Ra’iisul wasaarihii hore ee Kenya Raila Odinga ayaa dhaleeceyn xooggan kala kulmay ururada bulshada rayidka ah iyo qaar ka mid ah xisbiyada mucaaradka, kadib markii ay u muuqdeen kuwo u ololeynaya dowladda Madaxweyne William Ruto oo ay wadaan kacdoono ay hormuud ka yihiin dhallinyaradu oo lagu doonayo in uu xilka iska casilo.
Mr Odinga, oo ah musharax u taagan xilka guddoomiyaha guddiga Midowga Afrika (AUC) bishii Febraayo 2025 ayaa la rumeysan yahay inuu ka xaajooday heshiis afar xubnood oo ka tirsan xisbigiisa ODM ay ku qabteen jagooyin muhiim ah oo uu ku jiro wasiirkii maaliyadda ee madaxweyne Ruto. Golaha Wasiirada todobaadkan.
Talaabadan ayaa dhalisay in isbahaysiga mucaaradka ee Azimio ay isku dhacaan, kuwaas oo taageeray Mr Odinga oo ku guul daraystay in uu isku soo sharaxo doorashada 2022-ka.
Saddex xisbi oo muhiim ah oo ku jira isbahaysiga, oo uu ku jiro Wiper Democratic Movement ee madaxweyne ku xigeenkii hore ee Kalonzo Musyoka, ayaa diiday heshiiska, iyagoo ku tilmaamay inuu yahay khiyaano dhaqdhaqaaqa Gen Z oo ka dambeeyay mudaaharaadyadii baahsanaa ee dalka oo dhan ka dhacay bishii la soo dhaafay.
Muranka ka dhashay xubnaha ODM ee ku biiraya Golaha Wasiirada ayaa lagu wadaa in ay sii wiiqanto mucaaradka ka soo horjeeda Baarlamaanka oo uu horey u maamuli jiray Madaxweyne Ruto ka dib markii uu soo jiitay in ka badan 30 xubnood oo ka goostay dhanka dowladda.
Iyadoo 83 xubnood oo baarlamaanka ah, ODM waxay ku faantay kala bar kooxda baarlamaanka ee Azimio ka hor inta aan goosan.
Madaxweyne Ruto ayaa sidoo kale sharad ku bixinaya in golaha wasiirada lagu soo daro saraakiisha sarsare ee ODM si loo yareeyo mowjadaha mudaaharaadyada, gaar ahaan Nairobi iyo magaalooyinka waaweyn sida Mombasa iyo Kisumu oo xisbiga Mr Odinga uu taageero weyn ku leeyahay.
Ma cadda in mudaaharaadyadii yara yaraa ee ay kooxaha bulshada rayidka ah ka dhigeen Nairobi Khamiistii ay wax lug ah ku lahaayeen soo bandhigida Ruto ee maalintii ka horreysay waxa loogu yeero dowladdiisa sal-ballaaran.
Mr Odinga ayaa tan iyo markii uu diiday in uu jiro heshiis awood qaybsi oo rasmi ah oo u dhaxeeya xisbigiisa iyo isbaheysiga talada haya ee Madaxweynaha Kenya Kwanza, isaga oo ku adkeystay in afarta xubnood ee ODM ay isku raaceen in ay ku biiraan Golaha Wasiirada awoodahooda shaqsiyeed.
Bayaan uu soo saaray xoghaynta ololihiisa Khamiista, Mr Odinga waxa uu isku dayayay in uu caddeeyo in xisbigiisu uu wali dabada ka riixayo wada-hadal qaran oo shuruudo ku xidhan si xal loogu helo qaar ka mid ah walaaca uu soo jeediyay dhaqdhaqaaqa Gen Z ee ka dambeeyay mudaharaadyadii baahsanaa ee dalka oo dhan ka dhacay kii hore. bisha, magdhowga dhibanayaasha uu u geystay naxariis darada bilayska, siideynta dadka mudaaharaadayey ee xabsiga u taxaabay iyo xeer ilaalinta askarta bilayska oo kamaraduhu qabteen iyagoo tooganaya mudaharaadayaal nabad ah.
In ka badan 50 qof ayaa lagu dilay boqolaal kalena waa lagu dhaawacay intii ay socdeen mudaaharaadyadii dhacay 18-kii Juun iyaga oo iska caabiyay canshuur kordhin aan la jeclayn oo ku jirtay Hindise Sharciyeedka Maaliyadda 2024 laakiin u muuqday mid u sii xumaanaya kacdoon ka dhan ah dowladda toddobaadyadii la soo dhaafay.
Khiyaano
Dowladda ayaa sidoo kale lagu eedeeyay in ay geysay ciidamo gaar ah oo bilays ah si ay u fuliyaan afduubka iyo qasabka ah ee la waayay ka dib markii mudaaharaadayaasha ay ku xad gudbeen baarlamaanka 25-kii June.
Madaxweyne Ruto, ayaa mar uu Arbacadii soo bandhigayay qeybtii labaad ee Wasiirada uu soo magacaabay, waxa uu u muuqday mid u furan inuu buuxiyo qaar ka mid ah shuruudaha uu dhigay xisbiga Odinga, isaga oo faray bilayska inay sii daayaan oo ay joojiyaan eedaha ka dhanka ah dibad-baxayaasha aan waxba galabsan.
Laakiin dadka dhaleeceeya ayaa sii waday inay ku eedeeyaan hogaamiyaha mucaaradka khiyaamo, iyagoo tilmaamaya inuu ka leexday la macaamilka xukuumadda Ruto bishii la soo dhaafay.
Dhammaan afarta qof ee loo magacaabay golaha wasiirada Dr Ruto ayaa ah saaxiibo aad isugu dhow Mr Odinga iyo xubnaha ugu sarreeya ODM oo ay ku jiraan labada guddoomiye ku xigeen ee xisbiga.
Hoggaamiyaha mucaaradka ee ruug-caddaaga ah, oo laf ahaantiisa hoggaaminayey mudaaharaadyadii dawladda lagaga soo horjeeday intii u dhaxaysay March iyo July ee sannadkii hore, si uu uga soo horjeesto sharcinimada Madaxweyne Ruto, ayaa markii ugu horreysay ka dhawaajiyey wada-xaajood daaha gadaashiisa ah oo uu la yeeshay ninkii ay isku hayeen siyaasadda 9-kii July, markii uu goobjoog ka ahaa saxeexa Hindise sharciyeedka soo jeedinta dib u habeynta guddiga doorashada.
Waxay ahayd markii ugu horreysay oo ay si wadajir ah u soo bandhigaan labada dhinac tan iyo shirkii Bacriminta Afrika iyo Caafimaadka Ciidda ee Midowga Afrika bishii May ee lagu qabtay Nairobi halkaas oo lagu arkayay Madaxweyne Ruto oo u ololeynayay in Mr Odinga uu u tartamo guddoomiyaha AUC.
Todobaadki hore ayaa la sheegay in Odinga uu ka digay cawaaqib xumada ka dhalan karta dalka hadii ay dhacdo in Madaxweyne Ruto lagu qasbo in uu iscasilo, taasi oo barbar socota kacdoonkii Masar ka dhacay kadib markii xukunka laga tuuray Xusni Mubaarak 2011-kii.
Ruto waa inuu tagaa’ ma noqon karto dhammaad. Waa xilliyada qalalaasaha noocan oo kale ah in waddanku u baahan yahay inuu ka hadlo. Ma samaynayno si aan u badbaadino Ruto. Waxaan u samaynaynaa sidii aan Kenya u badbaadin lahayn. Generaladu ma haystaan qiiqa dadka ka ilmaysiisa. Waxay haystaan xabbado,” ayaa laga soo xigtay isagoo ka hadlayay shir kooxeedka baarlamaanka.
Iyadoo 79-sano jirkan hogaamiyaha mucaaradka ah uu isku dayay inuu isku dayo inuu carqaladeeyo dhaqdhaqaaqa dimoqraadiyadda ee ka dhanka ah xukuumadda Ruto, oo 79 jir ah, ayaa faragelintiisa u arka mid sare u qaadaysa muuqaalkiisa inuu yahay diblomaasi sare oo Afrikaan ah oo mustaqbalka ah. , iyada oo awood u leh in ay gacan ka geysato soo celinta xasiloonida dalka uu wajahayo qalalaasaha siyaasadeed.
