Magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan ayaa wajahaysa xiisad siyaasadeed iyo mid amni, kaddib markii warar laga helayo magaalada ay sheegayaan in ciidamo hubeysan la geeyay qaybo kala duwan, iyadoo hub culus qaarkiis la dulsaaray saqafyada dhismayaasha ku yaalla meelaha istaraatiijiga ah.
Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in hubka lidka diyaaradaha la geeyay agagaarka garoonka diyaaradaha Ugaas Khaliif, halka xaafadaha iyo duleedka magaalada lagu arkayo ciidamo iyo maleeshiyaad Macawiisley ah oo koox-koox u socda.
Xaaladdan ayaa timid iyadoo ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka siyaasadeed ee ka dhashay doorashadii hoggaanka cusub ee maamulka Hirshabeelle, gaar ahaan doorashada Cabdifataax Xasan Afrax oo loo doortay madaxweyne ku-xigeenka maamulkaas.
Dhinacyo siyaasadeed iyo odayaal dhaqameed ku sugan gobolka Hiiraan ayaa hore uga horyimid hannaanka doorashada, iyagoo ku doodaya in aan la qaban karin doorasho aan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay laga gaarin matalaadda gobolka iyo awood-qaybsiga Hirshabeelle.
Wararka laga helayo Beledweyne ayaa sheegaya in ciidamo kala duwan la geeyay xaafadaha magaalada, gaar ahaan goobaha ku dhow garoonka diyaaradaha iyo dhismayaasha dhaadheer.
Qaar ka mid ah hubka culus ayaa la sheegay in la dulsaaray saqafyada dhismayaasha, halka hubka lidka diyaaradaha la geeyay garoonka diyaaradaha. Dhaqdhaqaaqyadan ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo iska horimaad hubeysan.
Sidoo kale, wararka ayaa tilmaamaya in maleeshiyaad Macawiisley ah lagu arkayo xaafadaha iyo hareeraha magaalada, iyadoo ciidamo kala duwan ay ku sugan yihiin waddooyinka iyo goobaha muhiimka ah.
Khilaafka hadda ka taagan Beledweyne wuxuu si dhow ula xiriiraa doorashadii 24-kii Oktoobar 2026 ka dhacday magaalada Jowhar, halkaas oo Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe dib loogu doortay madaxweynaha Hirshabeelle, halka Cabdifataax Xasan Afrax loo doortay madaxweyne ku-xigeenka.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo odayaasha ayaa ku dooday in gobolka Hiiraan uusan helin saamiga siyaasadeed ee ay mudan yihiin, isla markaana aan la aqbali karin in hoggaanka maamulka lagu soo doorto hannaan aysan dhammaan dhinacyada muhiimka ahi ku qanacsanayn.
Xiisadda Beledweyne waxaa sii murjiyay khilaafka ka dhashay xil ka qaadistii guddoomiyihii hore ee gobolka Hiiraan, Maxamed Xuseen Maxamed Carab.
Madaxweyne Cali Guudlaawe ayaa 19-kii Oktoobar xilka ka qaaday Maxamed Carab, waxaana lagu beddelay Muuse Salaad Weheliye.
Hase yeeshee, Maxamed Carab ayaa ka horyimid go’aankaas, iyadoo warar laga baahiyay warbaahinta ay sheegeen in dhinacyo siyaasadeed oo taageersan ay diideen xil wareejinta.
Khilaafkan ayaa abuuray xaalad ay isku barbar yaallaan laba dhinac oo ku kala aragti duwan cidda xaqa u leh maamulka gobolka iyo hay’adaha ka howlgala Beledweyne.
Wararka hadda laga helayo magaalada ayaa sheegaya in Maxamed Carab uu ku biiray dhaqdhaqaaqyada maleeshiyaadka hubeysan, balse faahfaahinta doorkiisa iyo awoodda uu ku leeyahay ciidamadaas weli si madax-bannaan looma xaqiijin.
Garoonka diyaaradaha Ugaas Khaliif ee Beledweyne ayaa ka mid ah goobaha ugu muhiimsan ee ay saameysay xiisadda siyaasadeed.
Odayaal dhaqameed iyo siyaasiyiin ka soo jeeda gobolka Hiiraan ayaa 29-kii Sebtembar ku dhawaaqay in diyaaradaha iyo wafdiyada la xiriira maamulka Hirshabeelle aan loo oggolaan doonin inay ka degaan garoomada gobolka, ilaa heshiis siyaasadeed laga gaaro tabashooyinka ay qabaan.
Odayaashu waxay xilligaas sheegeen in garoomadu u furnaan doonaan shacabka iyo duulimaadyada rayidka, balse ay diidan yihiin in diyaarado militari ama wafdiyo ka socda maamulka Hirshabeelle ay halkaas ka degaan.
Go’aankaas ayaa muujiyay in khilaafka siyaasadeed uu gaaray heer uu saameyn ku yeesho isu socodka mas’uuliyiinta iyo xiriirka maamulka Hirshabeelle uu la leeyahay gobolka Hiiraan.
Haddii digniinaha la xiriira duulimaadyada ay sii socdaan, waxaa adkaan karta in mas’uuliyiinta maamulka ay si caadi ah ugu safraan gobolka, taas oo sii murjin karta xiriirka labada dhinac.
Wararka laga helayo Beledweyne ayaa sidoo kale sheegaya in guddoomiyaha gobolka Hiiraan uu digniin u diray shirkadaha diyaaradaha ee ka howlgala gobolka, isaga oo uga digay inay qaadaan mas’uul ka tirsan maamulka Hirshabeelle oo ay dhinacyada qaarkood diidan yihiin inuu yimaado magaalada.
Sida lagu sheegay xogta la helay, guddoomiyuhu wuxuu sheegay in tallaabo laga qaadi doono shirkad kasta oo jebisa amarkaasi.
Hase yeeshee, weli lama helin qoraalka rasmiga ah ee digniinta, faahfaahinta cidda soo saartay iyo saldhigga sharci ee lagu xaddidayo duulimaadyada. Arrintan ayaa u baahan in ay ka hadlaan maamulka garoomada iyo Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed, maadaama amniga iyo oggolaanshaha duulimaadyada ay leeyihiin habraacyo sharci oo qaran.
Joogitaanka maleeshiyaadka Macawiisleyda ee xaafadaha iyo hareeraha Beledweyne ayaa sii kordhinaya walaaca laga qabo in xiisadda siyaasadeed ay isu beddesho dagaal.
Macawiisleydu waxay door ku lahaayeen dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ee gobolka Hiiraan, balse xaaladda hadda taagan waxay muujinaysaa in dhaqdhaqaaqyo hubeysan ay sidoo kale ka dhex muuqan karaan khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha.
Haddii ciidamada kala duwan ee magaalada ku sugan ay isku dhacaan, waxaa halis geli kara shacabka, ganacsatada, gaadiidka iyo xarumaha adeegyada bulshada.
Waxaa si gaar ah walaac looga muujinayaa in hub culus lagu soo ururiyo goobaha ay dadku ku badan yihiin, maadaama iska horimaad ka dhaca gudaha magaalada uu sababi karo khasaare ballaaran.
Xiisadda Beledweyne waxay qayb ka tahay khilaaf ballaaran oo ku saabsan qaabka loo maamulayo Hirshabeelle, matalaadda gobolka Hiiraan iyo xiriirka dowladda federaalka iyo siyaasiyiinta deegaanka.
Dhinacyada ka soo horjeeda hannaanka doorashada ayaa ku adkeysanaya in heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay la gaaro, halka maamulka Hirshabeelle uu sii watay geeddi-socodkii doorashada, waxaana hoggaanka cusub lagu doortay Jowhar.
Khilaafkan waxaa sii adkeeyay mowqifyada madaxweyne ku-xigeenkii hore Yuusuf Axmed Hagar Dabageed, oo sheegay inuusan xilka wareejin doonin ilaa heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay laga gaaro mustaqbalka maamulka.
Sidoo kale, warbixin ay 29-kii Oktoobar baahisay hay’adda Critical Threats ayaa sheegtay in maleeshiyaad Hawadle ah la sheegay inay dhaqdhaqaaqyo ka bilaabeen hareeraha Beledweyne, taas oo muujinaysa in khilaafku leeyahay dhinac amni oo sii xoogeysanaya.
Xaaladda magaalada waxay hadda ku xiran tahay tallaabooyinka ay qaadaan dhinacyada siyaasadeed iyo kuwa amniga. Haddii aan la helin wada-hadal degdeg ah, isla markaana aan la dejin ciidamada iyo maleeshiyaadka hubeysan, waxaa kordhi kara khatarta iska horimaad ka dhaca gudaha magaalada.
Dowladda Federaalka Soomaaliya, maamulka Hirshabeelle, odayaasha dhaqanka iyo siyaasiyiinta gobolka Hiiraan ayaa wajahaya baahida loo qabo in la helo xal siyaasadeed oo wax ka qabta tabashooyinka la xiriira matalaadda iyo awood-qaybsiga.
