Dadka reer Muqdisho ayaa dareemaya xaalad kacsanaan ah kadib markii qiimaha kalluunka ee suuqyada magaalada uu sare u kacay. Kor u kaca ku yimid qiimaha suuqyada Malaayga ayaa loo aaneynayaa caqabado dhowr ah oo soo wajahay kalluumeysatada iyo ganacsatada deegaanka.
Sida ay sheegeen ganacsatadu mid ka mid ah sababaha ugu horreeya ee sicir-bararka keenaya ayaa ah iyada oo aan lahayn meel lagu kaydiyo kalluunka. Kalluumaysato badan ayaa sheegay in aanay awoodin in ay kaydsadaan wax ay qabtaan marka ay dhaafaan awoodda isticmaalka maalinlaha ah. Xaddidaaddan ayaa ku khasabtay inay dhimaan hawlahooda kalluumaysi taasoo keentay in saadka kalluunka ee suuqyada uu yaraado.
Intaa waxaa dheer, baahida suuqa ee kalluunka ayaa ahayd mid aad u hooseeya iyada oo tiro xaddidan oo macaamiisha ah ay si joogto ah u iibsanayaan kalluunka. Inta badan iibsadaha joogtada ah waa xarumo ganacsi sida hudheelo iyo makhaayado oo ay la socdaan shakhsiyaad kooban oo maalin kasta iibsada kalluunka. Baahidaas hoos u dhacday ayaa sii xoojisay arrimaha saadka, taasoo sare u qaadaysa qiimaha.
Kalluumaysatadu waxay aaminsan yihiin in haddii ay heli lahaayeen tas-hiilaad kayd oo wanaagsan, ay ka caawin lahayd inay si wax ku ool ah u maareeyaan soo qabashadooda oo ay dejiyaan qiimaha. Hadda, kaliya 20% doomaha yar yar ee kalluumeysiga ayaa firfircoon, taasoo muujineysa saameynta caqabadahan ay ku leeyihiin warshadaha kalluumeysiga.
“Waxaa kor u kacay qiimaha lagu iibiyo kalluunka. Kiilada waxa ay ku kacaysaa $6, durbaankuna waa $4, Xilligan, doomaha kalluumeysiga ayaa dibadda la dhigaya boqolkiiba 20 kaliya ayaa kalluumeysata,” ayuu yiri mid ka mid ah ganacsatada kalluunka.
Qiimaha sare u kaca ayaa niyad jabiyay dad badan oo iibsan kara, gaar ahaan kuwa raadinaya kalluunka la awoodi karo Dadka soo booqda suuqyada kalluunka waxa ay inta badan la yaabaan in ay helaan qiimo ka sarreeya intii la filayey taas oo ku adkaynaysa qoysaska danyarta ah in ay si joogto ah u iibsadaan kalluunka.
Xaalada ayaa u baahan in si deg deg ah loo soo fara geliyo si loo taageero dadka kaluumeysiga ah ee magaalada Muqdisho. Bixinta xalalka kaydinta iyo kordhinta helitaanka suuqa waxay gacan ka geysan kartaa xasilinta qiimaha iyo hubinta saadka kalluunka oo joogto ah Tani, iyaduna waxay ka faa’iidaysan doontaa kalluumaysatada iyo macaamiisha labadaba, iyada oo kor u qaadaysa warshado kalluumaysi oo gudaha ah oo waara oo barwaaqo ah.
