Suurtagalnimada in Benjamin Netanyahu uu ku waayo doorashada Israa’iil waxay dhalin kartaa su’aalo ku saabsan mustaqbalka xiriirka ay Israa’iil la leedahay Somaliland, gaar ahaan kaddib markii dowladda Israa’iil ay aqoonsatay Somaliland bishii Diseembar 2025. Isbeddelka hoggaanka Israa’iil wuxuu saamayn ku yeelan karaa siyaasadda dibadda ee dalkaas, hase yeeshee lama hubo in xukuumad cusub ay wax ka beddeli doonto xiriirka ay la leedahay Somaliland.
Netanyahu ayaa door muhiim ah ku lahaa go’aankii Israa’iil ay ku aqoonsatay Somaliland, tallaabadaas oo Somaliland u ahayd horumar diblomaasiyadeed oo weyn. Hase yeeshee, xiriirka labada dhinac kuma koobna oo keliya arrimaha siyaasadda, waxaana jira dano istaraatiiji ah oo la xiriira amniga gobolka, ganacsiga iyo muhiimadda juqraafiyeed ee Somaliland.
Somaliland waxay ku taallaa meel muhiim u ah marin-biyoodka Baabul-Mandab, Gacanka Cadmeed iyo Badda Cas. Deegaannadan ayaa muhiim u ah isu-socodka maraakiibta ganacsiga caalamiga ah iyo amniga gobolka. Israa’iil, oo danaynaysa amniga marinnadaas, waxay Somaliland u arki kartaa lammaane istaraatiiji ah oo ay kala shaqayn karto arrimaha amniga iyo iskaashiga gobolka.
Haddii Netanyahu xilka ka dego, xukuumadda cusub waxay dib u qiimeyn kartaa siyaasadaha ay dowladdiisii hore qaadatay. Hase yeeshee, taasi macnaheedu ma aha in aqoonsiga Somaliland si toos ah meesha uga baxayo. Go’aanka aqoonsigu waa arrin diblomaasiyadeed oo culus, waxaana suuragal ah in dowlad cusub ay sii waddo xiriirka haddii ay u aragto inuu la jaanqaadayo danaha Israa’iil.
Dhanka kale, Somaliland waxay rajaynaysaa in xiriirka ay la yeelatay Israa’iil uu u horseedo iskaashi dhinacyada beeraha, biyaha, caafimaadka, tiknoolajiyadda, tamarta iyo maalgashiga. Haddii hoggaan cusub uu yimaado, waxaa dhici karta in heshiisyadaas la dedejiyo, dib loo dhigo ama mudnaan kale la siiyo. Arrintaas waxay ku xirnaan doontaa siyaasadda xukuumadda cusub iyo heshiisyada rasmiga ah ee labada dhinac.
Aqoonsiga Israa’iil wuxuu Somaliland u furay fursad cusub oo ay ku xoojiso dadaalladeeda aqoonsi raadinta. Si kastaba ha ahaatee, tallaabadaas weli ma aysan keenin aqoonsi caalami ah oo ballaaran. Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ka soo horjeedda aqoonsiga Somaliland, iyadoo ku adkaysanaysa midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Dalal kale oo gobolka ah ayaa sidoo kale walaac ka muujiyay saamaynta ay tallaabada Israa’iil ku yeelan karto xaaladda siyaasadeed ee Geeska Afrika.
Haddii Netanyahu uu doorashada ku waayo, Soomaaliya waxay arrintaas u arki kartaa fursad ay diblomaasiyaddeeda ku xoojiso, gaar ahaan dadaallada ay ku doonayso in dalalka kale ay taageeraan mowqifkeeda ku saabsan midnimada dalka. Hase yeeshee, mowqifka dowlad cusub oo Israa’iil ka dhalata laguma go’aamin karo oo keliya isbeddelka hoggaanka, maadaama ay jiraan dano amni iyo istaraatiiji ah oo ka baxsan siyaasadda shaqsiyeed ee Netanyahu.
Somaliland, dhinaceeda, waxay u baahan tahay inay sii waddo xiriirrada ay la leedahay dalal kala duwan, halkii ay rajadeeda diblomaasiyadeed ku tiirsanaan lahayd hal dowlad. Waxa kale oo muhiim ah in xiriirka Israa’iil loo beddelo heshiisyo dhaqaale iyo iskaashi la taaban karo oo faa’iido u leh shacabka Somaliland.
Mustaqbalka xiriirka labada dhinac wuxuu ku xirnaan doonaa cidda hoggaamisa dowladda Israa’iil, siyaasadda ay ka qaadato aqoonsiga Somaliland iyo sida ay u aragto danaha amni iyo dhaqaale ee gobolka. Sidaas darteed, isbeddelka hoggaanka Israa’iil wuxuu saamayn karaa jihada iyo xawaaraha xiriirka, balse ma jirto sabab lagu xaqiijin karo in aqoonsiga Somaliland uu si toos ah u burayo haddii Netanyahu xilka ka dego.
Ugu dambayn, Somaliland waxay wajahaysaa xaalad u baahan diblomaasiyad taxaddar leh iyo xiriirro caalami ah oo ballaaran. Waxa go’aamin doona mustaqbalka xiriirka Israa’iil ma aha oo keliya qofka hoggaaminaya dowladda, balse sidoo kale waa danaha istaraatiijiyadeed, heshiisyada rasmiga ah iyo xaaladda siyaasadeed ee Geeska Afrika.
