Midowga Afrika iyo Midowga Yurub ayaa walaac xooggan ka muujiyay caqabadaha dhaqaale iyo kuwa hawlgal ee wajahaya howlgalka AUSSOM ee Soomaaliya, iyagoo ka digay in maalgelin la’aanta iyo hoos u dhaca taageerada saadka ay wiiqi karaan guulihii laga gaaray dagaalka Al-Shabaab, isla markaana dib u dhigi karaan qorshaha Soomaaliya ay kula wareegayso mas’uuliyadda amniga dalka.
Digniintan ayaa lagu soo bandhigay kulan wadatashi ah oo 6-dii Nofeembar 2026 ka dhacay magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya, kaas oo ay yeesheen Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika iyo Guddiga Siyaasadda iyo Amniga ee Midowga Yurub.
War-murtiyeedka kulanka ayaa lagu sheegay in labada dhinac ay bogaadiyeen dowladda Federaalka Soomaaliya, ciidamada AUSSOM iyo dalalka ciidamadooda ku biiriyay howlgalka, iyagoo aqoonsaday dadaallada iyo horumarka laga sameeyay dagaalka ka dhanka ah kooxaha argagixisada.
Hase yeeshee, waxay muujiyeen walaac ku saabsan caqabadaha dhaqaale iyo kuwa hawlgal ee soo food saaray AUSSOM, iyagoo xusay in dhibaatooyinkaas ay saameyn karaan sii wadista guulihii amni, xawaaraha dagaalka Al-Shabaab iyo qorshaha kala-guurka amniga ee ay Soomaaliya hoggaaminayso.
Howlgalka AUSSOM oo ah howlgalka Midowga Afrika ee taageerada iyo xasillinta Soomaaliya ayaa door muhiim ah ka qaata taageerada ciidamada ammaanka Soomaaliyeed, gaar ahaan goobaha ay ka socdaan howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.
Ciidamada howlgalka ayaa ka socda dalal Afrikaan ah oo Soomaaliya ku taageera dhinacyada amniga, sugidda xarumaha muhiimka ah iyo hawlgallada ka dhanka ah kooxaha hubeysan.
Si kastaba ha ahaatee, howlgalka waxaa muddooyinkii dambe hareeyay su’aalo la xiriira halka laga helayo dhaqaalaha joogtada ah, gunnooyinka ciidamada, qalabka, gaadiidka, sahayda iyo adeegyada caafimaadka.
Digniinta ay soo saareen Midowga Afrika iyo Midowga Yurub waxay muujinaysaa in caqabadahaasi aysan ahayn arrimo maaliyadeed oo keliya, balse ay si toos ah u taaban karaan awoodda howlgalka ee fulinta waajibaadkiisa amni.
Mid ka mid ah qodobada ugu waaweyn ee walaaca dhaliyay ayaa ah mustaqbalka taageerada ay AUSSOM ka hesho Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS).
UNSOS wuxuu howlgalka ka taageeraa adeegyo muhiim u ah joogitaanka ciidamada iyo fulinta hawlgalladooda, kuwaas oo ay ka mid yihiin sahayda shidaalka, gaadiidka, adeegyada caafimaadka, cuntada, qalabka isgaarsiinta iyo taageerada saadka.
Taageeradaas ayaa muhiim u ah ciidamada ku sugan goobaha fogfog iyo saldhigyada ay ka howlgalaan, maadaama aysan sahlanayn in dalalka ciidamadooda ku soo dira Soomaaliya ay kaligood daboolaan dhammaan baahiyaha hawlgalka.
Xogta Qaramada Midoobay waxay muujinaysaa in UNSOS uu bixiyo adeegyo kala duwan oo lagama maarmaan u ah joogtaynta howlgalka AUSSOM.
Warbixin ay wakaaladda Reuters baahisay 18-kii Sebtembar 2026 ayaa sheegtay in Mareykanku oggolaaday in Qaramada Midoobay la siiyo 12 bilood oo dheeraad ah si ay si tartiib ah u soo afjarto taageerada saadka ee ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya.
Sida warbixinta Reuters lagu sheegay, muddada kala-guurka ayaa la filayaa inay bilaabato Janaayo 2027, kaddib marka uu dhammaado waajibaadka hadda jira ee UNSOS bisha Diseembar 2026. Mareykanka ayaa horay u sheegay inuusan sii maalgelin doonin taageeradaas.
Arrintan ayaa dhalisay walaac ku saabsan cidda buuxin doonta kaalinta UNSOS, haddii taageeradaas la yareeyo ama la soo afjaro, iyadoo aan weli si buuxda loo caddeyn qaabka dhaqaale iyo saadka ee lagu beddeli doono.
Haddii aan la helin hannaan kale oo lagu daboolo baahiyaha saadka ee AUSSOM, waxaa dhici karta in howlgalka uu la kulmo caqabado saameeya dhaqdhaqaaqa ciidamada, sahayda iyo awoodda ay ku joogaan goobaha ay ka howlgalaan.
Tusaale ahaan, shidaal la’aan waxay saameyn kartaa gaadiidka ciidamada iyo howlgallada sahayda. Gaadiid iyo adeegyo caafimaad oo yaraadana waxay adkeyn karaan daad-gureynta dhaawacyada iyo gaarsiinta agabka loo baahan yahay.
Sidoo kale, haddii gunnooyinka ciidamada iyo qalabka howlgalka ay dib u dhacaan, waxaa soo bixi kara caqabado la xiriira joogitaanka iyo diyaar-garowga ciidamada.
Kuwani waa khataraha ka dhalan kara yaraanta taageerada, mana aha in dhammaantood ay durba dhaceen. Hase yeeshee, waa sababta ay Midowga Afrika iyo Midowga Yurub ugu baaqeen in la helo maalgelin joogto ah oo la saadaalin karo.
Midowga Yurub oo bixiyay 75 milyan oo Yuuro, balse baahida AUSSOM weli taagan
Inkasta oo ay jiraan walaacyada dhaqaale, Midowga Yurub ayaa bishii Abriil 2026 ku dhawaaqay taageero cusub oo dhan 75 milyan oo Yuuro oo loogu talagalay qaybta milatari ee AUSSOM.
Lacagtan ayaa loogu talagalay in lagu daboolo gunnooyinka ciidamada, qalab aan hub ahayn iyo adeegyo kale oo la xiriira howlgalka. Midowga Yurub wuxuu sheegay in taageeradaas ay qayb ka tahay dadaallada lagu xoojinayo awoodda AUSSOM iyo amniga Soomaaliya.
Si kastaba ha ahaatee, taageeradaas keliya ma xallinayso dhammaan baahiyaha dhaqaale iyo kuwa saadka ee howlgalka. Waxaa loo baahan yahay hannaan muddo dheer socon kara oo ay ka qayb qaataan Midowga Afrika, Midowga Yurub, Qaramada Midoobay iyo dalalka kale ee taageera amniga Soomaaliya.
Dhibaatada ugu weyn ayaa ah in howlgalka uusan ku tiirsanaan karin ballanqaadyo dhaqaale oo mar-mar ah, balse uu u baahan yahay dhaqaale la hubo oo lagu qorsheyn karo hawlgallada bilaha iyo sannadaha soo socda.
Qodobka ugu culus ee war-murtiyeedka Addis Ababa ayaa ah digniinta ah in caqabadaha dhaqaale iyo hawlgal ay wiiqi karaan guulihii laga gaaray dagaalka Al-Shabaab.
Labada dhinac waxay qireen horumarka ay sameeyeen ciidamada Soomaaliyeed iyo kuwa AUSSOM, balse waxay ka digeen in hoos u dhaca taageerada uu saameyn ku yeelan karo sii wadista cadaadiska milatari ee lagu hayo kooxda.
Dagaalka Al-Shabaab kuma koobna oo keliya howlgallada tooska ah ee ciidamada. Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ilaaliyo saldhigyada, waddooyinka sahayda, xarumaha muhiimka ah iyo goobaha laga saaray kooxda.
Haddii ciidamada ku sugan goobahaas ay waayaan taageeradii ay ku tiirsanaayeen, waxaa adkaan karta in si joogto ah loo ilaaliyo amniga deegaannada laga saaray Al-Shabaab.
Taasi waxay sidoo kale saameyn ku yeelan kartaa qorshaha dowladda Soomaaliya ee ah in si tartiib ah ay ciidamada qaranka ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.
Soomaaliya oo laga doonayo qiimeyn ku saabsan mustaqbalka amniga
Midowga Afrika iyo Midowga Yurub ayaa si gaar ah u adkeeyay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay hoggaamiso qiimeyn lagu ogaanayo saameynta ay yeelan karto dhimista taageerada UNSOS iyo tallaabooyinka loo baahan yahay si loo maareeyo kala-guurka amniga.
Tani waxay ka dhigan tahay in dowladda laga doonayo inay si cad u ogaato awoodda ciidamada Soomaaliyeed, baahiyaha qalab iyo saadka, goobaha ay AUSSOM ka taageerto iyo sida masuuliyadda amniga loogu wareejin karo ciidamada qaranka.
Qiimeynta noocaas ah waxay muhiim u tahay in aan la samayn qorshe kala-guur oo ka dheereeya awoodda dhabta ah ee ciidamada Soomaaliyeed.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la helo qorshe cad oo qeexaya cidda bixinaysa kharashaadka, sida loo heli doono sahayda iyo waxa dhici doona marka taageerada Qaramada Midoobay ay yaraato.
Dowladda Federaalka Soomaaliya waxaa horyaalla mas’uuliyad weyn oo ku saabsan mustaqbalka howlgalka AUSSOM iyo amniga dalka.
Marka koowaad, waxaa muhiim ah inay la timaaddo qorshe dhaqaale iyo mid amni oo lagu buuxinayo baahiyaha ka dhalan kara dhimista taageerada UNSOS.
Marka labaad, waa in la xoojiyo ciidamada Soomaaliyeed, gaar ahaan dhinacyada tababarka, qalabka, saadka, mushaaraadka iyo isku-duwidda hawlgallada.
Marka saddexaad, dowladda waa inay wadahadal joogto ah la yeelato Midowga Afrika, Midowga Yurub, Qaramada Midoobay iyo dalalka taageera howlgalka, si loo helo heshiis dhaqaale oo waara.
Waxaa kale oo muhiim ah in qorshaha kala-guurka amniga uusan noqon mid ku saleysan oo keliya jadwal siyaasadeed, balse uu ku xirnaado awoodda dhabta ah ee ciidamada Soomaaliyeed ay ku sugi karaan deegaannada iyo xarumaha muhiimka ah.
Gunaanad: Mustaqbalka AUSSOM iyo amniga Soomaaliya oo wajahaya imtixaan dhaqaale
Digniinta ay Midowga Afrika iyo Midowga Yurub ka soo saareen Addis Ababa waxay muujinaysaa in mustaqbalka howlgalka AUSSOM uu wajahayo caqabado ka baxsan dagaalka tooska ah ee Al-Shabaab.
Dhaqaale-yaraanta, mustaqbalka taageerada UNSOS iyo baahida loo qabo in ciidamada Soomaaliyeed ay si buuxda ula wareegaan amniga dalka ayaa ah arrimo isku xiran oo u baahan qorshe mideysan.
Inkasta oo Midowga Yurub uu ballanqaaday 75 milyan oo Yuuro, haddana waxaa weli taagan su’aasha ah cidda dabooli doonta baahiyaha kale ee howlgalka iyo sida loo xaqiijin doono taageero joogto ah.
