Xiriirka Soomaaliya iyo Mareykanka ayaa sannadkan 2026 wajahaya xaalad ka duwan tii hore, iyadoo labada dal ay weli iska kaashanayaan dhinacyada amniga iyo la-dagaallanka Al-Shabaab, balse ay soo baxeen khilaafaad iyo walaacyo saameyn ku yeeshay heerka xiriirkooda siyaasadeed, dhaqaale iyo amni.
Xaaladda hadda jirta ma ahan in Soomaaliya iyo Mareykanku ay gebi ahaanba jareen xiriirkooda, balse waxaa muuqata in Washington ay dib u qiimeyneyso qaabka iyo heerka taageerada ay siinayso dowladda Soomaaliya iyo howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM. Arrintan waxaa ku lamaan khilaafaad gudaha Soomaaliya ka jira, dib-u-habeyn amni oo gaabis ah, iyo isbeddello ku yimid siyaasadda arrimaha dibadda ee maamulka Madaxweyne Donald Trump.
Mid ka mid ah dhacdooyinkii si weyn u dhaawacay xiriirka labada dal ayaa dhacay bilowgii 2026, kaddib markii Mareykanku uu hakiyey qaar ka mid ah taageeradii Soomaaliya, xilli uu jiray khilaaf la xiriiray gargaarka cuntada ee ay maalgeliso dowladda Mareykanka.
Reuters ayaa Janaayo 2026 ku warrantay in Washington ay sheegtay in saraakiil Soomaali ah ay burburiyeen bakhaar ay isticmaali jirtay Hay’adda Cunnada Adduunka ee WFP, isla markaana si sharci-darro ah loo qaatay gargaar loogu talagalay dadka nugul. Dowladda Mareykanka ayaa arrintaas ka dib sheegtay inay hakineyso kaalmooyin faa’iido u leh dowladda Soomaaliya.
Arrinta gargaarka waxay noqotay tusaale muujinaya sida Washington ay u doonayso in taageerada ay bixiso ay la socoto isla-xisaabtan iyo ilaalinta hantida iyo gargaarka ay maalgeliso. Dhanka Soomaaliya, xaaladaha noocaas ah waxay xasaasi ka yihiin maadaama dalka uu weli si weyn ugu tiirsan yahay taageerada caalamiga ah ee dhinacyada bani’aadantinimada, amniga iyo horumarinta.
Arrinta labaad ee weyn ee saameysay xiriirka labada dal waa amniga Soomaaliya iyo sida dowladda federaalka ah u qaadeyso masuuliyadda amniga dalka.
Mareykanka ayaa muddo dheer Soomaaliya ka taageerayay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, tababarka iyo qalabaynta ciidamada Soomaaliya iyo howlgalada ka dhanka ah kooxda. Si kastaba, Washington ayaa sanadkan muujisay walaac ku saabsan in dowladda Soomaaliya aysan weli si buuxda u qaadan karin dhammaan masuuliyadda amniga dalka.
Reuters ayaa bishii Luulyo 2026 soo werisay in Mareykanku uu sheegay inuu ka hor imaan doono sii socoshada taageerada Qaramada Midoobay ee xafiiska UNSOS haddii ay taageeradaasi sii socoto wixii ka dambeeya dhammaadka 2026. Washington waxay ku doodday in Soomaaliya aysan weli si madax-bannaan u sii wadi karin horumarka amni ee ay sameeyeen AUSSOM iyo howlgalladii ka horreeyay, ayna jirto baahi loo qabo in dowladda Soomaaliya ay si weyn u qaadato masuuliyadda amniga.
Arrintan waxay si gaar ah muhiim ugu tahay Soomaaliya sababtoo ah AUSSOM waxay ku tiirsan tahay taageerada saadka ee UNSOS, oo ay ka mid yihiin shidaal, cunto, biyo, adeeg caafimaad iyo gaadiid. Qaramada Midoobay waxay sheegtay in UNSOS ay weli taageerto AUSSOM, balse ay jiraan caqabado dhanka maalgelinta ah oo saameyn kara howlaha howlgalka.
Inkasta oo Mareykanku markii hore sheegay inuu doonayo in taageerada UNSOS la soo afjaro, haddana bishii Sebtembar Washington waxay oggolaatay in Qaramada Midoobay loo kordhiyo waqti dheeraad ah oo hal sano ah si ay u maamusho kala-guurka. Reuters waxay sheegtay in Mareykanku weli caddeeyay inuusan doonayn inuu sii maalgeliyo ama taageero UNSOS, balse uu aqbalay muddo 12 bilood ah oo lagu soo afjarayo taageerada.
Tani waxay muujinaysaa in khilaafka u dhexeeya labada dal uusan ku koobnayn arrimo diblomaasiyadeed oo keliya, balse uu si toos ah ugu xiran yahay mustaqbalka qaabka amniga Soomaaliya loo maalgelinayo iyo cidda qaadaysa masuuliyadda ugu weyn ee dagaalka Al-Shabaab.
Arrin kale oo saameyneysa xiriirka waa khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya.
Mareykanka iyo qaar ka mid ah saaxiibbada reer Galbeedka ayaa muddo dheer ku boorinayay dhinacyada siyaasadda Soomaaliya inay gaaraan heshiis ku saabsan doorashooyinka, dastuurka iyo awood-qaybsiga dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada. Khilaafaadka u dhexeeya dowladda dhexe iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada ayaa adkeeyay in la helo siyaasad gudaha ah oo mideysan.
Washington waxay u aragtaa xasilloonida siyaasadeed inay qayb muhiim ah ka tahay dagaalka lagula jiro Al-Shabaab iyo dhismaha hay’adaha dowladda. Warbixin ay Reuters daabacday bishii Luulyo ayaa soo xigatay qiimeyn Mareykan ah oo sheegaysa in khilaafaadka siyaasadeed iyo loollanka gudaha ay wiiqayaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo kooxaha kale ee hubeysan.
Marka dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ay isku khilaafaan arrimaha dastuurka, doorashooyinka iyo awoodaha dowladda, waxaa yaraada isku-duubnida siyaasadeed ee loo baahan yahay si loo fuliyo qorshayaasha amniga. Tani waa mid ka mid ah arrimaha ay Washington si dhow ula socoto marka ay qiimeyneyso taageerada ay siinayso Soomaaliya.
Dhanka kale, isbeddel weyn ayaa ka dhacay siyaasadda arrimaha dibadda ee Mareykanka tan iyo markii Donald Trump uu bilaabay muddadiisa cusub ee madaxtinimada. Maamulka Trump ayaa si guud u eegaya kharashaadka Mareykanka ee dibadda iyo howlgalada caalamiga ah, waxaana arrintan qeyb ka ah su’aasha ah in Mareykanku sii wado maalgelinta howlgalada caalamiga ah ee muddada dheer socda.
Sidaas darteed, go’aanka ku saabsan Soomaaliya waa in sidoo kale lagu fahmaa siyaasadda guud ee Washington ee ku aaddan kharashaadka dibadda, ciidamada nabad ilaalinta iyo masuuliyadda ay dalalka ay taageerto qaadanayaan.
Machadka Institute for Security Studies ayaa bishii Luulyo sheegay in sababaha Mareykanku u dhimayo taageerada AUSSOM ay ka mid yihiin aragtida Washington ee ah in dowladda federaalka Soomaaliya aysan weli si buuxda ula wareegin hawlaha amniga iyo inay jirto walaac ku saabsan in horumarkii laga sameeyay dagaalka Al-Shabaab aan si ku filan loo sii wadin.
Waxaa sidoo kale jira arrin cusub oo ku saabsan siyaasadda gudaha Mareykanka.
Doorashooyinka xilliga dhexe ee Congress-ka Mareykanka ayaa la filayaa bisha November 2026, waxaana arrimaha siyaasadda gudaha Mareykanka ay saameyn ku yeelanayaan doodaha Washington. Africa Intelligence ayaa 1-dii Oktoobar 2026 qortay in dadaallada Soomaaliya ay ku doonayso inay ku xoojiso xiriirka maamulka Trump ay wajahayaan jawi siyaasadeed oo adag, iyadoo kooxo siyaasadeed oo Mareykan ah ay isku dayayaan inay arrin siyaasadeed ka dhigaan fadeexad la xiriirta leexashada ama isticmaalka khaldan ee lacagaha gargaarka dadweynaha.
Si kastaba, warbixinta Africa Intelligence ma sheegtay in maamulka Trump uu si rasmi ah siyaasaddiisa Soomaaliya u beddelay sababo la xiriira doorashada xilliga dhexe. Waxa ay tilmaamaysaa in jawiga siyaasadeed ee Washington uu ka dhigay xiriirka Muqdisho iyo Washington mid ay ku badan tahay hubanti la’aan.
Soomaaliya waxay weli Mareykanka u aragtaa mid ka mid ah saaxiibbada ugu muhiimsan ee dhinaca amniga, gaar ahaan dagaalka Al-Shabaab. Mareykanka ayaa weli leh awood ciidan iyo taageero amni oo muhiim u ah dowladda Soomaaliya, taas oo ka dhigan in labada dal ay leeyihiin dano amni oo isugu xiran.
Sidaas darteed, inkastoo ay jiraan khilaafaadyo siyaasadeed iyo dhaqaale, xiriirka Soomaaliya iyo Mareykanka lama oran karo wuu burburay. Waxa hadda muuqata waa dib-u-habeyn ku saabsan qaabka xiriirka iyo waxa Washington ay ka filayso dowladda Soomaaliya.
Mareykanku wuxuu doonayaa in Soomaaliya ay si weyn u qaadato masuuliyadda amniga, maamulka iyo maalgelinta hay’adaha dowladda, halka Soomaaliya ay weli u baahan tahay taageerada caalamiga ah si ay u xoojiso ciidamada, ula dagaallanto Al-Shabaab una maamusho xaaladaha bani’aadantinimo.
Arrinta AUSSOM ayaa noqon karta mid ka mid ah meelaha ugu muhiimsan ee lagu cabbiri doono jihada xiriirka labada dal bilaha soo socda. Haddii la helo qaab kale oo lagu daboolo kharashaadka iyo saadka howlgalka, taageerada caalamiga ah ayaa sii socon karta qaab cusub. Haddii aan xal loo helin maalgelinta iyo masuuliyadda amniga, cadaadiska ku saabsan in Soomaaliya ay si buuxda ula wareegto hawlaha amniga ayaa sii kordhi kara.
Xiriirka Muqdisho iyo Washington sidaas darteed wuxuu hadda ku jiraa marxalad dib-u-habeyn ah. Khilaafka gargaarka, walaaca Mareykanka ee amniga Soomaaliya, khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha dalka, isbeddelka siyaasadda maamulka Trump iyo jawiga doorashooyinka Mareykanka ayaa dhammaantood isku biiray, iyagoo xiriirka labada dal geliyay xaalad cusub.
Si kastaba ha ahaatee, labada dhinac waxay weli leeyihiin dano wadaag ah, gaar ahaan dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, xasilloonida Geeska Afrika iyo amniga gobolka Badda Cas. Sidaas awgeed, mustaqbalka xiriirka Soomaaliya iyo Mareykanka wuxuu si weyn ugu xirnaan doonaa sida Muqdisho uga jawaabto walaacyada Washington iyo sida maamulka Trump u qeexo mudnaanta uu siinayo Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika.
