Dhulal ay hore ugu yaalleen Dugsigii Sare, Kulliyaddii Beeraha ee Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed iyo Mashruucii Fidinta Beeraha ee degmada Afgooye ayaa la sheegay in ganacsato loo fasaxay, iyadoo la bilaabay dumin iyo dib-u-cabbirid lagu sameynayo dhulkaasi.
Arrintan ayaa dhalisay su’aalo la xiriira lahaanshaha dhulka, habka loo bixiyay oggolaanshaha iibka iyo mas’uuliyadda hay’adaha dowladda ee ilaalinta goobaha waxbarashada iyo xarumihii adeegga bulshada.
Sida lagu sheegay xogta la baahiyay, dhulkaasi oo hoos taga Dowladda Koonfur Galbeed ayaa ganacsato loo fasaxay kaddib markii la qoray warqad oggolaansho ah. Waxaa sidoo kale la sheegay in tallaabadaasi ay ku timid fasax uu bixiyay hoggaamiyaha Dowladda Koonfur Galbeed, Aadan Maxamed Nuur Madoobe.
Dhulka la hadal hayo ma aha oo keliya dhul ganacsi ama dhul bannaan, balse waxaa la xiriira xarumo waxbarasho iyo mashruuc beeraha ah oo door ku lahaa tababarka ardayda iyo horumarinta wax-soo-saarka beeraha Soomaaliya.
Warbixin ay Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka Soomaaliya soo saartay 22-kii Sebtembar 2026 ayaa si gaar ah u xustay dhulalka ay ku leedahay Buundo Carbis, Lafoole iyo agagaarka Afgooye. Hantida la xusay waxaa ka mid ahaa dhulkii Mashruuca Fidinta Beeraha ee Ex-AFMET, dhulka iyo dhismayaasha Jaamacadda Beeraha iyo Dugsiga Beeraha. Wasaaraddu waxay ka digtay iibinta iyo kala wareejinta hantidaas iyada oo aan oggolaansho qoraal ah laga haysan.
Digniintaasi waxay arrinta ka dhigaysaa mid u baahan in si rasmi ah loo caddeeyo: yaa leh awoodda sharci ee dhulka, yaase fasax u siin kara in la iibiyo ama dib loo qaybiyo?
Mashruuca Fidinta Beeraha wuxuu ahaa barnaamij ballaaran oo dowladda Soomaaliya ay hirgelisay sanadihii 1980-meeyadii, kaas oo ujeeddadiisu ahayd in la kordhiyo wax-soo-saarka beeraha, lana gaarsiiyo beeraleyda aqoon iyo farsamooyin casri ah.
Arrinta dhulkan ma aha mid markii ugu horreysay la soo hadal qaaday. 22-kii Sebtembar 2026, Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka Soomaaliya ayaa soo saartay digniin ku saabsan iibinta, iibsashada iyo kala wareejinta dhulal ay sheegtay inay leedahay oo ku yaalla Afgooye, Buundo Carbis iyo Lafoole.
Wasaaraddu waxay si gaar ah u xustay dhulkii Mashruuca Fidinta Beeraha ee Ex-AFMET, Jaamacadda Beeraha iyo Dugsiga Beeraha. Waxay sidoo kale ku amartay dadka iibinaya, iibsanaya ama dhexdhexaadinaya heshiisyada dhulkaas inaysan wax tallaabo ah qaadin ilaa laga helo oggolaansho qoraal ah oo rasmi ah.
Wasaaraddu waxay sheegtay in dadka rayidka ah ee hadda deggan dhulka aan laga rarayn, balse aysan xaq u lahayn inay iibiyaan ama wareejiyaan hantidaas iyaga oo aan haysan oggolaansho rasmi ah.
Digniintan ayaa muhiim u ah muranka hadda taagan, maadaama ay muujinayso in Wasaaradda Beeruhu ay sheegatay lahaanshaha hantida qaar ka mid ah goobahaas, isla markaana ay hore uga digtay heshiisyada lagu kala wareejinayo.
Xogta la soo gudbiyay ayaa sheegaysa in ganacsato loo qoray warqad fasax ah, taas oo keentay in goobta la bilaabo dumin iyo dib-u-cabbirid. Waxaa sidoo kale la sheegay in dhulkaasi lagu sameeyay qorshe iib ama qaybin ganacsi.
Degmada Afgooye waxay muddooyinkii dambe wajahaysay caqabado la xiriira lahaanshaha dhulka, degsiimooyinka iyo barakaca. Warbixin ay soo saartay Norwegian Refugee Council (NRC) bishii Diseembar 2024 ayaa tilmaantay in murannada dhulka, dukumentiyada lahaanshaha oo aan dhammaystirnayn iyo barakicinta qasabka ahi ay ka mid yihiin dhibaatooyinka waaweyn ee degmada.
Warbixintaasi waxay diiwaangelisay 23,023 dhacdo oo barakicin ah oo Afgooye ka dhacay muddadii ay daboolaysay xogta ururka, iyadoo sidoo kale ka digtay in isku-dhacyada nidaamyada lahaanshaha dhulku ay sii adkeynayaan xalinta khilaafaadka.
Taariikhdaas ayaa muujinaysa in muran kasta oo cusub oo dhul oo ka dhaca Afgooye uu saameyn ku yeelan karo dadka deggan, ganacsatada, beeraleyda iyo qoysaska nugul. Haddii goobihii waxbarashada iyo beeraha ee dowladda ay iyaguna noqdaan kuwo lagu murmo, waxaa sii adkaan karta ilaalinta hantida guud.
