Warar laga helayo ilo ku sugan Muqdisho ayaa sheegaya in saraakiil muhiim ah oo ka tirsan Qaramada Midoobay iyo diblomaasiyiin ku sugan xarunta Xalane lagu wargeliyay in duulimaadkii ugu dambeeyay ee Qaramada Midoobay uu maanta oo Jimce ah, 30-ka Oktoobar 2026, ka duuli doono garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho.
Qaramada Midoobay ayaa si rasmi ah u shaacisay in howlgalka UNTMIS uu soo afjari doono shaqadiisa 31-ka Oktoobar 2026, kaddib muddo laba sano ah oo uu ku jiray qorshe kala-guur iyo wareejinta masuuliyadaha.
Go’aankan wuxuu ku saleysan yahay qaraarrada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, gaar ahaan qaraarka 2809 ee sannadkii 2025, waxaana uu daba socdaa codsi ay dowladda federaalka Soomaaliya gudbisay.
Hawlgalka UNTMIS wuxuu beddelay howlgalka UNSOM bishii Nofeembar 2024, waxaana loo xilsaaray inuu si tartiib ah masuuliyadihiisa ugu wareejiyo hay’adaha dowladda Soomaaliya iyo hay’adaha kale ee Qaramada Midoobay.
Qaramada Midoobay waxay sheegtay in hawlihii siyaasadeed ee UNTMIS loo wareejiyay hay’adaha Soomaaliyeed iyo barnaamijyada kale ee QM, iyadoo ay weli sii socon doonto taageerada dhinacyada horumarinta, bani’aadannimada, xuquuqda aadanaha iyo xasilloonida dalka.
Xarunta Xalane ee Muqdisho ayaa muddo dheer ahayd goob muhiim u ah howlaha Qaramada Midoobay, diblomaasiyiinta shisheeye iyo hay’adaha caalamiga ah ee Soomaaliya ka howlgala.
Xarunta waxaa laga maamulaa hawlo badan oo la xiriira taageerada hay’adaha caalamiga ah, waxaana ku sugan shaqaale Soomaaliyeed iyo ajaanib ah oo ka shaqeeya arrimaha siyaasadda, amniga, gargaarka iyo horumarinta.
Haddii ay jiraan qorshayaal lagu dhimayo ama lagu beddelayo joogitaanka shaqaalaha caalamiga ah, waxaa muhiim ah in la kala caddeeyo cidda baxaysa, cidda sii joogaysa iyo hay’adaha sii wadanaya shaqadooda.
Wararka sheegaya in dhammaan saraakiisha iyo diblomaasiyiinta Xalane ay dalka ka baxayaan weli ma haystaan xaqiijin rasmi ah. Sidaas darteed, bixitaanka suurtagalka ah ee shaqaale ama duulimaad gaar ah looma qaadan karo in Qaramada Midoobay gebi ahaanba Soomaaliya ka baxayso.
Arrinta ugu muhiimsan ee u baahan in la fahmo ayaa ah in dhammaadka howlgalka UNTMIS uusan la macno ahayn in dhammaan hay’adaha Qaramada Midoobay ay Soomaaliya ka baxayaan.
QM waxay caddeysay inay sii wadi doonto taageerada Soomaaliya iyada oo adeegsanaysa hay’adaha deggan dalka, sanduuqyadeeda iyo barnaamijyadeeda kala duwan.
Waxaa sidoo kale sii shaqeynaya Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS), kaas oo taageero dhinaca saadka, gaadiidka, caafimaadka iyo adeegyada kale siiya howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM iyo ciidamada Soomaaliyeed ee ku jira hawlgallada wadajirka ah.
Taasi waxay muujinaysaa in isbeddelka hadda socda uu si gaar ah u saameynayo howlgalka siyaasadeed ee UNTMIS, balse uusan ahayn xiritaanka dhammaan howlaha Qaramada Midoobay ee Soomaaliya.
Dhammaadka howlgalka UNTMIS wuxuu imaanayaa xilli Soomaaliya ay wajahdo khilaaf siyaasadeed oo la xiriira doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo mustaqbalka nidaamka siyaasadeed ee dalka.
Howlgalka Qaramada Midoobay wuxuu muddo dheer door ku lahaa dhexdhexaadinta khilaafaadka siyaasadeed, taageeridda wada-hadallada dowladda iyo mucaaradka, iyo xiriirinta dhinacyada kala duwan.
Warbixin ay baahisay Associated Press ayaa tilmaantay in xiritaanka howlgalka siyaasadeed ee QM uu dhacayo iyadoo aan weli la helin hannaan beddel ah oo ay dhammaan dhinacyada siyaasadeed ku heshiiyeen, kaas oo dhexdhexaadin kara khilaafaadka taagan.
Arrintani waxay sare u qaadi kartaa muhiimadda wada-hadallada gudaha, maadaama dowladda iyo mucaaradku ay u baahan doonaan hannaan ay ku xalliyaan khilaafaadkooda iyaga oo aan ku tiirsanayn doorkii dhexdhexaadinta ee howlgalka QM.
Dhammaadka UNTMIS wuxuu sidoo kale dhacayaa xilli Al-Shabaab ay weli khatar ku tahay amniga dalka, iyadoo ciidamada dowladda iyo kuwa Midowga Afrika ay sii wadaan hawlgallada ka dhanka ah kooxda.
Xaaladdan ayaa muhiim ka dhigaysa in taageerada amni iyo saadka ee caalamku aysan hakad gelin. UNSOS ayaa weli door muhiim ah ku leh taageerada AUSSOM, taas oo ka dhigan in joogitaanka Qaramada Midoobay uu sii ahaan doono qayb ka mid ah qaab-dhismeedka taageerada amniga Soomaaliya.
Dowladda Soomaaliya waxaa horyaalla masuuliyadda ah inay xoojiso hay’adaha amniga, siyaasadda iyo maamulka, si ay u buuxiso kaalinta ay hay’adaha Soomaaliyeed la wareegeen kaddib dhammaadka howlgalka UNTMIS.
Indhaha ayaa hadda lagu hayaa xarunta Xalane iyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde, si loo ogaado in duulimaadka la sheegay inuu maanta baxayo uu dhab ahaan yahay kii ugu dambeeyay ee shaqaalaha ama saraakiisha howlgalka UNTMIS.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la helo faahfaahin rasmi ah oo ku saabsan shaqaalaha baxaya, howlaha la soo afjarayo iyo hay’adaha Qaramada Midoobay ee sii joogaya Muqdisho.
Haddii duulimaadkaasi dhaco, wuxuu astaan u noqon karaa dhammaadka marxalad gaar ah oo howlgalka siyaasadeed ee Qaramada Midoobay uu ku lahaa Soomaaliya. Hase yeeshee, taageerada QM ee dalka ma dhammaanayso, waxaana sii jiri doona hay’ado iyo barnaamijyo caalami ah oo ka shaqeynaya Soomaaliya.
