Wararka laga helayo gobolka Shabeellaha Hoose ayaa sheegaya in kooxda Al-Shabaab ay dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo isu-uruurin ka waddo deegaanno kala duwan oo gobolka ka tirsan, xilli ay soo baxayaan qorshayaal la xiriira dhimista iyo bixitaanka ciidamada shisheeye ee Soomaaliya ku sugan.
Deegaannada laga soo sheegay dhaqdhaqaaqyada kooxda waxaa ka mid ah Siigale, Ugunji, Biibi, Busleey, Maduuloow, Buulo iyo Cabdalle. Waxaa sidoo kale si gaar ah loo xusay Buulo Bashiir iyo Buula Shufeeri, kuwaas oo la sheegay inay ka mid yihiin goobaha ay kooxda ka waddo isu-uruurin ciidan.
Wararkan ayaa walaac ka abuuraya xaaladda amni ee gobolka, maadaama Shabeellaha Hoose uu ka mid yahay meelaha muhiimka u ah difaaca caasimadda Muqdisho iyo isku socodka gobollada koonfurta Soomaaliya.
Gobolka Shabeellaha Hoose wuxuu leeyahay muhiimad gaar ah marka laga hadlayo amniga Soomaaliya. Wuxuu ku dhow yahay magaalada Muqdisho, wuxuuna isku xiraa caasimadda iyo deegaanno badan oo ka tirsan koonfurta dalka.
Sidoo kale, gobolka waxaa ku yaalla deegaanno beeraley ah, waddooyin ganacsi iyo goobo ay ku tiirsan yihiin nolol maalmeedka dadka deegaanka. Sidaas darteed, xaalad kasta oo amni-darro ah oo ka dhacda gobolka waxay saameyn kartaa isu socodka dadka, ganacsiga iyo hawlaha dowladda.
Al-Shabaab ayaa muddo dheer gobolka ka waday weerarro iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan, halka ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika ay ka sameeyeen hawlgallo lagu doonayo in kooxda looga saaro deegaannada ay ku xooggan tahay.
Haddii ay xaqiiqo noqdaan wararka ku saabsan isu-uruurinta cusub, waxaa muhiim noqonaya in dowladda Soomaaliya ay qiimeyso xaaladda amni ee deegaannadaas, iyadoo ka hortagaysa in dadka rayidka ahi ay waxyeello ka soo gaarto iska horimaad kasta oo dhici kara.
Dhaqdhaqaaqyada laga soo sheegayo deegaannada Shabeellaha Hoose waxay kusoo aadayaan xilli ay weli jiraan caqabado la xiriira sugidda amniga meelaha ay ciidamada dowladda kula dagaallamaan Al-Shabaab.
Kooxdu waxay muddo dheer adeegsanaysay deegaannada miyiga ah si ay uga fuliso weerarro, una carqaladeyso isu socodka ciidamada iyo shacabka. Taasi waxay keentay in deegaanno badan oo gobolka ka tirsan ay marar kala duwan wajahaan dagaallo iyo xaalado amni-darro.
Dhinaca kale, dadka ku nool deegaannadaas ayaa inta badan la kulma saameynta dagaallada, sida barakac, ganacsiga oo istaaga iyo dhibaatooyin ku yimaada isku socodka.
Waxaa muhiim ah in aan wararka ku saabsan isu-uruurinta lagu tilmaamin weerar la hubo oo soo socda, balse ay noqdaan xog ay hay’adaha amniga si dhab ah u baaraan.
Dowladda Uganda ayaa 2-dii Nofeembar 2026 xaqiijisay inay bilowday dib-u-celinta ciidamada ku jooga Soomaaliya heshiis laba geesood ah oo kala dhexeeya dowladda Federaalka. Tallaabadan ayaa qayb ka ah qorshe ballaaran oo lagu soo afjarayo joogitaanka militeri ee Uganda, kaas oo la filayo inuu dhammaado dhammaadka sannadka 2027.
Bixitaankaasi wuxuu yimid xilli ciidamada Uganda ay muddo dheer door ku lahaayeen dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, gaar ahaan koonfurta Soomaaliya.
Warbixin ay baahisay wakaaladda Associated Press 3-dii Nofeembar ayaa sheegtay in ciidamada Midowga Afrika ee AUSSOM ay qorsheynayaan inay la wareegaan afar goobood oo muhiim ah oo ku yaalla Shabeellaha Hoose, kuwaas oo kala ah Sabiid-Anole, Bariire, Awdheegle iyo Bulonagad.
Qorshahaas ayaa loogu talagalay in laga hortago in Al-Shabaab ay ka faa’iideysato meelaha ay ciidamada Uganda ka baxayaan. Si kastaba, weli waxaa jira su’aalo ku saabsan cidda si buuxda ula wareegaysa dhammaan goobaha ay ciidamadaasi banneeyaan.
Baraawe iyo Shalanbood oo wajahaya marxalad cusub oo amni
Warbixin ay baahisay warbaahinta Somali Guardian 3-dii Nofeembar ayaa sheegtay in ciidamada Uganda ay mas’uuliyadda amniga magaalooyinka Baraawe iyo Shalanbood ku wareejiyeen Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, kaddib in ka badan toban sano oo ay ciidamada Uganda halkaas joogeen.
Arrintan waxay tusaale u tahay isbeddelka ka socda qaabkii ciidamada shisheeye uga hawlgeli jireen Soomaaliya.
Laakiin la wareegidda saldhig ama deegaan keliya kuma filna in amnigiisa la sugo. Waxaa loo baahan yahay ciidan joogto ah, sahay, gaadiid, xog-ururin iyo maamul awood u leh inuu dadka deegaanka u fidiyo adeegyada aasaasiga ah.
Haddii arrimahaasi si wanaagsan loo diyaarin waayo, waxaa adkaan karta in la ilaaliyo deegaannada ay ciidamada shisheeye ka baxaan.
Maxaa dhici kara haddii dhammaan ciidamada shisheeye baxaan?Haddii ciidamada shisheeye ay mustaqbalka gebi ahaanba ka baxaan Soomaaliya, waxaa dowladda Federaalka saarnaan doona masuuliyad amni oo ka ballaaran tan ay hadda hayso.
Ciidamada Soomaaliyeed ayaa laga doonayaa inay si buuxda ula wareegaan sugidda magaalooyinka, waddooyinka, xarumaha dowladda iyo deegaannada laga xoreeyo Al-Shabaab.
Haddii ciidamada qaranka aan loo diyaarin qalab, dhaqaale iyo tababar ku filan, waxaa dhici karta inay soo baxaan meelo amnigoodu daciifo. Xaaladdaas waxay Al-Shabaab siin kartaa fursad ay ku kordhiso weerarradeeda ama dib ugu soo laabato deegaanno ay horay uga baxday.
Wakaaladda Associated Press ayaa sheegtay in khubarada amniga qaarkood ay walaac ka muujiyeen awoodda dhaqaale iyo agab ee ciidamada Soomaaliya, gaar ahaan marka la eego baaxadda hawsha sugidda amniga ee hortaalla.
Dhanka kale, bixitaanka ciidamada shisheeye ma aha inuu si toos ah u keeno in Al-Shabaab ay la wareegto deegaanno cusub. Natiijadu waxay ku xirnaan doontaa diyaar-garowga ciidamada Soomaaliyeed iyo qorshaha lagu maamulayo deegaannada ay dowladda gacanta ku hayso.
Xaaladda hadda jirta waxay dowladda Federaalka hor dhigaysaa baahi ah in la helo qorshe amni oo muddo dheer shaqeynaya, halkii la sugi lahaa oo keliya marka ay ciidamada shisheeye baxaan.
Waxaa muhiim ah in la xoojiyo Ciidanka Xoogga Dalka, lana hubiyo in askartu helaan mushaar joogto ah, qalab iyo sahay ku filan.
Sidoo kale, waxaa loo baahan yahay in la mideeyo hay’adaha amniga, lana xoojiyo wada-shaqeynta dowladda Federaalka iyo maamul-goboleedyada. Khilaafaadka siyaasadeed iyo is-faham la’aanta hay’adaha dowladda waxay saameyn ku yeelan karaan qorshaha guud ee dagaalka Al-Shabaab.
Arrin kale oo muhiim ah waa in deegaannada laga xoreeyo kooxda aan looga tegin ciidan keliya, balse la geeyo maamul, boolis iyo adeegyo bulshada ay u baahan tahay.
Haddii dadka deegaanka aysan helin amni, caddaalad iyo adeegyo dowladeed, waxaa adkaan karta in la helo xasillooni waarta.
Howlgalka AUSSOM wuxuu weli door muhiim ah ku leeyahay taageerada ciidamada Soomaaliyeed, balse howlgalka waxaa horyaalla caqabado la xiriira dhaqaalaha iyo joogteynta taageerada caalamiga ah.
Warbixinta AP ee 3-dii Nofeembar waxay tilmaantay in dhibaatooyinka maalgelinta ay qayb ka yihiin caqabadaha ku xeeran joogitaanka ciidamada Uganda iyo qorshaha dib-u-habaynta goobaha ay ka hawlgalaan ciidamada Midowga Afrika.
Sidaas darteed, mustaqbalka amniga Soomaaliya kuma xirna oo keliya tirada ciidamada shisheeye ee baxaya, balse sidoo kale wuxuu ku xiran yahay sida loo sii wado taageerada tababarka, saadka iyo qalabka ciidamada Soomaaliyeed.
