Xasan Sheekh Maxamuud ayaa wajahaya cadaadis siyaasadeed oo xooggan, kaddib markii uu sii xoogeystay khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka, mucaaradka iyo hay’adaha garsoorka ee dalka, kaas oo salka ku haya wax-ka-beddelka dastuurka, muddo-xileedka madaxda dowladda iyo qaabka doorashada Soomaaliya.
Xiisadda siyaasadeed ayaa gaartay heer cusub kaddib markii Maxkamadda Sare ee dalka ay go’aan ka soo saartay muranka muddo-xileedka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka Federaalka, iyadoo sheegtay in muddadii xilka Madaxweynaha ay dhammaatay 15-kii May 2026, halka muddadii Baarlamaanka ay dhammaatay 14-kii April 2026.
Go’aanka Maxkamadda ayaa si toos ah uga hor yimid mowqifka Dowladda Federaalka, oo ku doodaysa in wax-ka-beddelka dastuurka ee kordhiyay muddada xilka madaxda dowladda afar sano ilaa shan sano uu siinayo Madaxweyne Xasan Sheekh fursad uu xilka ku sii hayo ilaa May 2027.
Arrintan ayaa dhalisay muran sharci iyo mid siyaasadeed oo saameyn ku yeeshay xiriirka Villa Soomaaliya iyo dhinacyada mucaaradka.
Maxkamadda Sare ayaa 5-tii November 2026 soo saartay go’aan ku saabsan dacwad uu gudbiyay madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, kaas oo la xiriiray saameynta wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddo-xileedka madaxda dowladda.
Maxkamaddu waxay go’aamisay in kordhinta muddada xilka ee dastuurka cusub aan si toos ah loogu dabaqi karin madaxda xilka haysay markii wax-ka-beddelka la sameeyay, maadaama aan si cad loogu darin qodob u oggolaanaya in muddada cusub lagu dabaqo madaxda hadda joogta.
Waxay sidoo kale dhinacyada siyaasadda siisay 30 maalmood oo ay ku gaaraan heshiis ku saabsan qaabka doorashada, iyadoo sheegtay in doorashooyinka lagu qabto muddo 90 maalmood gudahood ah.
Go’aankaasi wuxuu dowladda geliyay xaalad sharci iyo siyaasadeed oo adag, maadaama qorshaheeda doorasho uu ku dhisnaa in doorashooyinka Baarlamaanka la qabto April 2027, halka doorashada Madaxweynaha loo qorsheeyay May 2027.
Xiisadda ayaa sii korortay markii Madaxtooyada Soomaaliya ay shaacisay xil-ka-qaadista Guddoomiyihii Maxkamadda Sare, Dr. Baashe Yuusuf Axmed, iyadoo xilkaas loo magacaabay Garyaqaan Ibraahim Iidle Suleymaan.
Madaxtooyadu waxay tallaabadaas ku sababaysay cabashooyin la xiriira maamulka garsoorka iyo baahida loo qabo dib-u-habeyn.
Hase yeeshee, Maxkamadda Sare ayaa diidday xil-ka-qaadista, iyadoo sheegtay in madaxweynuhu uusan awood u lahayn inuu guddoomiyaha xilka uga qaado amar keliya, isla markaana ay tahay in la raaco habraacyada dastuuriga ah.
Maxkamaddu waxay tallaabada Madaxtooyada ku tilmaantay mid sharci-darro ah, waxayna ku eedeysay inay faragelin ku tahay dacwaddii dastuuriga ahayd ee hortaallay.
Dowladda ayaa iyaduna diidday go’aanka maxkamadda, iyadoo Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud uu sheegay in go’aankaasi uusan lahayn awood sharciyeed, isla markaana uu jiray muran ku saabsan awoodda maxkamadda iyo habraacii dacwadda.
Sidaas darteed, waxaa hadda jira laba mowqif oo iska soo horjeeda oo ku saabsan sharciyadda go’aanka iyo awoodda hay’adaha dowladda.
Dhinacyada mucaaradka ayaa go’aanka Maxkamadda Sare u arkay mid muhiim u ah muranka muddo-xileedka, iyagoo Madaxweyne Xasan Sheekh ugu baaqay inuu ixtiraamo go’aanka garsoorka.
Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn uga hadlay arrintan, isagoo ku baaqay in la ilaaliyo madaxbannaanida garsoorka, isla markaana la helo xal siyaasadeed oo dalka looga gudbiyo khilaafka.
Siyaasiyiin kale oo mucaarad ah ayaa dowladda ku eedeeyay inay isku dayayso inay awoodda ku sii haysato wax-ka-beddelka dastuurka, iyagoo ku doodaya in muddo-xileedka madaxda aan hal dhinac go’aan uga gaari karin.
Dhanka kale, Dowladda Federaalka waxay ku adkeysanaysaa in isbeddelka dastuurka iyo doorashada qof iyo cod ay yihiin qorshe qaran oo ay tahay in la sii ambaqaado.
Khilaafka siyaasadeed kuma koobna Villa Soomaaliya iyo mucaaradka Muqdisho oo keliya, balse waxaa sidoo kale qayb ka ah maamul-goboleedyada Puntland iyo Jubaland.
Labada maamul ayaa muddooyinkii dambe diidmo ka muujiyay habka ay dowladda federaalku u waddo wax-ka-beddelka dastuurka iyo qorshaha doorashada.
Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ay ku mideysan yihiin siyaasiyiin mucaarad ah iyo hoggaamiyeyaasha Puntland iyo Jubaland ayaa ku baaqay in la helo heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.
Dhinacyadan ayaa qaba in doorashada dalka aan lagu qaban karin hannaan aan heshiis laga gaarin, isla markaana loo baahan yahay in dowlad-goboleedyada iyo mucaaradku qayb ka noqdaan go’aamada waaweyn ee mustaqbalka dalka.
Mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee kala fogeeyay dowladda iyo mucaaradka ayaa ah qaabka doorashada Soomaaliya.
Xasan Sheekh wuxuu taageerayaa in dalka loo gudbo doorasho qof iyo cod ah, taas oo meesha ka saaraysa nidaamkii ay odayaasha dhaqanku soo xuli jireen xildhibaannada, kadibna xildhibaannadu dooran jireen Madaxweynaha.
Hase yeeshee, mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ayaa qaba in isbeddelka noocaas ah u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo cad, si aan doorashada loogu beddelin arrin ay hal dhinac maamulaan.
Dowladdu waxay doorashada qof iyo cod u aragtaa isbeddel siyaasadeed oo muhiim ah, halka mucaaradku ay xoogga saarayaan in marka hore la heshiiyo habraaca, waqtiga iyo cidda maamulaysa doorashada.
Khilaafkan ayaa weli ah caqabadda ugu weyn ee hortaalla siyaasadda Soomaaliya.
Waxaa jira dhowr arrimood oo isku mar saameynaya xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya.
Marka koowaad, muranka sharci ee ku saabsan muddo-xileedka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka ayaa abuuray su’aalo ku saabsan cidda leh awoodda sharci ee dalka.
Marka labaad, khilaafka Maxkamadda Sare iyo Madaxtooyada ayaa keenay walaac ku saabsan madaxbannaanida garsoorka iyo kala madax-bannaanida hay’adaha dowladda.
Marka saddexaad, dowladda ayaa weli wajahaysa dagaalka Al-Shabaab iyo caqabadaha amni ee dalka, xilli ciidamada Midowga Afrika ay ku jiraan qorshe dib-u-habeyn iyo kala-guur.
Waxaa intaas dheer in dhammaadkii bishii October 2026 uu xirmay howlgalka siyaasadeed ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNTMIS, kaas oo door ku lahaa taageerada wada-hadallada siyaasadeed iyo dhismaha hay’adaha dowladda.
Arrimahan oo is biirsaday ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo sida Soomaaliya uga gudbi karto khilaafka hadda taagan.
Xasan Sheekh ayaa dhinacyada mucaaradka ku casuumay wada-hadallo siyaasadeed oo lagu qorsheeyay Muqdisho inta u dhexeysa 14-ka ilaa 18-ka November 2026.
Shirkaas ayaa la filayaa in diiradda lagu saaro doorashada, dastuurka iyo sidii loo heli lahaa hannaan siyaasadeed oo ay dhinacyadu ku wada qanci karaan.
Hase yeeshee, hoggaamiyeyaasha mucaaradka qaarkood ayaa muujiyay shaki ku saabsan sida loo qabanayo shirka iyo ajandihiisa, iyagoo doonaya in marka hore la helo heshiis cad oo ku saabsan arrimaha muranka dhaliyay.
Waxaa hadda muuqata in labada dhinac ay ku kala aragti duwan yihiin sida loo wajahayo khilaafka, iyadoo dowladda ay rabto in la sii ambaqaado doorashada qof iyo cod, halka mucaaradku ay dalbanayaan heshiis siyaasadeed oo ka horreeya tallaabooyinka doorashada.
Xaaladda hadda taagan waxay Xasan Sheekh hor dhigtay arrimo dhowr ah oo u baahan xal siyaasadeed iyo mid sharci.
Waxaa ugu horreeya muranka ka dhashay go’aanka Maxkamadda Sare, kaas oo dowladda iyo mucaaradku ay ku kala aragti duwan yihiin.
Waxaa sidoo kale jira baahida loo qabo in la gaaro heshiis doorasho oo ay ku wada qancaan dowladda dhexe, maamul-goboleedyada iyo mucaaradka.
Dhanka kale, waxaa muhiim ah in la ilaaliyo xasilloonida hay’adaha dowladda, si khilaafka siyaasadeed uusan u saameyn hawlaha amniga iyo adeegyada bulshada.
