Khilaafka siyaasadeed ee Hirshabeelle ayaa galay marxalad cusub, iyadoo magaalada Beledweyne ay ka socdaan dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed iyo kuwo ciidan oo looga soo horjeedo maamulka Jowhar, halka magaalada Jowhar uu ka socdo diyaar-garowga caleema-saarka hoggaanka cusub ee maamulka.
Labada magaalo ayaa hadda wajahaya xaalado siyaasadeed oo kala duwan. Jowhar waxay isku diyaarinaysaa munaasabad lagu muujinayo sii socoshada hoggaanka Cali Guudlaawe, halka Beledweyne ay ka taagan tahay diidmo siyaasadeed oo salka ku haysa doorashada maamulka, matalaadda gobolka Hiiraan iyo awood-qaybsiga labada gobol ee Hirshabeelle.
Xaaladdan ayaa dhalisay su’aal weyn: Hirshabeelle ma sii ahaan doontaa maamul ay labada gobol wada leeyihiin, mise khilaafka hadda jira ayaa horseedi kara kala qaybsanaan siyaasadeed oo cusub?
Magaalada Beledweyne ayaa noqotay xarunta ugu weyn ee ay ka socdaan dhaqdhaqaaqyada looga soo horjeedo hoggaanka Hirshabeelle ee dib loogu doortay magaalada Jowhar.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta, odayaasha dhaqanka iyo waxgaradka gobolka Hiiraan ayaa diidan hannaankii doorashada, iyagoo ku doodaya in aan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay laga gaarin maamulka iyo awood-qaybsiga.
Khilaafku wuxuu soo bilowday ka hor doorashada, markii siyaasiyiinta Hiiraan ay dalbadeen in la joojiyo hannaanka doorashada ilaa laga gaarayo heshiis ku saabsan matalaadda gobolka iyo qaabka loo dhisayo maamulka cusub.
Odayaasha dhaqanka ee beesha Xawaadle ayaa hore u sheegay in aan la aqbali karin hannaan siyaasadeed oo aan ku dhisnayn wadatashi iyo heshiis bulsho.
Dadka diiddan maamulka Jowhar waxay aaminsan yihiin in tabashooyinka Hiiraan muddo dheer aan xal laga gaarin, ayna muhiim tahay in dib loo eego qaabka Hirshabeelle loo dhisay iyo sida awoodda loogu qaybiyo labada gobol.
Mid ka mid ah arrimaha ugu walaaca badan ayaa ah in khilaafka siyaasadeed uu gaaray heer ay ku lug yeeshaan ciidamo deegaanka ah.
Dhowr maalmood kaddib, waxaa la soo bandhigay ciidamo deegaanka ah oo loogu magac daray Dulmi-diid. Guddoomiyihii hore ee gobolka, Maxamed Xuseen Maxamed, ayaa xubnaha maamulka Hirshabeelle ee Beledweyne ugu baaqay inay magaalada ka baxaan, isagoo digniin u diray haddii aysan amarkaasi fulin.
Arrintani waxay khilaafka ka dhigaysaa mid ka khatar badan muran siyaasadeed oo caadi ah. Marka ciidamo hubeysan ay ku kala safan yihiin dhinacyada siyaasadda, waxaa kordhaya halista iska horimaad, barakac iyo carqalad ku timaadda nolosha dadka rayidka ah.
Imaatinka Cabdullaahi Maxamed Cali Sanbaloolshe ee Beledweyne ayaa sidoo kale sii kordhiyay miisaanka siyaasadeed ee khilaafka.
Jowhar: Caleema-saarka Guudlaawe ma noqon doonaa bilow cusub?Dhanka kale, magaalada Jowhar waxaa ka socda diyaar-garowga munaasabadda caleema-saarka hoggaanka Hirshabeelle.
Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe ayaa dib loogu doortay madaxweynaha Hirshabeelle dhammaadkii Oktoobar 2026, halka Cabdifataax Xasan Afrax loo doortay madaxweyne ku-xigeenka. Doorashadooda ayaa ka dhacday Jowhar, balse waxaa si weyn uga horyimid siyaasiyiin iyo odayaal ka tirsan gobolka Hiiraan.
Guudlaawe wuxuu wajahaya su’aal ka weyn munaasabadda caleema-saarka: sidee ayuu u hoggaamin karaa maamul ay qayb ka mid ah bulshada ku nool deegaannadiisa diiddan tahay hannaankii lagu doortay?
Dib-u-doorashadiisu waxay siinaysaa hoggaanka Jowhar fursad uu ku sii wado maamulkiisa, laakiin ma baabi’inayso tabashooyinka siyaasadeed ee Beledweyne ka jira.
Waxaa la sugayaa in munaasabadda caleema-saarka ay la socoto baaq cad oo ku saabsan dib-u-heshiisiin iyo wada-hadal, ama ay ku ekaato xaflad lagu muujinayo taageerada hoggaanka cusub.
Madaxweyne ku-xigeenka oo isku dayaya inuu dejiyo xiisadda,Cabdifataax Xasan Afrax ayaa 7-dii Nofeembar gaaray Beledweyne, isagoo sheegay inuu doonayo inuu la kulmo odayaasha dhaqanka iyo kooxaha hubeysan, si uu u dhageysto cabashooyinka jira una raadiyo is-afgarad.
Booqashadiisa ayaa muhiim ah, maadaama uu hore uga soo noqday guddoomiyaha gobolka Hiiraan, isla markaana uu xiriir la leeyahay bulshada deegaanka.
Haddii uu ku guuleysto inuu isu keeno dhinacyada is haya, waxay noqon kartaa tallaabo lagu bilaabayo wada-hadal. Hase yeeshee, haddii kulamadu ku ekaadaan hadallo aan lahayn heshiis la fulin karo, xiisaddu way sii jiri kartaa.
Maxaa salka ku haya khilaafka Hirshabeelle?Khilaafka maanta jira wuxuu leeyahay dhowr arrimood oo muddo soo jiitamayay.
Matalaadda siyaasadeed: Siyaasiyiinta Hiiraan qaarkood waxay qabaan in gobolka uusan helin saamiga iyo matalaadda uu ku leeyahay maamulka Hirshabeelle.
Awood-qaybsiga: Waxaa jira tabashooyin ku saabsan sida xilalka maamulka iyo awoodda siyaasadeed loogu qaybsado Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.
Dhaqaalaha iyo dakhliga: Khilaafkii soo kala dhex galay maamulka gobolka iyo madaxda Hirshabeelle ayaa sidoo kale taabtay qaybsiga dakhliga, gaar ahaan canshuuraha suuqa xoolaha ee Beledweyne.
Habka doorashada: Qaar ka mid ah odayaasha iyo siyaasiyiinta Hiiraan waxay ku adkeysanayaan in doorashada maamulka lagu saleeyo heshiis iyo wadatashi, halka hoggaanka Jowhar uu ku doodayo in doorashadii la qabtay ay tahay tii lagu soo dhisay maamulka cusub.
Sidaas darteed, xal waara laguma gaari karo in hal dhinac kaliya lagu qanciyo inuu aqbalo natiijada doorashada, iyadoo aan laga jawaabin tabashooyinka kale ee jira.
Dowladda Federaalka iyo doorka Xasan Sheekh,Dowladda Federaalka ayaa qayb muhiim ah ka ah khilaafka, maadaama doorashada Hirshabeelle ay ku soo beegantay xilli ay dalka ka jiraan loollan siyaasadeed iyo dood ku saabsan nidaamka doorashooyinka.
Xasan Sheekh Maxamuud ayaa taageero u muujiyay hoggaanka dib loo doortay ee Hirshabeelle, halka siyaasiyiinta diiddan hannaanka doorashada ay dowladda Federaalka ku eedeeyaan inay door ku lahayd jihada loo maray dhismaha maamulka.
Dowladda Federaalka waxaa laga sugayaa inay ka shaqeyso isu-soo-dhoweynta dhinacyada, iyadoo aan khilaafka lagu xallin faragelin ciidan ama cadaadis siyaasadeed.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in madaxda dowladda ay kala saaraan taageerada ay siinayaan maamulka la doortay iyo waajibaadka ka saaran ilaalinta nabadda, wadajirka iyo xuquuqda bulshada labada gobol.
Mustaqbalka Hirshabeelle: Saddex waddo oo hortaalla maamulka,Mustaqbalka Hirshabeelle wuxuu ku xirnaan doonaa sida loo wajaho khilaafka hadda taagan. Waxaa jira saddex xaaladood oo waaweyn oo laga dheehan karo xaaladda siyaasadeed.
Jowhar iyo Beledweyne waxay gaari karaan heshiis siyaasadeed oo ku saabsan matalaadda, awood-qaybsiga, maamulka gobolka Hiiraan iyo arrimaha dhaqaalaha. Haddii heshiis noocaas ah la helo, waxaa suuragal ah in khilaafka lagu soo afjaro wada-hadal, iyadoo la ilaalinayo midnimada Hirshabeelle.
Haddii dhinacyada Beledweyne ay sii wadaan diidmada maamulka, isla markaana ay ku heshiiyaan hoggaan iyo hannaan siyaasadeed oo kale, waxaa soo bixi kara maamul barbar socda kan Jowhar. Tani waxay abuuri kartaa laba xarumood oo sheeganaya inay metelaan Hirshabeelle, inkastoo aan weli si rasmi ah loo dhisin maamul labaad.
Haddii khilaafka lagu xallin waayo wada-hadal, ciidamada kala duwan ee magaalada ku sugan ayaa noqon kara isha iska horimaad cusub. Xaaladdaas waxay saameyn ku yeelan kartaa shacabka, ganacsiga iyo howlaha amniga, gaar ahaan dagaalka lagula jiro Al-Shabaab.
Saddexdan xaaladood waa suurtagalnimada siyaasadeed ee laga hadlayo, mana aha saadaal la hubo oo ku saabsan halka uu maamulka ku dambayn doono.
Al-Shabaab oo ka faa’iideysan karta khilaafka,Mid ka mid ah arrimaha ugu weyn ee laga walaacsan yahay ayaa ah in khilaafka Hirshabeelle uu wiiqi karo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Macawiisleyda gobolka Hiiraan waxay door muhiim ah ku leeyihiin dagaalka iyo difaaca deegaannada. Haddii xooggooda iyo dareenkooda siyaasadeed ay ku mashquulaan khilaaf gudaha ah, waxaa dhici karta in howlaha amniga ay saameyn ku yeeshaan.
Al-Shabaab waxay ka faa’iideysan kartaa kala qaybsanaanta ciidamada, khilaafka siyaasiyiinta iyo hoos u dhaca wada-shaqeynta hay’adaha amniga.
Sidaas darteed, khilaafka Jowhar iyo Beledweyne ma aha oo keliya arrin maamulka Hirshabeelle khuseysa, balse wuxuu saameyn ku yeelan karaa amniga guud ee Soomaaliya.
Gunaanad: Hirshabeelle ma sii ahaan doontaa maamul mideysan?Xaaladda hadda ka taagan Beledweyne iyo diyaar-garowga caleema-saarka Jowhar waxay Hirshabeelle gelinayaan marxalad siyaasadeed oo muhiim ah.
Jowhar waxay haysataa hoggaan dib loo doortay oo isu diyaarinaya inuu sii wato maamulka, halka Beledweyne ay ka jirto diidmo siyaasadeed oo ay weheliyaan dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo baaqyo ku saabsan in dib loo eego qaabka maamulka loo dhisay.
Cali Guudlaawe iyo Cabdifataax Xasan Afrax waxaa horyaalla imtixaan ku saabsan sidii ay kalsoonida uga heli lahaayeen bulshada Hiiraan. Dhanka kale, siyaasiyiinta iyo odayaasha Beledweyne waxaa laga sugayaa inay soo bandhigaan hannaan siyaasadeed oo cad oo lagu xallin karo tabashooyinka jira, lagana fogaanayo isku dhac hubeysan.
Hirshabeelle waxay u baahan tahay heshiis ay labada gobol ku wada qanacsan yihiin, si aysan khilaafaadka siyaasadeed u noqon sabab lagu kala lumiyo maamulkii ay wada dhisteen.
Su’aasha ugu weyn ee maanta taagan ayaa ah: Caleema-saarka Jowhar ma noqon doonaa bilowga dib-u-heshiisiinta Hirshabeelle, mise Beledweyne ayaa u dhaqaaqi doonta hannaan maamul oo ka madax-bannaan hoggaanka Jowhar?
