Magaalada Baydhabo waxaa ka taagan walaac ku saabsan warar sheegaya in dhalinyaro rag iyo dumar isugu jira lagu xiray magaalada, kaddib markii ay muujiyeen aragtiyo ka dhan ah maamulka iyo xaaladda amni iyo siyaasadeed ee ka jirta Koonfur Galbeed.
Xogta la helayo ayaa sheegaysa in dhalinyarada qaarkood ay ka hadleen xaaladda magaalada, cabashooyin ay ka qabeen maamulka iyo dhacdooyin la xiriira howlo militari oo ay sheegeen in ay ka dhacayaan duleedka Baydhabo.
Wararka la isla dhexmarayo ayaa sheegaya in qaar ka mid ah dhalinyarada la xiray ay baraha bulshada ku muujiyeen dhaliilo ku wajahan maamulka Aadan Madoobe iyo xaaladda magaalada Baydhabo.
Waxaa sidoo kale la sheegay in qaar ka mid ah dhalinyarada ay ka hadleen cabashooyin la xiriira xaaladda amni iyo dhacdooyinka ka dhacaya duleedka magaalada.
Haddii qof loo xiro oo keliya inuu si nabad ah u cabbiray aragtidiisa siyaasadeed ama uu dhaliil ka jeediyay maamulka, arrintaasi waxay dhalin kartaa su’aalo culus oo ku saabsan ilaalinta xorriyadda hadalka iyo habraaca sharciga.
Dastuurka KMG ah ee Soomaaliya wuxuu dammaanad qaadayaa xorriyadda hadalka, waxaana warbixinno loo gudbiyay Qaramada Midoobay lagu xusay in xorriyadda hadalka Soomaaliya ay tahay xuquuq dastuurku ilaaliyo.
Xarig ama xabsi waa inuu leeyahay sabab sharci ah, waana in qofka loo sheego sababta loo xiray, loo maro habraaca sharciga, isla markaana uu helo fursad uu xuquuqdiisa ugu doodo.
Qofka lagu eedeeyo dembi wuxuu leeyahay xuquuq uu ku helo nidaam cadaaladeed iyo in kiiskiisa loo maro hay’adaha garsoorka.
Qaramada Midoobay ayaa hore uga hadashay xaaladaha Soomaaliya, iyadoo si gaar ah u xustay baahida loo qabo in laga fogaado xarig aan sharciyeysnayn iyo in dadka lagu hayo xarumo aan waafaqsanayn sharciga.
Sidaa darteed, haddii qof lagu xiro Baydhabo iyadoo aan loo sheegin dembiga lagu tuhunsan yahay, aan loo gudbin hay’adaha garsoorka ama muddo dheer lagu hayo xarig aan sharci cad lahayn, arrintu waxay u baahan kartaa baaritaan sharci iyo mid xuquuqda aadanaha.
Qofka wuxuu yeelan karaa aragti ka duwan tan dowladda ama maamulka, wuxuuna xaq u leeyahay inuu si nabad ah u cabbiro aragtidiisa, iyadoo aan taas si toos ah loogu fasirin dembi.
Farqiga muhiimka ahi waa in qofka aan lagu xirin fikirkiisa oo keliya, balse haddii dembi lagu eedeeyo waa in eeddaas lagu saleeyaa sharci iyo caddeyn, lana maro habraaca garsoorka.
Haddii la xaqiijiyo in dad lagu xiray sababo siyaasadeed ama in xariggoodu ka dhashay dhaliil ay si nabad ah u jeediyeen, arrintu waxay yeelan kartaa dhowr cawaaqib.
Warbixinno xuquuqda aadanaha oo hore looga diyaariyey Soomaaliya ayaa tilmaamay in xarig aan sharciyeysneyn iyo xannibaadda xorriyadda hadalka ay ka mid yihiin caqabadaha ka jira dalka.
Haddii ay jiraan dad la xiray, maamulka ay khusayso waxaa laga doonayaa inuu si cad u sheego tirada dadka la hayo, sababta loo xiray iyo haddii ay jiraan eedeymo rasmi ah oo loo haysto.
Sidoo kale, qoysaska dadka la xiray waxay xaq u leeyihiin inay ogaadaan halka lagu hayo ehelkooda iyo xaaladdooda, iyadoo la raacayo nidaamka sharciga ee dalka.
