Kulan xasaasi ah oo dhexmaray Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed iyo taliyeyaasha sare ee ciidamada qalabka sida ayaa xalay ka dhacay hoyga Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Xuseen Rooble, kaas oo ku yaalla magaalada Muqdisho.
Kulankan ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay ku jirto xaalad siyaasadeed oo cakiran, iyadoo ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka u dhexeeya dowladda federaalka iyo mucaaradka, gaar ahaan arrimaha la xiriira muddo-xileedka hay’adaha dowladda, dastuurka iyo hannaanka doorashada dalka.
Wararka laga helayo kulanka ayaa sheegaya in taliyeyaasha ciidanka ay Golaha Mustaqbalka ka codsadeen in la siiyo waqti cayiman oo ay Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud kula soo hadlaan, si ay uga ogaadaan inuu diyaar u yahay inuu talada dalka u dhigo wada-hadal dhab ah oo lagu gaarayo xal siyaasadeed oo loo dhan yahay.
Taliyeyaasha ayaa la sheegay inay doonayaan in Madaxweynaha lagu qanciyo inuu tanaasul muujiyo, isla markaana uu diyaar u noqdo in khilaafka taagan lagu dhammeeyo heshiis ay wada oggol yihiin dhinacyada siyaasadda, halkii uu dalka geli lahaa xaalad sii murugsan.
Labada dhinac ayaa sidoo kale isku raacay muhiimadda ay leedahay in laga wada shaqeeyo sidii Soomaaliya loogu jihayn lahaa doorasho loo dhan yahay, taas oo ay ka qayb qaataan dhinacyada siyaasadeed ee dalka, lagana fogaado tallaabooyin hal dhinac ah oo sii hurin kara khilaafka.
Qodob kale oo muhiim ah oo kulanka looga hadlay ayaa ahaa xaaladda amniga dalka iyo dagaalka lagula jiro kooxaha argagixisada.
Taliyeyaasha ciidanka ayaa Golaha Mustaqbalka ka codsaday inay kala shaqeeyaan ilaalinta amniga, iyagoo ku adkeystay in khilaafka siyaasadeed uusan saameyn ku yeelan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo hawlgallada amni ee dalka ka socda.
Taliyeyaasha ayaa la sheegay inay doonayaan in dhammaan dhinacyada siyaasadeed ay muujiyaan mas’uuliyad qaran, isla markaana ay iska kaashadaan difaaca dalka, si aanay kooxaha argagixisadu uga faa’iideysan kala aragti duwanaanshaha siyaasadeed.
Dhankooda, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa xaqiijiyey inay u taagan yihiin Soomaaliya nabad ah, kana xor ah kooxaha argagixisada, isla markaana taladeeda lagu maamulo heshiis, wada-tashi iyo sinnaan siyaasadeed.
Golaha ayaa sidoo kale muujiyey in xal kasta oo dalka laga gaarayo uu noqdo mid ku dhisan wada-ogol, ilaalinta sharciga iyo ka qaybgalka dhinacyada kala duwan ee siyaasadda.
Kulankan wuxuu leeyahay muhiimad siyaasadeed oo gaar ah, maadaama uu muujinayo in taliyeyaasha ciidanka ay door ka qaadanayaan dadaallada lagu dejinayo xiisadda siyaasadeed ee dalka.
Dalka waxaa ka taagan khilaaf ku saabsan sharciyadda hay’adaha dowladda iyo go’aannadii la xiriiray muddo-xileedka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka. Waxaa sidoo kale jira muran xooggan oo ku saabsan wax-ka-beddelka dastuurka iyo qaabka doorashada soo socota.
Xaaladdan ayaa abuurtay walaac laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu saameeyo hay’adaha dowladda, ciidamada amniga iyo xasilloonida guud ee dalka.
Sidaas darteed, kulanka Golaha Mustaqbalka iyo taliyeyaasha ciidanka waxaa loo arki karaa isku day lagu doonayo in la helo waddo wada-hadal oo ka hortagta in khilaafka siyaasadeed uu gaaro heer amni.
Su’aasha ugu weyn ee hadda taagan ayaa ah in Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud uu aqbali doono in la helo xal siyaasadeed oo ay wada oggol yihiin dhinacyada dalka.
Haddii taliyeyaashu ku guuleystaan inay Madaxweynaha ka helaan jawaab cad oo ku saabsan diyaar-garowgiisa wada-hadalka, waxaa suuragal ah in arrintani noqoto tallaabo lagu furayo bog cusub oo wada-xaajood ah.
Hase yeeshee, haddii aan la helin tanaasul iyo kalsooni labada dhinac ah, waxaa sii adkaan karta in la gaaro heshiis siyaasadeed oo lagu kalsoonaan karo.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la caddeeyo in wada-hadallada noocan ahi aysan noqon kuwo waqti lagu luminayo, balse ay horseedaan qorshe cad oo ku saabsan doorashada, dastuurka iyo habka loo maareynayo khilaafaadka jira.
Indhaha siyaasiyiinta iyo shacabka Soomaaliyeed ayaa hadda ku sii jeeda jawaabta Madaxweynaha iyo natiijada dadaallada ay wadaan taliyeyaasha ciidanka.
Waxaa la sugayaa in muddada ay taliyeyaashu codsadeen ay ku soo bandhigaan jawaab rasmi ah, isla markaana la ogaado in labada dhinac ay ku heshiin karaan gogol wada-hadal oo lagu xalliyo arrimaha masiiriga ah ee dalka.
Soomaaliya waxay maanta u baahan tahay heshiis siyaasadeed oo dhab ah, doorasho lagu wada qanacsan yahay iyo ciidan qaran oo ka madax-bannaan khilaafaadka siyaasadeed, si loo ilaaliyo amniga iyo midnimada dalka.
Kulanka ka dhacay guriga Maxamed Xuseen Rooble wuxuu noqon karaa bilowga dadaal cusub oo lagu doonayo in xiisadda siyaasadeed lagu qaboojiyo, balse natiijadiisa dhabta ah waxaa lagu ogaan doonaa tallaabooyinka ay qaadaan Madaxweynaha, Golaha Mustaqbalka iyo hoggaanka ciidamada maalmaha soo socda.
