Madaxweyne-ku-xigeenka koowaad ee Dowlad-goboleedka Jubbaland, Maxamuud Sayid Aadan, ayaa eedeymo culus u jeediyay Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo ku dhaliilay siyaasadda Dowladda Federaalka iyo sida ay u maareyneyso khilaafaadka siyaasadeed ee dalka.
Maxamuud Sayid Aadan ayaa walaac ka muujiyay xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya, isaga oo sheegay in tallaabooyinka uu Xasan Sheekh qaaday ay halis gelin karaan midnimada, wadajirka iyo dowladnimada dalka.
Wuxuu ku dooday in dalka uu u baahan yahay hoggaan mideeya bulshada Soomaaliyeed, xoojiya hay’adaha dowliga ah, isla markaana abuura jawi siyaasadeed oo ay madaxda dowladda dhexe iyo maamullada federaalka ku wada shaqeyn karaan.
Madaxweyne-ku-xigeenka Jubbaland ayaa sheegay in Soomaaliya ay wajahayo xaalad siyaasadeed oo xasaasi ah, isaga oo mas’uuliyadda xaaladda taagan dusha ka saaray Xasan Sheekh.
Wuxuu ku eedeeyay inuu bulshada Soomaaliyeed kala qeybinayo, halkii laga filayay inuu noqdo hoggaamiye isku keena dhinacyada kala aragti duwan, kana shaqeeya sidii loo heli lahaa heshiis siyaasadeed oo dalka u horseeda xasillooni.
Eedeymahan waxay ka tarjumayaan mowqifka siyaasadeed ee Jubbaland, mana aha xaqiiqooyin si madax-bannaan loo xaqiijiyay. Dowladda Federaalka ayaa iyaduna hore u difaacday hannaankeeda siyaasadeed iyo qorshayaasheeda doorasho, iyadoo ku baaqday in khilaafaadka lagu xalliyo wadahadal.
Khilaafka Villa Soomaaliya iyo Jubbaland oo sii xoogeysanaya,Hadalkan ayaa kusoo beegmaya xilli uu sii xoogeysanayo khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamullada Jubbaland iyo Puntland.
Khilaafka labada dhinac wuxuu salka ku hayaa arrimo dhowr ah, oo ay ka mid yihiin wax-ka-beddelka dastuurka, hannaanka doorashooyinka, awood-qaybsiga dowladda iyo xiriirka u dhexeeya dowladda dhexe iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka.
Jubbaland iyo Puntland ayaa muddooyinkii dambe ka muujinayay diidmo ku aaddan qaar ka mid ah tallaabooyinka Dowladda Federaalka, iyagoo ku doodaya in go’aannada masiiriga ah ee dalka lagu gaaro wadatashi iyo heshiis siyaasadeed.
Mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee sii hurinaya khilaafka siyaasadeed waa hannaanka wax-ka-beddelka dastuurka iyo sida dalka loogu qabanayo doorashooyinka.
Dowladda Federaalka waxay taageertaa qorshaha doorashooyinka tooska ah iyo isbeddellada dastuuriga ah, halka mucaaradka iyo maamullada qaar ay su’aalo ka keeneen habka loo marayo iyo in heshiis qaran laga gaaray.
Xiisadda ayaa sii xoogeysatay kaddib markii Maxkamadda Sare ay soo saartay go’aan la xiriira muddo-xileedka hay’adaha dowladda iyo muranka dastuurka. Sida ay AP News werisay, maxkamaddu waxay diidday in wax-ka-beddellada dastuurka ee 2026 lagu dabaqo madaxda hadda xilalka haysa, waxayna ku baaqday in hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ay ku heshiiyaan qorshe doorasho.
Arrintan ayaa muranka siyaasadeed ka dhigtay mid aan ku koobnayn Dowladda Federaalka iyo maamullada, balse taabanaya hay’adaha dastuuriga ah iyo mustaqbalka kala-guurka siyaasadeed ee dalka.
Maxay Jubbaland ka rabtaa Dowladda Federaalka?Hadallada Madaxweyne-ku-xigeenka Jubbaland waxay muujinayaan walaaca maamulkaas ka qabo jihada siyaasadeed ee dalka iyo xiriirka sii xumaanaya ee kala dhexeeya Villa Soomaaliya.
Jubbaland waxay marar kala duwan ku baaqday in madaxda Soomaaliyeed ay isugu yimaadaan wadahadal aan shuruudo lagu xirin, si looga heshiiyo arrimaha doorashooyinka, dastuurka iyo mustaqbalka dowladnimada.
Maxamuud Sayid Aadan ayaa sidoo kale hore ugu baaqay in la qabto shir loo dhan yahay oo ay ka qeyb galaan hoggaamiyeyaasha Golaha Wadatashiga Qaranka, si xal loogu helo khilaafaadka siyaasadeed ee dalka.
Eedeymaha cusub waxay kusoo kordhayaan xaalad ay dhinacyada siyaasadeed ee Soomaaliya si weyn ugu kala aragti duwan yihiin arrimaha dastuurka, doorashooyinka iyo awood-qaybsiga.
Haddii aan la helin wadahadal wax ku ool ah, khilaafaadka jira waxay sii adkeyn karaan wada-shaqeynta Dowladda Federaalka iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka. Waxaa sidoo kale muhiim ah in aan khilaafaadka siyaasadeed loo oggolaan inay saameeyaan amniga iyo nolosha shacabka.
Dhinacyada isku haya arrimaha siyaasadeed waxaa horyaalla su’aal ah sida loo heli karo heshiis ay ku wada qanacsan yihiin, iyadoo la ilaalinayo dastuurka iyo hay’adaha dowladda.
