Itoobiya ayaa sheegtay in eedeynta Soomaaliya ee ah in askarta Itoobiya ay ka soo gudbeen xadka Soomaaliya ay tahay “mid aan sal lahayn”. Todobaadkii hore ayay Soomaaliya ku eedeysay ciidamada Itoobiya in ay ka soo gudbeen xadka Soomaaliya, iyaga oo aan amar ka heysan dowladda Federaalka Soomaaliya.
Soomaaliya ayaa si rasmi ah dacwad ugu gudbisay Qaramada Midoobay iyadoo u marisay safiirkeeda Abuukar Daahir Cusmaan.
Waxa ay sheegtay in ciidamada Itoobiya ee ka baxsan howlgalka nabad ilaalinta Midowga Afrika ee ka socda dalka ay ka gudbeen xadka. Ilo-wareedyo ka tirsan Soomaaliya ayaa soo xigtay mas’uuliyiinta gobolka Hiiraan – oo la sheegay in ciidamada Itoobiya ay ka gudbeen – iyadoo lagu qiyaasay tirada askartaasi inta u dhaxaysa 3000 ilaa 4000 oo askari.
BBC Amxaari ayaa soo xigatay Nebiyu Tedla, oo ah afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya, isagoo sheegay in Itoobiya ay Soomaaliya ka joogaan oo kaliya ciidamadooda, kuwaas oo hoos yimaada Howlgalka Nabad Ilaalinta Midowga Afrika iyo heshiisyo laba geesood ah.
“Hawlgalka xuduudaha lama samayn,” BBC Amxaari ayaa ka soo xigtay isaga oo leh. Waxa uu intaa ku daray in ay wada hadal la yeesheen Saraakiisha ugu sareysa Ciidamada Difaaca Itoobiya ee hogaaminaya howlgalka ka socda Soomaaliya, waxaana la xaqiijiyay in tababar joogto ah loo sameeyay haddii ay khatar ku soo fool leedahay. Bedelida xerooyinka ciidamada, socodka ciidamada iyo dhaq-dhaqaaqa saadka kale ee ciidamada ma ahan dhaqamo aan caadi aheyn, sida uu sheegay afhayeenku. Waxaa kaloo la xaqiijiyay, sida warbixinta lagu sheegay, in Ciidamada Nabad Ilaalinta Itoobiya ay dhawaanahan dhaq dhaqaaqyo noocaan ah sameeyeen.
Afhayeenka ayaa sidoo kale sheegay in dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya aysan gacanta ku heyn meel ka baxsan Villa Soomaaliya.
Xidhiidhka Itoobiya iyo Soomaaliya ayaa xumaaday ka dib markii kii hore heshiis is-afgarad ah la saxeexday Somaliland – oo ah gobol ka go’ay waqooyiga – heshiis is-afgarad ah.
Bishii Febraayo 2024, dowladda Soomaaliya ayaa Itoobiya ku eedeysay “daandaansi” iyadoo lagu eedeeyay inuu jiray isku day lagu doonayay in madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu ka galo shirka Midowga Afrika ee Addis Ababa. Muddo dhawr toddobaad ah ka hor, madaxweynuhu waxa uu ku jiray olole uu ku doonayo inuu taageero dublamaasiyadeed iyo mid ciidanba kaga soo horjeedo Itoobiya oo la xidhiidha is-afgaradkii Itoobiya iyo Somaliland.
Bishii Abriil 2024, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa amar ku bixiyay in la xiro Qunsuliyadaha Itoobiya ee Somaliland iyo Puntland – amarkaas oo uu diiday kan dambe.
Hadii la dhamaystiro oo la fuliyo heshiiskan lala galay Somaliland waxa uu Itoobiya siin doonaa dhul xeebeedka Somaliland oo dhan 20 KM muddo 50 sano ah taas oo ay Itoobiya ku badalan doonto aqoonsiga madaxbanaanida Somaliland. Si kastaba ha ahaatee, ma muuqato wax horumar ah, waxaanay Itoobiya Arbacadii toddobaadkan uga digtay shacabka in aanay ku jahawareerin waxa ay ku tilmaantay wararka been abuurka ah ee la xidhiidha heshiiska is-faham ee ay la gashay Somaliland.
