lasoo gaba gabeeyo howlgallada dalka 31-ka December kadib 17 sano oo uu dalka ka howlgalayay.
Ciidamadan ayaa markii ugu horeysay loo diray inay gacan ka geystaan ​​sidii Al Shabaab looga saari lahaa caasimadda Soomaaliya iyo sidii ay u taageeri lahaayeen dowladda Federaalka ah ee caalamku aqoonsan yahay.
Ciidamada Midowga Afrika ayaa ku howlgalaya amar ka soo baxay Qaramada Midoobay si ay uga hortagaan soo laabashada Al Shabaab iyo in ay tababaraan ciidamada ammaanka Soomaaliya.
Waxaa cirka isku sii shareeraya xiisadda u dhaxeysa Addis Ababa iyo Muqdisho, taasoo ka dhalatay heshiis ay bishii Janaayo kala saxiixdeen Itoobiya iyo Somaliland oo ah jamhuuriyadda iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Soomaaliya.
Itoobiya ayaa sheegtay in ay si rasmi ah u aqoonsan doonto Jamhuuriyadda Somaliland oo ay ku bedeshay 20km oo marinka badda cas ah oo ay ka heli doonto ciidamada badda Itoobiya oo ay kireysteen muddo 50 sano ah.
Wax yar ka bacdina waxa shir deg deg ah oo heer wasiir ah isugu yeedhay jaamacada carabta kadib codsi uga yimid Somaliya,iyaga oo cadeeyey in Somaliland ay tahay qayb ka mid ah dalka,iyaga oo si cad u diiday heshiiskii January.
Somaliland waxay ka go’day Soomaaliya 1991-kii, balse weli ma aqoonsanin caalamka in kasta oo ay sheeganayso madax-bannaanideeda. Waa goob istaraatiiji ah oo u dhaw gacanka cadmeed iyo afka koonfureed ee badda cas.
Jaamacadda Carabtu waxay Aljeeriya, oo ah xubinta kaliya ee Carbeed ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, ka codsatay “inay abaabulaan taageerada lagama maarmaanka ah si loo soo saaro go’aannada lagama maarmaanka ah ee xaqiijinaya midnimada, madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya”.
Ku-simaha ergeyga gaarka ah ee xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay, James Swan, ayaa golaha walaac ka muujiyay heshiiska, oo uu sheegay in uu xiisad ka abuuray Geeska Afrika, xilli gobolka uu wajahayo qalalaaso kale.
“Waxaan xusuustaa in Golaha Ammaanku uu si joogto ah u caddeeyey ixtiraamka madax-bannaanida, madaxbannaanida dhuleed iyo midnimada Soomaaliya,” ayuu yiri Mr Swan.
“Waxaan ku dhiirigelinayaa Soomaaliya iyo Itoobiya inay arrinta ku xalliyaan si nabad ah iyadoo la raacayo mabaadi’da madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed, sida uu dhigayo Axdiga Qaramada Midoobay iyo sharciga caalamiga ah.”
Ku xigeenka safiirka Mareykanka ee Qaramada Midoobay Robert Wood ayaa sheegay in Washington ay weli si weyn uga walaacsan tahay xiisadda siyaasadeed ee u dhaxeysa Itoobiya iyo Soomaaliya, iyo saameynta xun ee ay ku yeelaneyso danaha amniga ee la wadaago.
“Waxaan ku biirnay AU iyo saaxiibada kale ee caalamiga ah inaan ku celino taageeradayada madax-banaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya,” ayuu yiri Mr Wood.
“Wadahadal dublamaasiyadeed waa dariiqa lagu dejin karo xiisadaha, iyo dariiqa kaliya ee loo mari karo.”
6-dii Juun, Golaha loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay ayaa Soomaaliya u doortay xubin aan joogto ahayn oo ka tirsan Golaha Ammaanka ee 2025-2026, oo matasha gobolka bariga Afrika.
