Ciidamada Uganda ee qeybta ka ah howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa bilaabay inay ka baxaan qaar ka mid ah saldhigyada ay ku lahaayeen gobolka Shabeellaha Hoose, gaar ahaan deegaanka Shalanbood iyo magaalada Baraawe, iyadoo ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed loo diyaarinayo inay la wareegaan goobaha ay banneeyaan.
Wararka laga helayo deegaanka Shalanbood ayaa sheegaya in ciidamada Uganda ee loo yaqaan UPDF ay bilaabeen rarista gaadiidka dagaalka, taangiyada iyo agabka kale ee milatari, taas oo muujinaysa in uu socdo qorshe ka bixitaan oo saameyn ku yeelan kara habka sugidda amniga deegaannadaas.
Sidoo kale, dadka deegaanka ayaa sheegaya in ciidamada Uganda ay bilaabeen inay ka guuraan magaalada Baraawe, taas oo dhalisay walaac ku saabsan xaaladda amni ee deegaannada ay ciidamadaasi ka baxayaan iyo suurtagalnimada in Al-Shabaab ay isku daydo inay ka faa’iideysato isbeddelka socda.
Ka bixitaanka ciidamada Uganda ayaa kusoo beegmaya xilli dib-u-habeyn lagu sameynayo howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, iyadoo mas’uuliyadda amniga goobaha qaarkood si tartiib ah loogu wareejinayo ciidamada dowladda Soomaaliya.
Wararka laga helayo gobolka Shabeellaha Hoose ayaa sheegaya in ciidamada Uganda ee UPDF ay bilaabeen inay ka guuraan saldhigga ay ku leeyihiin deegaanka Shalanbood, iyagoo raraya gaadiidka culus, taangiyada iyo qalabkooda milatari.
Sidoo kale, waxaa jira warar sheegaya in ciidamada Uganda ay bilaabeen ka bixitaanka magaalada Baraawe, oo ah xarunta rasmiga ah ee maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya.
Dhaqdhaqaaqyadan ayaa kusoo aadaya xilli dowladda Uganda ay si rasmi ah u shaacisay inay bilowday dhimista iyo ka bixitaanka ciidamadeeda Soomaaliya, iyadoo qorshuhu yahay in ciidamadeeda oo dhan ay dalka ka baxaan dhammaadka sannadka 2027.
Taliyaha Ciidamada Dhulka ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Janaraal Sahal Cabdillaahi Cumar (Khaalid), ayaa sheegay in ciidamada Soomaaliya loo diyaariyey inay la wareegaan goobaha ay banneeyaan ciidamada Uganda.
Janaraalka ayaa xusay in ciidamo Soomaaliyeed ay horey uga hawlgeli jireen magaalada Baraawe, isla markaana ay diyaar u yihiin inay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga magaalada.
“Ciidamada Soomaaliya ayaa horayba uga joogay magaalada Baraawe, haddana iyaga ayaa la wareegi doona, si buuxdana u sugi doona ammaankeeda,” ayuu yiri Janaraal Sahal.
Wuxuu sidoo kale sheegay in dhimista iyo dib-u-habeynta ciidamada Midowga Afrika ay qayb ka ahayd qorshayaashii hore ee howlgalka, isla markaana goobihii ay ciidamada Afrikaanka ah ka baxeen ay la wareegeen ciidamada dowladda Soomaaliya.
Dhanka kale, Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Sarreeye Gaas Ibraahim Maxamed Maxamuud, ayaa magaalada Baraawe kula kulmay saraakiisha ciidamada qaranka, wakiillada howlgalka AUSSOM, odayaasha dhaqanka, maamulka degmada iyo xubno ka tirsan bulshada deegaanka.
Kulamada ayaa diiradda lagu saaray xaaladda amniga magaalada Baraawe iyo deegaannada ku dhow, iyadoo sidoo kale laga hadlay qiimeynta khataraha amni iyo sidii loo xoojin lahaa wada-shaqeynta ciidamada dowladda iyo kuwa Midowga Afrika.
Taliyaha ayaa warbixinno ka dhegeystay saraakiisha ciidamada ee ku sugan halkaas, isagoo ku boorriyay inay sii xoojiyaan waajibaadkooda, kana hortagaan weerarrada Al-Shabaab.
Sidoo kale, wuxuu carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay ilaalinta shacabka iyo sugidda xasilloonida magaalada.
Kulankan ayaa muujinaya in saraakiisha dowladda ay fiiro gaar ah siinayaan isbeddelka ku socda joogitaanka ciidamada Uganda iyo mustaqbalka amniga deegaannada ay ka hawlgeli jireen.
Dadka ku nool deegaannada Shalanbood iyo Baraawe ayaa walaac ka muujinaya xaaladda amni ee ka dhalan karta bixitaanka ciidamada Uganda, gaar ahaan haddii aan si habboon loo diyaarin ciidamada beddeli doona.
Waxaa jira cabsi laga qabo in Al-Shabaab ay isku daydo inay ka faa’iideysato isbeddelka ciidamada, iyadoo weerarro ku qaadi karta goobaha laga baxo haddii aysan jirin ciidan kale oo si degdeg ah ula wareega.
Gobolka Shabeellaha Hoose ayaa ka mid ah deegaannada istaraatiijiga ah ee dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, waxaana halkaas ku yaalla waddooyin, magaalooyin iyo goobo muhiim u ah isku socodka ciidamada iyo ganacsiga.
Uganda ayaa ka mid ahayd dalalkii ugu horreeyay ee ciidamo u soo dira Soomaaliya sannadkii 2007, iyadoo qayb weyn ka qaadatay howlgalladii lagu taageerayay dowladda Soomaaliya iyo la-dagaallanka Al-Shabaab.
Muddo ku dhow labaatan sano ayay ciidamada Uganda ka hawlgaleen Soomaaliya, iyagoo ka qayb qaatay howlgallo militari, ilaalinta xarumaha muhiimka ah iyo taageeridda ciidamada dowladda.
Dowladda Uganda ayaa 2-dii Nofeembar 2026 shaacisay inay bilowday ka bixitaanka ciidamadii ku joogay Soomaaliya heshiis laba geesood ah, iyadoo sidoo kale qorsheysay in ciidamada ku jira howlgalka Midowga Afrika ay si tartiib ah uga baxaan dalka dhammaadka 2027.
Si kastaba ha ahaatee, dowladda Soomaaliya ayaa caddeysay in ciidamada Uganda ee ku jira howlgalka AUSSOM aysan dhammaantood hadda dalka ka baxayn, isla markaana ciidamada ku jooga heshiiska gaarka ah iyo kuwa Midowga Afrika ay yihiin laba qaybood oo kala duwan.
Ka bixitaanka ciidamada Uganda ayaa dowladda Soomaaliya horyaalla masuuliyad weyn oo ku saabsan sidii loo buuxin lahaa goobaha ay banneeyaan ciidamadaasi.
Waxaa muhiim noqon doonta in ciidamada qaranka ay helaan qalab, gaadiid, saanad iyo taageero ku filan oo ay ku sugi karaan amniga magaalooyinka iyo deegaannada muhiimka ah.
Sidoo kale, waxaa loo baahan yahay in aanay dhicin firaaq amni oo ay Al-Shabaab ka faa’iideysan karto, gaar ahaan deegaannada ku yaalla waddooyinka isku xira Baraawe, Shalanbood iyo Muqdisho.
Dadka deegaanka ayaa si dhow ula socda xaaladda, iyagoo ka cabsi qaba in isbeddelka ciidamada uu saameyn ku yeesho nabadgelyada iyo isu socodka bulshada.
