Warar hoose oo laga helayo ilo siyaasadeed ayaa sheegaya in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay suurtagal tahay inay tallaabo ka qaaddo akoonnada baraha bulshada ee siyaasiyiinta iyo dadka u dhaqdhaqaaqa arrimaha Beesha Xawaadle ee gobolka Hiiraan, haddii lagu eedeeyo inay ku lug leeyihiin abaabul hubeysan iyo qalalaase amni.
Wararkan ayaa kusoo aadaya xilli xiisad siyaasadeed iyo mid amni ay ka taagan tahay gobolka Hiiraan, gaar ahaan magaalada Beledweyne, kadib khilaafkii ka dhashay doorashadii hoggaanka Hirshabeelle iyo tabashooyinka ay muujiyeen siyaasiyiin iyo odayaal dhaqameed ka soo jeeda gobolka.
Inkasta oo aan weli jirin bayaan rasmi ah oo dowladda ku xaqiijisay qorshe lagu xirayo akoonnadaas, haddana waxaa isa soo taraya su’aalaha la xiriira awoodda dowladda ee ay ku xakamayn karto dhaqdhaqaaqyada baraha bulshada iyo xadka ay gaarsiisan tahay awooddaas.
Xiisadda Hiiraan ayaa sii xoogaysatay kadib markii Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe dib loogu doortay Madaxweynaha Hirshabeelle 24-kii Oktoobar 2026, halka Cabdifataax Xasan Afrax loo doortay Madaxweyne ku-xigeenka maamulka. Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo odayaasha Hiiraan ayaa ka horyimid habka doorashada loo maray, iyagoo ku baaqay in tabashooyinka gobolka wax laga qabto.
Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan Ugaas Khaliif ayaa 7-dii Nofeembar baaq u diray ciidamada iyo laamaha amniga ee ka soo jeeda Hiiraan, isagoo ugu baaqay inay magaalada Beledweyne isugu yimaadaan. Hadalkaas ayaa yimid xilli ay jireen walaac laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo iska horimaad hubeysan.
Dowladda Federaalka waxay awood u leedahay inay tallaabo sharci ah ka qaaddo dadka lagu helo inay abaabulayaan rabshado hubeysan, taageerayaan kooxaha argagixisada ama faafinayaan dacaayaddooda. Hase yeeshee, dhaliisha dowladda, mucaaradnimada siyaasadeed iyo taageeridda tabashooyinka bulshada ma noqon karaan caddeyn keliya oo qof loogu xiriirin karo Al-Shabaab.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la kala saaro qof si gaar ah loogu tuhunsan yahay fal dambiyeed iyo bulsho ama beel dhan. Haddii ay jiraan siyaasiyiin lagu tuhunsan yahay abaabul hubeysan, waa in baaritaan sharci ah lagu sameeyo, iyadoo la soo bandhigayo caddeymaha iyo sababaha tallaabada laga qaadayo.
Doodda kale ee taagan ayaa ah in dowladda ay hore tallaabooyin uga qaaday akoonno baraha bulshada ah oo ay ku eedeysay inay faafinayeen dacaayadda Al-Shabaab. Hase yeeshee, xiritaanka akoonnada lagu faafiyo dacaayadda argagixisada iyo xiritaanka akoonnada siyaasiyiinta dhaliila dowladda waa laba arrimood oo sharci ahaan kala duwan.
Waxaa sidoo kale soo baxaya isbarbardhig la xiriira khilaafaadkii siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, halkaas oo dhinacyada siyaasadda ay isku eedeeyeen inay amniga gobolka khatar gelinayaan. Hase yeeshee, eedeymaha noocaas ah waa in lagu saleeyaa caddeymo gaar ah, mana habboona in mucaarad siyaasadeed guud ahaan lagu tilmaamo koox argagixiso.
Khilaafka Hiiraan ayaa hadda taabanaya arrimo ka ballaaran doorashada Hirshabeelle. Waxaa jira walaac ku saabsan xiriirka dowladda Federaalka iyo hoggaanka dhaqanka, doorka ciidamada, xorriyadda hadalka iyo sida loo maareynayo tabashooyinka siyaasadeed ee gobolka.
Haddii dowladda ay qaaddo tallaabooyin guud oo lagu beegsanayo siyaasiyiinta iyo dadka u ololeeya arrimaha Xawaadle, iyadoo aan la kala saarin falalka shaqsiyaadka, waxaa dhici karta in xiisadda siyaasadeed ay sii xoogaysato. Dhanka kale, haddii ay jiraan dad ku lug leh abaabul hubeysan, dowladda waxaa saaran waajib ah inay sharciga ku wajahdo.
Ilaa hadda lama xaqiijin in Dowladda Federaalka ay go’aan rasmi ah ka gaartay xiritaanka akoonnada siyaasiyiinta Xawaadle ama inay qorshaynayso in dhaqdhaqaaqooda lagu tilmaamo Al-Shabaab.
Su’aasha taagan ayaa ah in dowladda ay awooddeeda amni u adeegsan doonto la dagaallanka falalka hubeysan ee sharci-darrada ah, iyadoo ilaalinaysa xuquuqda siyaasadeed ee muwaadiniinta, iyo in khilaafka ka taagan Hiiraan uu sii ballaaran doono haddii aan xal siyaasadeed laga gaarin.
