Go’aanka Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ay ka soo saartay muddo-xileedka Madaxweynaha, Baarlamaanka iyo Xukuumadda Federaalka ayaa dalka gelin kara marxalad cusub oo siyaasadeed, iyadoo ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan sharciyadda hay’adaha dowladda iyo hannaanka doorashooyinka.
Maxkamadda Sare ayaa Khamiistii, 5-tii Nofeembar 2026, go’aamisay in muddo-xileedka Xasan Sheekh Maxamuud uu dhammaaday 15-kii Maajo 2026, halka muddo-xileedka labada aqal ee Baarlamaanka iyo Xukuumaddu dhammaaday 14-kii Abriil 2026.
Maxkamaddu waxay sheegtay in wax-ka-beddelka dastuurka ee la sameeyay sanadkan aanu si cad u qeexin in muddo-xileedka cusub lagu dabaqayo madaxda xilka haysay markii wax-ka-beddelka la sameynayay. Sidaas darteed, waxay ku adkeysatay in hay’adaha hadda jira ay ku shaqeynayaan muddo-xileedkii hore ee afarta sano ahaa.
Qodobka ugu weyn ee go’aanka Maxkamadda Sare ayaa ah amarka ku saabsan in dhinacyada siyaasadeed ay 30 maalmood gudahood ku heshiiyaan hannaan doorasho oo la wada aqbali karo.
Maxkamaddu waxay sidoo kale amartay in doorashooyinka lagu qabto muddo 90 maalmood gudahood ah, taas oo cadaadis dheeraad ah saareysa dowladda federaalka, mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada.
Go’aanka ayaa dhigaya in Xukuumadda Federaalka ay sii wadi karto hawlaha maalinlaha ah ee maamulka dalka, balse aanay qaadi karin tallaabooyin waaweyn oo ka baxsan waajibaadkaas.
Arrintan ayaa dhalin karta dood cusub oo ku saabsan awoodaha dowladda inta laga gaarayo heshiis siyaasadeed iyo doorasho cusub.
Go’aanka Maxkamadda ayaa yimid maalin kaddib markii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu xilka ka qaaday Guddoomiyihii Maxkamadda Sare, Baashe Yuusuf Axmed, isagoo xilkaas u magacaabay Ibraahim Iidle Suleymaan.
Madaxtooyada ayaa xil-ka-qaadista ku sababeysay cabashooyin la xiriira hufnaanta iyo habsami u socodka garsoorka. Hase yeeshee, Maxkamadda Sare ayaa diidday tallaabadaas, iyadoo ku tilmaantay mid aan sharci ahayn.
Maxkamaddu waxay sheegtay in Madaxweynaha aanu awood u lahayn inuu keligiis xilka uga qaado Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, isla markaana ay tahay in la raaco habraaca dastuuriga ah ee arrintaas u degsan.
Waxay sidoo kale ku eedeysay Madaxtooyada inay isku dayday inay farageliso dacwad dastuuri ah oo hor taallay maxkamadda, taas oo la xiriirtay muddo-xileedka hay’adaha dowladda.
Go’aanka Maxkamadda Sare ayaa xoojin kara mowqifka siyaasiyiinta mucaaradka ee muddaba ka soo horjeeday muddo-kordhinta dowladda iyo hannaanka doorashooyinka ay wadday Madaxtooyadu.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa ka mid ahaa siyaasiyiintii dacwadda u gudbiyay Maxkamadda Sare, isagoo su’aal geliyay sharciyadda wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddo-kordhinta hay’adaha dowladda.
Mucaaradka ayaa doonaya in la helo heshiis siyaasadeed oo ay ku mideysan yihiin dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada iyo dhinacyada kale ee siyaasadda, si loo go’aamiyo qaabka doorashada dalka.
Dhanka kale, dowladda federaalka ayaa hore u taageertay qorshe doorasho oo ku saleysan nidaam ay shacabka si toos ah ugu codeynayaan xisbiyo siyaasadeed, halka mucaaradka qaarkood ay soo jeediyeen hannaan ka duwan kaas.
Khilaafka ka dhex taagan hay’adaha ugu sarreeya dowladda ayaa sidoo kale dhalinaya walaac la xiriira xaaladda amniga.
Haddii khilaafku sii dheeraado, waxaa dhici karta in awoodda dowladda ee isku-duwidda hay’adaha amniga iyo fulinta howlaha dowladda ay wajahdo caqabado.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in ciidamada amniga laga ilaaliyo inay ku milmaan khilaafka siyaasadeed, si aanay u dhicin kala qaybsanaan saameyn karta shaqadooda.
Arrintan ayaa kusoo beegmaysa xilli Soomaaliya ay weli dagaal kula jirto Al-Shabaab, isla markaana ay jiraan caqabado la xiriira dhaqaalaha iyo taageerada howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM.
Dowlad-goboleedyada Puntland iyo Jubaland ayaa hore u muujiyay diidmo ku saabsan qaar ka mid ah wax-ka-beddellada dastuurka iyo hannaanka doorashooyinka dowladda federaalka.
Go’aanka Maxkamadda Sare ayaa sare u qaadi kara doorka dowlad-goboleedyada ee wada-hadallada la doonayo in lagu gaaro heshiis siyaasadeed.
Haddii dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyadu ku heshiin waayaan qaabka doorashada, waxaa adkaan karta in la helo hannaan ay dhammaan dhinacyadu aqbalaan.
Sidaas darteed, heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay ayaa noqon kara arrinta ugu muhiimsan ee looga gudbi karo khilaafka hadda taagan.
Waxaa jira dhowr arrimood oo la filayo inay saameyn ku yeeshaan jihada ay xaaladdu qaadan doonto.
Marka koowaad, waxaa la sugayaa mowqifka rasmiga ah ee Madaxtooyada ee ku aaddan go’aanka Maxkamadda Sare. Marka labaad, waxaa muhiim noqon doona in dowladda iyo mucaaradku bilaabaan wada-hadallo ku saabsan doorashada. Sidoo kale, waxaa la eegayaa sida ay dowlad-goboleedyadu uga jawaabaan amarka Maxkamadda.
Warbaahinta East African ayaa sheegtay in go’aanka maxkamaddu uu mugdi geliyay qorshihii doorashada ee dowladda ee la xiriiray sannadka 2027, maadaama labada dhinac ay weli ku kala aragti duwan yihiin nidaamka doorashada.
