Xiisadda siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa sii xoogeysatay kaddib markii uu soo baxay khilaaf la xiriira xil ka qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee dalka, Baashe Yuusuf Axmed, iyadoo tallaabadaas ay dhalisay hadallo kulul oo ka imaanaya siyaasiyiin, madax hore iyo xubno ka tirsan mucaaradka.
Wararka la xiriira arrintan ayaa sheegaya in Guddoomiye Baashe uu magangelyo ka dalbaday safaarado reer galbeed ah, iyadoo sidoo kale la hadal hayo deegaan cusub oo la dejiyay iyo tallaabooyin ay Madaxtooyadu qorsheyneyso.
Dhanka kale, Xildhibaan CCW ayaa sheegay in Xasan Sheekh Maxamuud uu ciidan boolis militaar ah u diray guriga Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, si loo soo xiro. Hadalkaas ayaa ku soo aadaya xilli ay sii xoogeysanayaan muranka iyo is-maandhaafka ku saabsan sharciyadda xil ka qaadista Baashe.
Guddoomiye Baashe oo diiday xil ka qaadista, Maxkamadda Sare oo soo saartay go’aan cusub
Khilaafka ka dhashay xil ka qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee Soomaaliya, Dr. Baashe Yuusuf Axmed, ayaa galay marxalad cusub, kaddib markii Maxkamadda Sare ay ku dhawaaqday in go’aanka Xasan Sheekh Maxamuud ee xilka looga qaaday Baashe uu yahay mid aan waxba ka jirin.
Maxkamaddu waxay sheegtay in xil ka qaadista guddoomiyaha aysan waafaqsanayn Dastuurka, isla markaana ay dhaawaceyso madax-bannaanida garsoorka iyo kala-soocidda awoodaha dowladda.
Bayaanka Maxkamadda Sare ayaa sidoo kale lagu sheegay in go’aanka Madaxtooyada uu la xiriiri karo dacwad dastuuriga ah oo hore loogu gudbiyay maxkamadda, taas oo ku saabsan wax-ka-beddelka Dastuurka iyo awoodaha hay’adaha dowladda.
Maxkamaddu waxay Xasan Sheekh ugu baaqday inuu ilaaliyo Dastuurka, sarreynta sharciga iyo madax-bannaanida garsoorka.
Go’aankan ayaa sii murjiyay xaaladda siyaasadeed ee dalka, iyadoo Madaxtooyada ay 4-tii Nofeembar ku dhawaaqday xil ka qaadista Baashe iyo magacaabista Garyaqaan Ibraahim Iidle Suleymaan oo loo magacaabay guddoomiyaha cusub ee Maxkamadda Sare.
Madaxtooyada ayaa xil ka qaadista ku sababeysay cabashooyin ay muujiyeen garsoorayaasha, shaqaalaha hay’adaha garsoorka iyo xirfadlayaasha sharciga, kuwaas oo la xiriiray baahida loo qabo garsoor hufan oo caddaalad ah.
Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Khayre, ayaa isaguna ka hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka, isagoo muujiyay walaac xooggan oo ku saabsan khilaafaadka ka dhex taagan hay’adaha dowladda iyo mucaaradka.
Khayre ayaa hadal uu soo saaray ku yiri:
“Soomaaliya maanta maalin ay ka halis badantahay ma jirto.”
Hadalka Khayre ayaa muujinaya walaaca ay qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradku ka qabaan xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan khilaafka la xiriira Dastuurka, doorashooyinka iyo madax-bannaanida hay’adaha dowladda.
Khayre ayaa horey uga digay in ciidamo loo adeegsado cadaadiska siyaasadeed, isagoo ku baaqay in dowladda iyo mucaaradku dib ugu laabtaan wada-hadal si looga hortago isku dhacyo iyo xasillooni darro.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa sidoo kale ka hadlay xil ka qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, Baashe Yuusuf Axmed, iyo dacwadda dastuuriga ah ee uu horey ugu gudbiyay maxkamadda.
Sheekh Shariif ayaa dacwaddiisa ku dalbaday in la eego sharciyadda wax-ka-beddelka Dastuurka iyo go’aannada la xiriira hannaanka doorashooyinka dalka.
Dacwaddan ayaa noqotay mid xasaasi ah, maadaama ay saameyn ku yeelan karto hannaanka siyaasadeed ee dalka iyo qorshaha doorashooyinka soo socda.
Xil ka qaadista Baashe ayaa timid xilli ay Maxkamadda Sare gacanta ku haysay dacwaddaas, taas oo dhalisay su’aalo ku saabsan madax-bannaanida garsoorka iyo awoodda Madaxweynaha ee magacaabista iyo xil ka qaadista guddoomiyaha maxkamadda.
Khilaafka xil ka qaadista Baashe ayaa noqday mid ka baxsan muran shaqsiyeed, maadaama uu taabanayo awoodaha hay’adaha dowladda iyo hannaanka dastuuriga ah ee dalka.
Doodda ugu weyn ayaa ku saabsan cidda awoodda u leh magacaabista iyo xil ka qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, iyo habraaca sharci ee ay tahay in la raaco.
Maxkamadda Sare ayaa ku dooday in xil ka qaadista guddoomiyaha ay u baahan tahay soo-jeedin ka timaadda Golaha Sare ee Garsoorka iyo ansixin ay sameeyaan labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.
Dhanka kale, Madaxtooyada ayaa xil ka qaadista ku sababeysay cabashooyin la xiriira hufnaanta iyo caddaaladda garsoorka, iyadoo sheegtay in loo baahan yahay dib-u-habeyn lagu sameeyo hay’adaha garsoorka.
Sheekh Shariif, Xasan Cali Khayre iyo xubno kale oo mucaaradka ka tirsan ayaa muujiyay walaac ku saabsan xaaladda dalka, halka Madaxtooyada ay ku adkeysaneyso in isbeddelka hoggaanka garsoorku qayb ka yahay dib-u-habeyn lagu sameynayo hay’adaha caddaaladda.
Waxaa weli taagan su’aalo ku saabsan sida loo xallin doono khilaafka, cidda fulin doonta go’aannada Maxkamadda Sare iyo tallaabooyinka ay qaadi doonaan dhinacyada siyaasadeed.
Arrintan ayaa noqon karta mid saameyn weyn ku yeelata madax-bannaanida garsoorka, kalsoonida shacabka ee hay’adaha dowladda iyo hannaanka siyaasadeed ee Soomaaliya.
