Dowladda Israa’iil ayaa la sheegay inay hoggaanka Somaliland u xaqiijisay inaysan qorsheynayn inay ka noqoto aqoonsiga ay siisay Somaliland, xitaa haddii isbeddel siyaasadeed uu ka dhaco Israa’iil, isla markaana Benjamin Netanyahu uu xilka Ra’iisul Wasaaraha ka dego.
Warbixintan oo uu baahiyey telefishanka dowladda Israa’iil ee KAN News, Khamiistii 12-kii Nofeembar 2026, ayaa sheegtay in masuuliyiinta Somaliland ay walaac ka muujiyeen mustaqbalka xiriirka labada dhinac, kaddib markii doorashooyinkii Israa’iil ay abuureen suurtagalnimada isbeddel hoggaamineed.
Sida ay warbaahinta Israa’iil werisay, ilo-wareedyo ka tirsan dalkaas ayaa hoggaanka Somaliland u sheegay in aqoonsiga Somaliland uusan ahayn arrin muran weyn ka dhex dhalisay siyaasiyiinta Israa’iil, isla markaana uusan ku xirnayn qofka haya xilka Ra’iisul Wasaaraha.
Arrintan ayaa muhiim u ah Somaliland, maadaama aqoonsiga Israa’iil uu yahay tallaabo diblomaasiyadeed oo weyn oo ay muddo dheer raadineysay, balse sidoo kale uu dhaliyay muran siyaasadeed iyo mid diblomaasiyadeed oo xooggan, gaar ahaan dhinaca dowladda federaalka Soomaaliya.
Walaaca Somaliland ayaa soo baxay kaddib doorashooyinkii Israa’iil ee 27-kii Oktoobar 2026, kuwaas oo aan hal xisbi ama isbahaysi siin aqlabiyad cad oo baarlamaanka ah.
Madaxweynaha Israa’iil, Isaac Herzog, ayaa 8-dii Nofeembar fursaddii ugu horreysay ee soo dhisidda xukuumadda cusub siiyay Gadi Eisenkot, oo hore u ahaa madaxa ciidamada Israa’iil.
Eisenkot ayaa haysta muddo uu ku soo dhisayo isbahaysi dowladeed, iyadoo ay weli jiraan wada-hadallo iyo caqabado siyaasadeed oo ku saabsan cidda ka mid noqonaysa xukuumadda cusub. Taas macnaheedu waa in xilka Netanyahu aanu weli si rasmi ah u dhammaan, isla markaana aan la xaqiijin in Eisenkot uu soo dhisi doono xukuumad cusub.
Warbixinta KAN ayaa sheegtay in hoggaanka Somaliland uu ka walaacsanaa in xukuumad cusub oo Israa’iil ka dhalata ay dib u eegto siyaasaddii Netanyahu ee aqoonsiga Somaliland.
Hase yeeshee, ilo-wareedyada Israa’iil ayaa la sheegay inay u caddeeyeen in aqoonsigaasi aanu ahayn go’aan uu leeyahay hal xisbi ama hal hoggaamiye, balse uu yahay mowqif aan muran weyn ka dhex jirin siyaasadda Israa’iil.
Israa’iil ayaa 26-kii Diseembar 2025 si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland, iyadoo noqotay dalkii ugu horreeyay ee xubin ka ah Qaramada Midoobay ee tallaabadaas qaada tan iyo markii Somaliland ku dhawaaqday inay dib ula soo noqotay madax-bannaanideeda 1991.
Go’aankaas ayaa horseeday in labada dhinac ay ku heshiiyaan xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah, is-weydaarsiga safiirrada iyo furitaanka safaarado.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil, Gideon Sa’ar, ayaa booqasho uu Hargeysa ku tegay Janaayo 2026 ku sheegay in dalkiisu doonayo inuu xiriir waara la yeesho Somaliland, isla markaana iskaashigu ku fidi doono dhinacyada dhaqaalaha, beeraha, biyaha, caafimaadka iyo amniga.
Go’aanka aqoonsiga ayaa sidoo kale la xiriira muhiimadda juqraafiyeed ee Somaliland. Waxay ku taallaa xeebta Gacanka Cadmeed, meel u dhow marin-biyoodka Baabul-Mandab oo isku xira Badda Cas iyo Badweynta Hindiya.
Marinkan ayaa muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah iyo isu-socodka maraakiibta, waxaana xiisadaha amni ee Bariga Dhexe iyo dagaallada Yemen ay sii kordhiyeen muhiimadda gobolka.
Sidaas darteed, xiriirka Israa’iil iyo Somaliland ma aha oo keliya arrin aqoonsi siyaasadeed, balse wuxuu sidoo kale leeyahay dhinacyo amni, ganacsi iyo istaraatiijiyadeed.
Tallaabooyinka ugu dambeeyay ee lagu xoojinayo xiriirka labada dhinac ayaa waxaa ka mid ahaa magacaabista safiirro iyo dhismaha xarumo diblomaasiyadeed.
1-dii Nofeembar 2026, safiirka Israa’iil u qaabilsan Somaliland, Michael Lotem, ayaa waraaqihiisa aqoonsiga u gudbiyay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi, munaasabad ka dhacday Madaxtooyada Hargeysa.
Munaasabaddaas waxaa sidoo kale lagu dhagax-dhigay xarunta safaaradda Israa’iil ee la qorsheeyay in laga hirgeliyo Hargeysa.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil, Gideon Sa’ar, ayaa sheegay in is-weydaarsiga safiirradu uu yahay tallaabo kale oo lagu sii xoojinayo xiriirka labada dhinac.
Tallaabadani waxay muujinaysaa in xiriirka labada dhinac uu ka gudbay heerkii hadallada siyaasadeed, una gudbay tallaabooyin diblomaasiyadeed oo rasmi ah.
Maxamed Cismaan Fadal, oo ah la-taliyaha sare ee Madaxweynaha Somaliland u qaabilsan arrimaha dibadda, ayaa wareysi uu siiyay Middle East Eye ku sheegay in Somaliland ay doonayso inay Israa’iil kala shaqayso helitaanka nidaamyada difaaca cirka.
Fadal ayaa sheegay in Somaliland ay danaynayso taageero amni oo ay Israa’iil ka hesho, xilli ay sii kordhayaan xiriirka milatari ee Soomaaliya iyo Turkiga.
Arrintan ayaa muujinaysa in hoggaanka Somaliland uu doonayo in xiriirka diblomaasiyadeed uu u beddelo iskaashi amni iyo mid milatari.
Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa si adag uga hortimid aqoonsiga Israa’iil siisay Somaliland, iyadoo ku tilmaantay tallaabo ka hor imaanaysa madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Sidoo kale, dowladda Soomaaliya ayaa diidday waraaqaha aqoonsiga ee safiirka Israa’iil u gudbiyay Madaxweynaha Somaliland iyo qorshaha lagu dhisayo safaarad ku taalla Hargeysa.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa sheegtay in tallaabooyinkaas aysan wax sharci ah ku lahayn aragtida dowladda federaalka, isla markaana ay yihiin kuwo lagu xadgudbayo madax-bannaanida Soomaaliya.
Dowladda Soomaaliya waxay sidoo kale dalalka iyo hay’adaha caalamiga ah ugu baaqday inaysan qaadin tallaabooyin sharciyad siinaya go’aanka Israa’iil.
Dhinaca kale, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta iyo Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa hore u muujiyay diidmo ku aaddan aqoonsiga Israa’iil, iyagoo taageeray midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Aqoonsiga dal waa go’aan diblomaasiyadeed oo dowlad qaadato, mana aha go’aan si toos ah u baaba’aya marka hoggaamiye ama xisbi xilka waayo.
Hase yeeshee, dowlad cusub waxay dib u eegi kartaa siyaasadaha dibadda, waxayna beddeli kartaa heerka xiriirka ay la leedahay dal ama maamul kale.
Sidaas darteed, dammaanadda la sheegay in Israa’iil siisay Somaliland waxay muhiim u tahay dejinta walaaca siyaasadeed ee Hargeysa, balse mustaqbalka xiriirka waxaa sidoo kale saameyn kara danaha amni, dhaqaalaha, xaaladda gobolka iyo siyaasadda cusub ee Israa’iil.
Warbixinta KAN waxay tilmaamaysaa in ilo-wareedyo Israa’iili ah ay hoggaanka Somaliland u sheegeen in aqoonsigu aanu ku xirnayn Netanyahu. Hase yeeshee, weli lama hayo bayaan rasmi ah oo faahfaahsan oo ka soo baxay xukuumad cusub oo Eisenkot hoggaaminayo, maadaama dhismaha xukuumaddaasi aanu weli dhammaan.
Xiriirka Israa’iil iyo Somaliland ayaa muddo ka yar hal sano gudaheed ka gudbay aqoonsi rasmi ah, wuxuuna gaaray heer ay labada dhinac is-weydaarsadeen safiirro, isla markaana la bilaabay qorshaha dhismaha safaarado.
Warbixinta KAN News ee sheegaysa in Israa’iil aysan qorsheyneyn inay ka noqoto aqoonsiga Somaliland, xitaa haddii Netanyahu xilka waayo, waxay muujinaysaa sida ay Hargeysa muhiim ugu aragto joogtaynta xiriirkaas.
Dhanka kale, Soomaaliya waxay sii waddaa diidmadeeda, iyadoo arrinta u aragta mid taabanaysa midnimada iyo madax-bannaanida dalka.
