Kooxda Al-Shabaab ayaa lagu soo warramayaa inay habeenkii xalay weerarro is-daba joog ah ku qaadday fariisimo iyo baro ay ciidamada ammaanka Kenya ku leeyihiin gobollada Wajir, Garissa iyo Mandera ee waqooyi-bari dalka Kenya.
Weerarradan ayaa la sheegay inay ka dhaceen goobo dhowr ah oo ku yaalla dhulka ku dhow xuduudda Soomaaliya, iyadoo wararka laga helayo deegaannadaasi ay tilmaamayaan in kooxaha hubeysan ay weerarro ku qaadeen saldhigyo iyo goobo ay ciidamada Kenya ku sugnaayeen.
Gobolka Wajir, dagaalyahanno ka tirsan Al-Shabaab ayaa lagu soo warramay inay weerareen xero militari oo ku taalla Qorof Xaraar. Intii uu socday weerarka ayaa la sheegay in deegaanka laga maqlayay rasaas xooggan, iyadoo ciidamada Kenya iyo kooxihii weerarka qaaday ay is-weydaarsadeen rasaas.
Dhanka Garissa, weerarro ayaa lagu soo warramay inay ka dhaceen xero militari oo ku taalla Sareedo, oo hoos tagta deegaanka Dhadhaab, iyo bar-koontarool oo ku dhow goobtaasi. Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in kooxdu ay weerartay ama burburisay xero amni oo cusub oo laga sameeyay Biyo-madoobe, deegaanka Fafi.
Sida xogta la helayo, xero ku taalla Biyo-madoobe ayaa xilliga weerarka la sheegay inaysan joogin ciidamo badan, taasoo keentay in kooxda weerarka fulisay ay waxyeello u geysato xarunta.
Gobolka Mandera ayaa isaguna ka mid ahaa meelaha lagu soo warramay inay weerarradu ka dhaceen. Dagaalyahanno ka tirsan Al-Shabaab ayaa la sheegay inay weerar ku qaadeen ciidamada Kenya ee ku sugnaa Hareeri Suuki, oo hoos taga deegaanka Ceel-qaaloow.
Wararka laga helayo dhinaca Al-Shabaab ayaa sheegaya in kooxda ay weerarradan ku dishay kuna dhaawacday qaar ka mid ah ciidamada Kenya, isla markaana ay waxyeello u geysatay fariisimo ciidan. Hase yeeshee, sheegashadaas weli ma helin xaqiijin madax-bannaan oo caddeyneysa tirada ciidamada Kenya ee lagu dilay ama lagu dhaawacay.
Dhanka kale, warbaahinta Kenya ayaa xaqiijisay in habeenkii 6-da Sebtembar weerar culus uu ka dhacay Arabia Town ee Mandera, halkaas oo ciidamada Kenya ay sheegeen inay iska caabiyeen weerar ay soo qaadeen maleeshiyaad looga shakisan yahay Al-Shabaab. Wararka ayaa sheegay in dagaalku socday saacado, iyadoo deegaanka laga arkayay dab iyo qiiq.
Weerarradan cusub ayaa kusoo beegmaya xilli uu sare u kacay cadaadiska amni ee waqooyi-bari Kenya. Bilihii July iyo August 2026, waxaa gobolka ka dhacay weerarro dhowr ah oo lala xiriiriyay Al-Shabaab, oo ay ku jiraan weerarro lagu qaaday ciidamada ammaanka iyo qaraxyo lagu bartilmaameedsaday kolonyo ciidan.
Dabayaaqadii July, ugu yaraan shan askari oo Kenyan ah ayaa lagu dilay weerar gaadmo ah oo ka dhacay deegaanka Wantey Dam ee Mandera, waxaana sidoo kale la weeraray gaari gurmad ah oo goobta loo diray. ACLED ayaa sheegtay in dhacdooyinkii June iyo July ay muujinayeen koror muuqda oo ku yimid weerarrada Al-Shabaab ee Mandera, Garissa iyo Wajir.
Dowladda Kenya ayaa muddooyinkii dambe kordhisay howlgallada amni ee ka socda gobollada xuduudka la leh Soomaaliya. Ciidamada militariga, booliska iyo hay’adaha sirdoonka ayaa si wadajir ah uga howlgala Mandera, Wajir iyo Garissa, iyadoo dowladda ay sheegtay in tallaabooyinkan looga gol leeyahay in lagu yareeyo weerarrada iyo dhaq-dhaqaaqyada kooxaha hubeysan.
Warbixin rasmi ah oo baarlamaanka Kenya loo gudbiyay ayaa muujisay in dalka laga diiwaangeliyay 61 dhacdo oo la xiriira argagixisanimo intii u dhexeysay Sebtembar 2024 iyo Agoosto 2025, iyadoo Mandera, Wajir iyo Garissa ay ka mid ahaayeen gobollada sida weyn u saameeyay.
Sidoo kale, hay’adaha ammaanka Kenya ayaa dhawaan sheegay in ay muhiim tahay in shacabka ku nool waqooyi-bari ay la shaqeeyaan ciidamada ammaanka, gaar ahaan la socodka dhaq-dhaqaaqyada looga shakiyo xagjirnimada. Agaasimaha Dambiyada Kenya, Mohamed Amin, ayaa 3-dii Sebtembar Wajir ka sheegay in wada-shaqeyn xooggan oo dhex marta shacabka iyo hay’adaha ammaanka ay muhiim u tahay ka hortagga khatarta argagixisada.
Waqooyi-bari Kenya ayaa muddo dheer wajahaysay weerarro xuduudda kasoo gudba, gaar ahaan tan iyo markii ciidamada Kenya ay Soomaaliya galeen sanadkii 2011. Al-Shabaab ayaa marar badan weerarro ka fulisay gudaha Kenya, iyadoo inta badan bartilmaameedsatay ciidamada ammaanka, saldhigyada, gaadiidka iyo mararka qaar goobaha ay shacabka isugu yimaadaan.
Xogaha la helayo ayaa muujinaya in Mandera ay weli tahay mid ka mid ah meelaha ugu nugul weerarrada Al-Shabaab, iyadoo Wajir iyo Garissa ay sidoo kale wajahaan khatar joogto ah oo ka dhalanaysa dhaqdhaqaaqyada kooxaha hubeysan ee ka gudba xuduudda Soomaaliya. Dowladda Kenya ayaa sidaas darteed sii xoojinaysa ciidamada iyo howlaha sirdoonka ee ka socda deegaannadaas.
Weerarradan ayaa muujinaya caqabadda weli ka jirta xuduudda Soomaaliya iyo Kenya, iyadoo labada dal ay sii wadaan dadaallada lagu xakameynayo dhaq-dhaqaaqyada Al-Shabaab iyo weerarrada ka dhaca labada dhinac ee xuduudda.
