Arrinta Obasiibka kuma koobna oo keliya isku-raranka dadka iyo guryaha badan ee ku yaalla. Waxaa sidoo kale jira muran ku saabsan lahaanshaha dhulalka qaar ee Muqdisho, iyadoo dad deegaanka ah ay sheeganayaan in dhulal ay iyagu leeyihiin ama ay muddo degganaayeen lagu sameynayo qorshayaal burburin ah.
Maalmihii u dambeeyay waxaa Muqdisho ka taagnaa walaac xooggan oo ku saabsan dhulal iyo guryo la dumiyay ama la qorsheynayo in la dumiyo. Arrintan ayaa sababtay cabashooyin ka yimid dadka deggan goobaha ay saameeyeen howlgallada, iyadoo qaar ay sheegayaan inay haystaan waraaqo ama dukumiinti ay ku caddeynayaan lahaanshaha dhulkooda.
Guddoomiyaha Gobolka Banaadir, Muungaab, ayaa 27 Agoosto 2026 ka hadlay xaaladda burburinta dhulalka iyo guryaha Muqdisho, isagoo xusay Obasiib, Tookiyo iyo Buulo Axmed Cabdalle iyo xaafado kale oo isku-raran ah.
Arrintan waxay muujineysaa in doodda Obasiibka aysan ahayn oo keliya su’aal ku saabsan tirada dadka ku nool goobta, balse ay ku xiran tahay su’aal ka weyn oo ah yaa leh dhulka, yaase awood u leh inuu go’aan ka gaaro isticmaalka iyo mustaqbalka dhulkaas?
Qaar ka mid ah dadka ay saameeyeen burburinta dhulalka Muqdisho ayaa sheegaya in guryaha iyo dhulalka laga dumiyay ay yihiin hanti ay leeyihiin, isla markaana aysan aqbalayn in dhulkooda looga saaro si aan loo caddeyn lahaanshaha.
Muranka noocan ah wuxuu ka dhigan yahay in marka dhul la duminayo ama dib loo qorsheynayo ay muhiim tahay in marka hore la xaqiijiyo dukumiintiyada lahaanshaha iyo cidda sharci ahaan xaqa u leh dhulka.
Arrintan ayaa muhiim u ah in aan qof aan waxba galabsan looga qaadin hantidiisa, sidoo kalena aan dhul dowladeed si gaar ah loogu sheegan lahaansho.
Obasiibka iyo xaafadaha kale ee isku-raranka ah waxaa ku nool dad badan, waxaana qaar ka mid ah goobahaas ku nool dad danyar ah iyo qoysas muddo dheer halkaas deggenaa.
Sidaas darteed, haddii goobahan laga fulinayo burburin ama dib-u-habeyn, waxaa loo baahan yahay qorshe cad oo dadka lagu wargelinayo, lagu hubinayo lahaanshaha dhulka, laguna ilaalinayo dadka aan haysan meel kale oo ay ku noolaadaan.
Dowladda ayaa sidoo kale sheegtay qorshayaal dib-u-dejin ah oo loogu talagalay qoysas muddo dheer ku noolaa dhulal dowladeed. Wasaaradda Hawlaha Guud ayaa May 2026 sheegtay qorshe lagu dejinayo 12,000 oo qoys, kuwaas oo lagu qiyaasay ku dhowaad 80,000 oo qof.
Khilaafka dhulka Muqdisho wuxuu u baahan yahay hannaan cad oo lagu hubiyo dukumiintiyada, lagu diiwaangeliyo lahaanshaha, laguna kala saaro dhulka dowladda iyo dhulka gaarka loo leeyahay.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in qofka sheeganaya inuu dhul leeyahay uu helo fursad uu ku soo bandhigo caddeyntiisa ka hor inta aan gurigiisa ama hantidiisa la dumin.
Dhinaca kale, haddii dhulku yahay hanti dowladeed oo dad ay muddo degganaayeen, dowladda waxay u baahan tahay inay si cad ugu sheegto dadka xaaladda dhulka, iyadoo la raacayo sharciga iyo habraacyada dib-u-dejinta.
Muranka ka taagan Obasiibka wuxuu qayb ka yahay xaalad ka ballaaran oo ka jirta Muqdisho. Goobo kale ayaa sidoo kale laga soo sheegay cabashooyin la xiriira dhulal iyo guryo la dumiyay ama dad lagu muransan yahay lahaanshahooda.
Sidaa darteed, arrintu ma aha oo keliya in la yiraahdo Oobasiib waa meel isku-raran ama dad badan ay ku nool yihiin. Waxaa sidoo kale jirta su’aasha ah in dadka halkaas deggan ay leeyihiin xuquuq sharci ah oo ku saabsan guryaha iyo dhulka ay sheeganayaan.
Ugu dambeyn, xal waara wuxuu u baahan yahay in dowladda hoose ee Muqdisho, dowladda Federaalka, dadka deegaanka iyo cid kasta oo sheeganaysa lahaanshaha dhulka ay helaan hannaan caddaalad ah oo lagu baaro waraaqaha iyo caddeymaha lahaanshaha.
