Tirada ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya ku sugan ayaa si weyn hoos ugu dhacday marka loo eego sannadihii hore, iyadoo xog la soo bandhigay ay tilmaamayso in ciidamada Uganda, Itoobiya, Jabuuti iyo Kenya ay gaarayaan 9,930 askari, halka sannadkii 2022 ay Soomaaliya joogeen in ka badan 20,000 oo askari oo ka tirsanaa howlgalka Midowga Afrika.
Isbeddelkan ayaa muujinaya marxalad cusub oo ku saabsan amniga Soomaaliya, iyadoo ciidamada shisheeye ay si tartiib ah u yareynayaan joogitaankooda, halka dowladda Soomaaliya laga doonayo inay masuuliyadda amniga si buuxda ula wareegto.
Tirooyinka la soo bandhigay waxay kala yihiin Uganda oo leh 4,500 askari, Itoobiya oo leh 2,500, Jabuuti oo leh 1,520 iyo Kenya oo leh 1,410 askari. Marka la isku daro, afartaas dal waxay noqonayaan 9,930 askari.
Hase yeeshee, waxaa muhiim ah in la ogaado in tiradani aysan ka tarjumayn dhammaan qoondada AUSSOM ee hore loo shaaciyey. Heshiiskii Midowga Afrika iyo dowladda Soomaaliya ee 2025 wuxuu sidoo kale Masar u qoondeeyay 1,091 askari. Sidaas darteed, tirada shanta dal ee lagu heshiiyey waxay noqonaysaa 11,021 askari, iyadoo howlgalka ay ku jiraan sidoo kale boolis iyo shaqaale kale.
Sannadkii 2022, markii howlgalka ATMIS uu beddelay AMISOM, waxaa la qorsheeyay in ciidamada howlgalka ay gaarayaan 18,586 askari oo milatari ah, iyadoo sidoo kale ay jireen boolis iyo shaqaale kale. Warbixinno ku saabsan xilligaas ayaa muujinayay in tirada ciidamada Midowga Afrika ay ku dhowayd 20,000.
Haddii la adeegsado qiyaasta 24,000 ee la soo bandhigay, tirada 9,930 waxay ka dhigan tahay in joogitaankii ciidamada la dhimay 14,070 askari, taasoo u dhiganta hoos-u-dhac ku dhow 59 boqolkiiba.
Hoos-u-dhacaasi ma ahayn mid hal mar dhacay. Wuxuu ku yimid qorshayaal kala duwan oo ay ku jireen dhimista ciidamada, wareejinta saldhigyada iyo isku dayga ah in ciidamada Soomaaliya ay la wareegaan masuuliyadda amniga.
Warbixinta dowladda Netherlands ee xaaladda amniga Soomaaliya ee 2025 waxay sheegtay in ATMIS uu bilowgii Abriil 2022 lahaa ku dhowaad 20,000 oo askari, isla markaana 27 ka mid ah 50-kii saldhig ee howlgalka ay ku bilowdeen la xiray ama lagu wareejiyay ciidamada Soomaaliya dhammaadkii 2024.
Uganda ayaa ah dalka ugu badan ee ciidamo ka jooga Soomaaliya, iyadoo qoondada AUSSOM ee loo qoondeeyay ay tahay 4,500 askari.
Bishii Nofeembar 2026, Uganda waxay ku dhawaaqday inay bilowday ka bixitaanka ciidamadeeda Soomaaliya. Sida ay sheegtay wakaaladda Reuters, ciidamadii ugu horreeyay ee la celinayay waxay ka tirsanaayeen kuwa Uganda ku joogay heshiis laba geesood ah oo aan ka mid ahayn AUSSOM.
Uganda waxay sheegtay inay si marxaladaysan u soo celin doonto ciidamadeeda, oo ay ku jiraan kuwa ku jira howlgalka Midowga Afrika, iyadoo qorshaha guud lagu sheegay dhammaadka 2027.
Tallaabadan ayaa dhalisay walaac ku saabsan saldhigyada ay ciidamada Uganda ka baxayaan iyo cidda la wareegaysa ammaankooda. Warbixin ay Associated Press daabacday ayaa sheegtay in AUSSOM ay qorsheynaysay inay la wareegto afar fariisin oo muhiim ah oo ku dhow Muqdisho, kuwaas oo kala ah Sabid-Anole, Bariire, Awdheegle iyo Bulonagad, si looga hortago in Al-Shabaab ay ka faa’iideysato meelaha bannaan.
Itoobiya, Jabuuti iyo Kenya ayaa iyaguna qayb ka ah ciidamada AUSSOM, inkastoo dal walba uu leeyahay dano amni oo u gaar ah.
Itoobiya waxaa loo qoondeeyay 2,500 askari oo ka tirsan howlgalka Midowga Afrika. Waxaa intaas dheer in ciidamada Itoobiya qaarkood ay Soomaaliya ku joogaan heshiisyo laba geesood ah, taasoo ka dhigan in tirada guud ee ciidamada Itoobiya ee dalka ku sugan aysan ku koobnayn qoondada AUSSOM.
Jabuuti waxaa loo qoondeeyay 1,520 askari, halka Kenya loo qoondeeyay 1,410 askari. Ciidamada dalalkan ayaa ka hawlgala qaybo kala duwan oo Soomaaliya ah, iyagoo taageera ciidamada dowladda, ilaaliya goobaha muhiimka ah, kana qayb qaata dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Waxaa muhiim ah in la kala saaro tirada loo qoondeeyay howlgalka iyo tirada dhabta ah ee xilligan goobaha ku sugan, maadaama wareejinta saldhigyada iyo isbeddellada ciidamadu ay tirooyinka beddeli karaan.
Doodda ugu weyn ee ka dhalanaysa dhimista ciidamada Midowga Afrika ayaa ah in dhulkii ay ka baxeen ciidamada shisheeye uu si toos ah ugu dhacay gacanta Al-Shabaab iyo in kale.
Xogta aad soo gudbisay waxay tilmaamaysaa in degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan ay tahay deegaanka keliya ee la sheegay in uu dib ugu dhacay gacanta kooxda kaddib bixitaankii ciidamada.
Arrintan waxay u baahan tahay in si taxaddar leh loo eego, sababtoo ah in saldhig ciidan laga baxo macnaheedu ma aha in degmada oo dhan ay gacanta u gashay Al-Shabaab. Waxaa loo baahan yahay in la kala saaro saldhig la baneeyay, deegaan ay ciidamadu ka guureen iyo degmo si buuxda loola wareegay.
Si kastaba, Maxaas waxay tusaale u noqon kartaa caqabadda ugu weyn ee hortaalla qorshaha kala-guurka amniga: haddii ciidamada shisheeye ay ka baxaan goobaha muhiimka ah iyadoo aan la diyaarin ciidan Soomaali ah oo awood u leh inuu difaaco, Al-Shabaab waxay heli kartaa fursad ay dib ugu soo laabato.
Dhimista ciidamada Midowga Afrika waxaa lagu tilmaami karaa horumar dhinaca madax-bannaanida amniga ah, haddii ay la socoto awoodda ciidamada Soomaaliya ee difaaca magaalooyinka, waddooyinka iyo xarumaha muhiimka ah.
Laakiin dhimista tirada ciidamada shisheeye kaligeed ma caddaynayso in Soomaaliya ay si buuxda ula wareegtay amniga. Waxaa loo baahan yahay ciidamo Soomaaliyeed oo haysta hub, gaadiid, sahay, sirdoon, mushaar joogto ah iyo awood ay ku difaacaan goobaha ay la wareegaan.
Sidoo kale, ciidamada dowladda waa inay awoodaan inay sii joogaan deegaanada laga xoreeyo Al-Shabaab, halkii ay hawlgallada ka dib dib uga bixi lahaayeen, taasoo kooxda u oggolaan karta inay dib ugu soo laabato.
Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa qaraarka 2809 ee 2025 ku oggolaaday in AUSSOM ay sii joogto Soomaaliya ilaa 31-ka Diseembar 2026, iyadoo tirada ugu badan ee shaqaalaha lebisan lagu xaddiday 11,826, oo ay ku jiraan 680 boolis.
Arrintani waxay muujinaysaa in howlgalka Midowga Afrika uusan weli dhammaan, balse uu wajahayo marxalad cusub oo ku saabsan tirada ciidamada, maalgelinta iyo qorshaha wareejinta amniga.
Dhanka kale, Uganda waxay ku dhawaaqday qorshe ka bixitaan oo soconaya ilaa dhammaadka 2027, taasoo sii kordhinaysa su’aalaha ku saabsan cidda buuxin doonta booska ciidamada ka baxaya.
