Waxaa isa soo taraya su’aalaha ku saabsan doorashada hoggaanka Hirshabeelle, gaar ahaan mowqifka mucaaradka Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo in hannaanka doorashada Cali Guudlaawe uu waafaqsan yahay shuruucda dalka.
Dooddan ayaa soo xoogeysatay kaddib markii qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka ay hambalyo u direen Liibaan Axmed Xasan (Liibaan Shuluq), oo 22-kii Oktoobar 2026 loo doortay Madaxweynaha Galmudug, inkastoo ay jireen khilaafaad la xiriiray hannaanka doorashada maamulkaas.
Haddaba, su’aashu waxay tahay in mucaaradka ay si la mid ah u soo dhaweyn doonaan doorashada Cali Guudlaawe, mise khilaafka siyaasadeed ee ka taagan Hirshabeelle uu keeni doono mowqif ka duwan kii laga arkay Galmudug.
Liibaan Axmed Xasan ayaa doorashadii ka dhacday magaalada Dhuusamareeb ku helay 72 cod oo ka mid ah 89 cod oo la dhiibtay, halka musharraxii la tartamayey, Cabdulqaadir Cabdullaahi Diiriye, uu helay 14 cod. Saddex cod ayaa xumaaday.
Kaddib doorashada, Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Xuseen Rooble, iyo siyaasiyiin kale oo mucaarad ku ah Dowladda Federaalka ayaa hambalyo u diray hoggaamiyaha cusub ee Galmudug.
Siyaasiyiinta hambalyada diray waxaa ka mid ahaa madaxweynihii hore ee Galmudug Cabdikariin Xuseen Guuleed, Cabdiraxmaan Odowaa iyo xildhibaan Cabdulqaadir Sanyare.
Tallaabadaas ayaa dhalisay dood ku saabsan midnimada mucaaradka iyo sida ay ula macaamilayaan doorashooyinka ay hore uga muujiyeen tabashooyinka siyaasadeed.
Si kastaba ha ahaatee, hambalyada loo diro hoggaamiye la doortay macnaheedu ma aha in siyaasiyiintaasi ay si buuxda u taageereen dhammaan habraacyadii doorashada.
Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) ayaa loo magacaabay musharraxa xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) ee doorashada hoggaanka Hirshabeelle, taas oo dhalisay dood ku saabsan mustaqbalka maamulka iyo awood-qaybsiga siyaasadeed.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo waxgaradka gobolka Hiiraan ayaa ku adkeystay in aan doorashada la sii wadin ilaa heshiis siyaasadeed laga gaaro tabashooyinka ay qabaan.
Hoggaamiyeyaal ka soo jeeda beesha Hawadle ayaa sheegay inaysan aqbali doonin doorasho aan heshiis laga gaarin, iyagoo ku baaqay wadatashi ay ka qayb qaataan dhinacyada ay khusayso.
Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Yuusuf Axmed Hagar Dabageed, ayaa sidoo kale ka hadlay khilaafka hoggaanka, isagoo muujiyey tabashooyin la xiriira ballanqaadyo siyaasadeed iyo cidda hoggaanka maamulka qabanaysa.
Khilaafku wuxuu salka ku hayaa matalaadda gobolka Hiiraan, awood-qaybsiga iyo kalsoonida dhinacyada siyaasadda.
Sidaas darteed, xaaladda Hirshabeelle waxay leedahay duruufo u gaar ah, mana habboona in si toos ah loogu simo dhacdooyinkii ka dhacay Galmudug.
Mucaaradka ma isku mowqif bay ka qaadan doonaan doorashada Cali Guudlaawe?Weli ma cadda in dhammaan siyaasiyiinta mucaaradka ay isku mowqif ka qaadan doonaan doorashada Cali Guudlaawe.
Tusaalaha Liibaan Shuluq wuxuu muujiyey in siyaasiyiinta mucaaradka ay kala dooran karaan inay hambalyeeyaan hoggaamiye cusub, dhaliilaan habraaca doorashada ama ay taageeraan heshiis siyaasadeed oo ka dambeeya doorashada.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta ayaa mudnaanta siin kara xasilloonida maamulka iyo wada-shaqaynta hoggaanka cusub, halka kuwo kale ay ku adkeysan karaan in marka hore la xalliyo tabashooyinka ku saabsan habka doorashada.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la kala saaro aqbalaadda natiijada doorashada iyo taageerada loo hayo siyaasadaha hoggaamiyaha la doortay,Ilaa siyaasiyiinta mucaaradka ay si cad u muujiyaan mowqifyadooda ku saabsan doorashada Hirshabeelle, lama xaqiijin karo inay raaci doonaan isla waddadii ay qaadeen qaar ka mid ah siyaasiyiintii hambalyeeyey Liibaan Shuluq.
Sharcinimada doorashada Cali Guudlaawe waxaa lagu qiimeyn karaa oo keliya marka la eego dastuurka Hirshabeelle, sharciyada doorashada iyo habraacyada khuseeya doorashada madaxweynaha maamulka.
Waxaa muhiim ah in la xaqiijiyo in musharraxnimada, tirada codbixiyeyaasha, habka codbixinta iyo ku dhawaaqista natiijada ay waafaqsan yihiin shuruudaha sharciga.
Sidoo kale, waa in la kala saaraa doorashada Golaha Wakiillada Hirshabeelle iyo doorashada madaxweynaha maamulka. Go’aan sharci oo khuseeya natiijada golaha wakiillada keligiis ma caddaynayo in dhammaan habraacyada doorashada madaxweynaha ay sharci ahaan sax yihiin.
Haddii dhinac uu ku doodo in doorashada lagu sameeyey khaladaad sharci, waxaa loo baahan yahay in la caddeeyo qodobka la jebiyey iyo in cabashada loo gudbiyey hay’adda awoodda u leh inay arrintaas ka garnaqdo.
Sidoo kale, diidmada mucaaradka ama koox bulsho kaligeed ma caddaynayso in doorashadu sharci-darro tahay. Waxaa go’aanka lagu saleeyaa sharciga khuseeya iyo xaqiiqooyinka la xaqiijiyey.
Sidaas darteed, iyada oo aan la helin dhammaan dukumentiyada rasmiga ah ee doorashada madaxweynaha iyo go’aannada sharci ee khuseeya, ma habboona in doorashada Cali Guudlaawe si kama dambays ah loogu tilmaamo mid sharci ah ama sharci-darro ah.
Haddii khilaafka Hirshabeelle aan xal laga gaarin, waxaa sii jiri kara kala aragti duwanaansho ku saabsan matalaadda gobolka Hiiraan iyo aqbalaadda hoggaanka maamulka.
Heshiis siyaasadeed oo ay dhinacyadu ku wada qanacsan yihiin wuxuu gacan ka geysan karaa xallinta tabashooyinka, halka hannaanka doorasho ee si cad sharciga loogu saleeyo uu muhiim u yahay kalsoonida lagu qabo natiijada.
Haddii dhinacyada siyaasadda ay ku guuldarreystaan inay heshiis gaaraan, muranku wuxuu u gudbi karaa dood sharci, bannaanbaxyo ama is-mariwaa siyaasadeed oo saameeya wada-shaqaynta maamulka.
